มองจีนมุมใหม่

“หม้อไฟ” เป็นอาหารประเภทต้ม เสิร์ฟร้อน ๆ ต้นกำเนิดจากจีนกระจายไปสู่หลายประเทศในเอเชียตะวันออกรวมทั้งอาเซียน ได้แก่ ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ เวียดนามและไทย โดยมีการดัดแปลง ประยุกต์จนกระทั่งมีรสชาติที่แตกต่างหลากหลายไปในแต่ละพื้นที่ตามวัฒนธรรมและวัตถุดิบในท้องถิ่น เมื่อไปถึงญี่ปุ่น หม้อไฟ กลายเป็น “สุกี้ยากี้” และ “ชาบู” ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวาง ขยายต่อไปยังชาติอื่น ๆ ที่ชื่นชมในรสชาติและวิธีการรับประทานที่ต้องนั่งล้อมวงกินด้วยกันหลายคน
.  
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย คุยว่า ทำไมเมนูนี้จึงเกี่ยวข้องกับการปฏิรูปญี่ปุ่นในยุคเมจิและมีบทบาทในหลายเหตุการณ์สำคัญทางการเมืองจีนตั้งแต่ครั้งมองโกล ราชวงศ์ต่าง ๆ ของจีน จนกระทั่งการปฏิวัติซินไห่ นำโดย ดร.ซุนยัดเซ็น ต่อเนื่องถึงการเมืองจีนภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์  หม้อไฟกลายเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนของกลุ่มหัวก้าวหน้า คลี่คลายจากอาหารหรูของชนชั้นสูงในราชสำนักไปสู่อาหารที่แสดงความเท่าเทียมของสามัญชน สนับสนุนอุดมการณ์คอมมิวนิสต์และการปฏิวัติวัฒนธรรมได้อย่างไร

ปีนี้เป็นวาระครบรอบ 60 ปีของการปฏิวัติวัฒนธรรม (ค.ศ.1966-1976) ช่วงเวลา10ปีแห่งความขมขื่น สร้างความบอบช้ำให้กับสังคมจีนจนเกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์จีนยุคใหม่ กระทั่งรัฐบาลเองก็ไม่อยากรื้อฟื้น แต่ความจริงและความโหดร้ายในช่วงเวลานั้นกลับไม่มีใครอยากลืม  ทำให้นักสร้างภาพยนตร์หลายคนเกิดแรงบันดาลใจ นำบาดแผลจากประวัติศาสตร์ไปเป็นส่วนหนึ่งของภาพยนตร์จนประสบความสำเร็จระดับโลกและคว้ารางวัลเวทีระดับนานาชาติได้มากมาย 
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มารำลึกส่วนเสี้ยวของประวัติศาสตร์จีนนี้ผ่านภาพยนตร์ชื่อดัง 2 เรื่องคือ “Farewell My Concubine” รางวัลปาล์มทองคำจากเทศกาลเมืองคานส์ และ "The Blue Kite" รางวัล Grand Prix จากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโตเกียว (1993)และรางวัลยอดเยี่ยมเทศกาลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมนานาชาติฮาวาย 1993  
.
ชวนฟังว่าความคลั่งอุดมการณ์ทำให้ความเป็นมนุษย์ถูกทำลายได้อย่างไร แล้วทำไมการรื้อฟื้นความจริงที่เจ็บปวดจากประวัติศาสตร์ในภาพยนตร์เหล่านี้มาตีแผ่จนได้ใจคนดูทั้งโลกแต่กลับถูกแบนห้ามฉายในประเทศจีน

จีนคือตลาดบริโภคทุเรียนใหญ่ที่สุดในโลกและไทยก็ส่งออกทุเรียนไปยังตลาดจีนมากที่สุดเช่นกัน คิดเป็นสัดส่วนกว่า 50% ของผลผลิตทั้งหมดในไทย ซึ่งผลิตได้เกือบ 1.7 ล้านตันต่อปี แต่นอกเหนือจากมีคู่แข่งเพื่อนบ้านในอาเซียนเช่นเวียดนาม มาเลเซีย ฟิลิปปินส์  ซึ่งกำลังพัฒนาคุณภาพทุเรียนเพื่อแย่งส่วนแบ่งตลาดลูกค้าจีนแล้ว ชาติสำคัญที่ต้องจับตามองอย่างยิ่งคือจีน เพราะไม่เพียงข้ามมาสร้างล้งรับซื้อทุเรียนตรงจากไทย แต่ไปไกลถึงขั้นการส่งเสริมการปลูกทุเรียนในประเทศจนประสบความสำเร็จได้ลูกแล้ว ล่าสุดมีสถาบันวิจัยการเกษตรเกี่ยวกับทุเรียนโดยตรงมากถึง 6 หน่วยงานในไห่หนานและยูนนานซึ่งเป็นพื้นที่เป้าหมายหลักของการปลูกทุเรียนในประเทศ 
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์ จากคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มาคุยกันว่า อะไรเป็นปัจจัยที่ทำให้จีนมีความก้าวหน้าเรื่องการปลูกทุเรียนได้อย่างโดดเด่นในเวลานี้ รวมทั้งเจาะลึก 6 หน่วยงานวิชาการที่ส่งเสริมการปลูกทุเรียนของจีนอย่างจริงจัง ทั้งการปรับปรุง พัฒนาสายพันธุ์  เทคนิคการเพาะปลูก เก็บเกี่ยวและควบคุมคุณภาพครบวงจร รวมไปถึงการจัดทำคู่มือการปลูกทุเรียนเพื่อขยายความรู้ให้เกษตรกร
.
แม้ขณะนี้ทุเรียนปลูกในจีนจะยังไม่สามารถแข่งกับทุเรียนนำเข้าในแง่ของปริมาณและราคาได้ในระยะสั้น แต่ระยะยาวจะเป็นความท้าทายสำคัญของอนาคตทุเรียนไทยที่จะส่งออกไปจีนอย่างไร  ติดตามฟังได้ในรายการ

กระทรวงศึกษาธิการจีนปรับโครงสร้างทางการศึกษาโดยเพิ่มสาขาวิชาใหม่  38 สาขาในหลักสูตรระดับปริญญาตรีปีนี้ (2026)  มีเป้าหมายการพัฒนาศักยภาพของคนรุ่นใหม่ให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 (ค.ศ. 2026–2030) ซึ่งให้ความสำคัญกับเศรษฐกิจดิจิทัล เทคโนโลยีขั้นสูง และอุตสาหกรรมใหม่
.
โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ดร.ชาดา เตรียมวิทยา มาวิเคราะห์ว่า หมุดหมายสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ของการปรับโครงสร้างการเรียนรู้ที่รัฐบาลจีนตั้งเป้าไว้เพื่อเปลี่ยนผ่านประเทศจาก  "โรงงานผู้ผลิตขนาดใหญ่" ไปสู่  "มหาอำนาจด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม"  โดยเน้นการพึ่งพาตนเองและพัฒนาคุณภาพชีวิตประชากรนั้นจะมีโอกาสเป็นไปได้มากน้อยเพียงใด

การเยือนจีนของประธานาธิบดี โดนัล ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ และประธานาธิบดี วลาดิเมียร์ ปูติน ผู้นำรัสเซีย กลายเป็นไฮไลต์ ที่ทำให้ทั้งโลกจับจ้องมอง เพราะมีความหมายสำคัญหลายเรื่อง ไม่เพียงแต่เป็นการส่งสัญญาณเชิงบวกของความสัมพันธ์แบบทวิภาคีระหว่างจีนกับอีก 2 ชาติ แต่ความร่วมมือและปรองดองของ 3 มหาอำนาจนี้ จะส่งผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมในระดับนานาชาติอีกด้วย
.
ถนนสำคัญของโลกทุกสายที่กำลังมุ่งตรงไปยังปักกิ่ง จนมีคำกล่าวเปรียบเปรยว่า ผลประโยชน์และเงินดอลล่าร์จากสหรัฐฯ จะทำให้เศรษฐกิจจีนแข็งแกร่ง ส่วนพลังงานจากรัสเซียจะกลายเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีที่ทำให้จีนสามารถผงาดเป็นมหาอำนาจเบอร์หนึ่งของโลกได้  

โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน วิเคราะห์เรื่องนี้พร้อมเปรียบเทียบความเหมือนและต่างในการเยือนจีนของ 2 ผู้นำ รวมทั้งผลกระทบและโอกาสสำหรับไทย

การจับกุมตัวนาย ชุน หมิงเฉิน  ซึ่งซุกซ่อนคลังแสงอาวุธไว้จำนวนมาก พบเชื่อมโยงเครือข่ายสแกมเมอร์ในกัมพูชา ทำให้เกิดคำถามหลายเรื่องของมาตรการดูแลความมั่นคงปลอดภัยของประเทศและการกำกับดูแลคัดกรองคนต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศไทย จนทำให้เกิดปัญหาเชื่อมโยงกับธุรกิจสีเทา การสะสมอาวุธอันตราย การบังคับใช้กฎหมาย

เมื่ออาวุธสงครามไม่ได้อยู่ในสนามรบ แต่อยู่ในมือคนต่างชาติบนแผ่นดินไทย คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่าเขาผิดกฎหมายข้อใด แต่รัฐไทยกำลังเผชิญภัยความมั่นคงรูปแบบใหม่หรือไม่ เหตุการณ์ ชุน หมิงเฉิน ไม่ใช่แค่เรื่องของอาชญากรคนหนึ่ง แต่มันคือกระจกบานใหญ่ที่สะท้อนว่า เมื่อจีน 'ทำความสะอาดบ้าน' ขยะเหล่านั้นไม่ได้หายไปไหน แต่เลือกที่จะปลิวมาตกในบ้านที่ประตูไม่ได้ล็อคหรือล็อคไม่ดีอย่างประเทศไทย
.
โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ดร.ชาดา เตรียมวิทยา จากสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหารลาดกระบังคุยเรื่องนี้

“กิมย้ง” ผู้สร้างผลงานเขียนอมตะ “มังกรหยก” รวมทั้งนวนิยายอันเลื่องชื่ออีกมากมายที่ได้รับการถ่ายทอดไปสู่สื่อภาพยนตร์และซีรีส์โทรทัศน์หลากหลายรูปแบบ ชีวิตจริงของเขามีความโลดโผน ผกผันและเผชิญกับเรื่องราวอันคาดไม่ถึง ยิ่งกว่าเรื่องราวในนิยายที่ถูกเขียนขึ้น
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน รศ.วรศักดิ์ มหัทธโนบล ที่ปรึกษาศูนย์จีนศึกษา จุฬาฯ  มาทำความรู้จักจีนผ่านชีวิตของกิมย้งและความเกี่ยวพันที่เขาและครอบครัวมีต่อจีนแผ่นดินใหญ่  กลุ่มเรดการ์ดได้สร้างบาดแผลร้าวลึกให้กับครอบครัวของเขาอย่างไรในช่วงปฏิวัติวัฒนธรรม การใส่ร้ายป้ายสีและกล่าวหาความเท็จ ได้รับการขออภัยและไถ่โทษอย่างเป็นทางการจากจีนภายใต้ยุคของเติ้งเสี่ยวผิง
.
ติดตามว่า กิมย้ง มีบทบาทและมีส่วนอย่างไรในคณะกรรมการที่จัดตั้งขึ้นเพื่อปฏิรูปและวางรากฐานแนวทางช่วงส่งมอบฮ่องกงกลับคืนสู่จีน

จากเดิมที่จีนเคยใช้กลยุทธ์เมืองจำลอง ลอกแบบต่างประเทศเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว แต่กลับเผชิญเสียงวิจารณ์ด้านอัตลักษณ์และภาพลักษณ์ จนโมเดลนี้ค่อย ๆ ลดบทบาทลง 
.
จีนจึงปรับทิศสู่การเล่าเรื่องความเป็นจีน ผ่านประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต และวัฒนธรรมดั้งเดิม ผสานนวัตกรรมและเทคโนโลยี เพื่อสร้าง “ประสบการณ์” แทน “การจัดแสดง” ให้ผู้มาเยือนได้มีส่วนร่วมและจดจำ
.
แนวทางนี้สะท้อนความพยายามของรัฐในการยกระดับ Soft Power และต่อยอดสู่การสร้างรายได้ กระตุ้นเศรษฐกิจ และดึงดูดการท่องเที่ยว
.
โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.ชาดา เตรียมวิทยา จากคณะศิลปศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เจ้าคุณทหารลาดกระบัง คุยเรื่องนี้โดยใช้ตัวอย่างกรณีศึกษาจากเทศกาลชมดอกโบตั๋นในเมืองลั่วหยาง
 

การเดินทางไปเยือนจีนของ ผู้นำฝ่ายค้านไต้หวันไปเยือนจีน เจิ้ง ลี่เหวิน ประธานพรรคก๊กมินตั๋ง (KMT) พร้อมพบปะกับ สี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีนและประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีน (CCP) ณ กรุงปักกิ่งระหว่าง 7–12 เม.ย. 2026  หลังจากว่างเว้นไปนับ 10 ปี กำลังบอกความหมายของความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์ทางการเมืองระหว่างไต้หวันกับจีนแผ่นดินใหญ่อย่างไร 
.
จีนกำลังสร้างความชอบธรรมให้กับพรรคก๊กมินตั๋งในฐานะ "ว่าที่รัฐบาล" ในอนาคตของไต้หวัน หากชนะเลือกตั้งได้สลับขั้วเป็นรัฐบาลในการเลือกตั้งครั้งหน้าปี 2028 ใช่หรือไม่ และเป็นการเยือนจีนเพื่อสร้างสะพาน “สันติภาพ” สำหรับไต้หวันกับจีนแผ่นดินใหญ่จริงหรือไม่  โสภิต หวังวิวัฒนา ชวน ดร.อรสา รัตนอมรภิรมย์  จาก ม.เกษตรศาสตร์ วิเคราะห์เรื่องนี้

ความก้าวหน้าของ AI Agent ทำให้มีความเปลี่ยนแปลงหลายอย่างที่น่าสนใจในสังคมจีน โดยเฉพาะผู้ประกอบการค้าและทำธุรกิจ เพราะ AI ไม่ได้เป็นเพียงผู้ช่วยค้นหาข้อมูลตามคำสั่ง แต่ยังมีความสามารถที่ล้ำหน้าขึ้นคือคิด ประมวลผล คาดการณ์ล่วงหน้า จนกระทั่งสามารถทำงานแทนมนุษย์ได้ครบวงจร
.
โสภิต หวังวิวัฒนา  ชวน ตฤณ วุ่นกลิ่นหอม รองประธานอาวุโส หัวหน้าฝ่ายการปฏิรูปองค์กร อุทยานนวัตกรรมเทคโนโลยีสารสนเทศแห่งชาติจีน มาคุยกันว่า ภาคธุรกิจขนาดเล็ก-กลางของจีนนำ OpenClaw มาใช้งานอย่างไรเพื่อลดต้นทุน พร้อมติดตามกรณีตัวอย่างจากการ live ขายของออนไลน์จีนที่ถอดแบบความสำเร็จของปรากฎการณ์ “เจนนี่ไลฟ์สด” เพื่อสอนคนจีนที่อยากบุกเข้ามาขายของในตลาดเมืองไทย 
.
หากผู้ค้าชาวไทยไม่ปรับตัวจะต้องเผชิญกับ “สงครามราคา” และการแข่งขันที่ดุเดือดเพิ่มขึ้นอย่างไรในอนาคตอันใกล้นี้