NIVOZ Podcast

Thuiszitters.

Er zitten heel veel kinderen thuis.

Agora Underground is er voor die kinderen die thuiszitten, vanwege het niet beschikbaar zijn van een passend onderwijsaanbod voor deze leerlingen in de eigen regio.

In deze aflevering bezoek ik Agora Underground en spreek initiatiefnemer Jan Fasen en Agora Coach Tim Slot.

In The School of Play brengt Xandra van Hooff leraren en leidinggevenden op een plek waarbij ze zichzelf wat minder serieus nemen en hun missie des te meer. ‘Ik denk dat leren alleen maar kan in een mate van ontspannenheid, vrijheid en speelsheid.'

Stichting IMC Weekendschool verzorgt aanvullend, motivatie-gericht onderwijs voor jongeren van 10-14 jaar oud, op die plekken in Nederland waar dat het hardst nodig is. In deze aflevering is Cadisha Lepelblad te gast. Als kind bezocht zij drie jaar lang de Weekendschool, nu werkt ze er zelf. Wat heeft zij daar geleerd? En waarom draagt zij nu bij om jongeren te helpen bij het vinden van hun interesses en talenten?

Hanke Drop laat zich in deze speciale NIVOZ-podcast meevoeren door docent Han Post en zijn leerlingen op VSO De Meerklank in Zeist. Ze trekken met elkaar de natuur in, doen slootonderzoek en er wordt veel ontdekt. 'Moet je kijken, die tor, ooohh!’

In gesprek met Camyre de Adelhart Toorop, directeur van Spring High. Al vijf jaar bestaat deze bijzondere (tiener)school in Amsterdam West.

Ruim 250 leerlingen die qua niveau door elkaar zitten en een leerweg aanbiedt waar kinderen vanaf groep 7 kunnen instromen en die opleidt voor elk theoretisch diploma. Ontwikkelingsgericht. ‘We zijn een school waar zelfs basis- en voortgezet onderwijs niet meer door een muur gescheiden wordt.’

Waar staat deze school eigenlijk voor? En wat vraagt deze school van het pedagogisch leiderschap van Camyre?

Jelle Ris probeert ‘Biesta-taal’ te verbinden aan wat hij uit praktijkverhalen te horen krijgt. Als mede-auteur van het boek 'Wereldgericht onderwijzen. Biesta in de praktijk' spreekt hij met Pieter Baay, die praktijkinnovaties in het mbo begeleidt.

Op 9 december 2019 sluiten 16 basisscholen in Amsterdam Nieuw-West hun deuren. Een week lang. De aanleiding: het nijpende lerarentekort. De ambitie: de tijd nemen om met de leraren na te denken over hoe het anders kan. Steeds helderder blijkt de noodzaak om terug te gaan naar de bedoeling van het onderwijs: ieder kind zien als heel mens. Alleen dan kunnen kinderen echt eerlijke kansen krijgen.

Ferd van den Eerenbeemt en Joke Middelbeek wijden zich in hun werkzame leven aan eerlijke kansen. Ferd als projectbegeleider van onderwijsprojecten, Joke als bestuurder van stichtingen in het basisonderwijs. Ze schreven een boek over de transitie die nodig is. In deze podcast vertellen ze over het onderwijskundige avontuur achter dit boek.

Het vernieuwende Spring High in Amsterdam werd al eens bezocht voor een schoolreportage. Nu komt schoolleider Camyre de Adelhart Toorop aan het woord. Het gaat over haar pedagogisch leiderschap en ‘over de leergemeenschap waarin de beweging centraal staat.’

Vijf jaar zijn ze bezig, daar in Amsterdam Nieuw West. Begonnen met 30 leerlingen groeide Spring High uit tot de school die ze nu zijn. Ruim 250 leerlingen die qua niveau door elkaar zitten en een leerweg aanbiedt waar kinderen vanaf groep 7 kunnen instromen en die opleidt voor een theoretisch diploma. Ontwikkelingsgericht. ‘We zijn een school waar zelfs basis- en voortgezet onderwijs niet meer door een muur gescheiden wordt.’

Open lesruimtes, leerpleinen en lesblokken waarin twee leraren op een groep staan. Die beweging mag je dus ook heel letterlijk nemen. ‘Kinderen hebben elke dag een uur sport,’ vertelt Camyre. Maar het gaat – zegt ze - ook over een beweging van de geest: het leren en het groeien, het continu in beweging zijn. ‘Dus ook de beweging dat je niet altijd maar achter je tafeltje hoeft te zitten, maar dat je over het leerplein kan wandelen, naar je vriend, naar je meester of naar de juf. Kinderen zijn nu eenmaal heel erg beweeglijk. Dat is soms lastig. Maar we zien op Spring High juist ook rust ontstaan. Het niet continu gecorrigeerd worden, maakt ook dat als ze een keer iets moeten doen waar concentratie voor nodig is, dat we het dan ook van ze krijgen.’

Maar Spring High is er om meer redenen, zegt Camyre, laat dat duidelijk zijn. ‘Deze school moest er komen omdat we al heel lang hetzelfde doen in het onderwijs en dat wij tegen heel veel kinderen op 12-jarige leeftijd zeggen: jij bent nu klaar om naar een heel grote middelbare school, te gaan en we weten nu al wat jij gaat doen: vmbo, havo of vwo. Waarna je dus niet meer echt de ruimte krijgt om te ontdekken wie je nog meer bent. Ik denk dat je als school meer te doen hebt. Dat je kijkt naar én het cognitieve deel, maar ook naar  de persoonsontwikkeling en ook naar hoe je je verhoudt tot de ander en naar hoe je kan bijdragen aan de maatschappij en de samenleving. Je draagt bij aan karaktervorming. En we vinden het fijn als kinderen straks een zinvol en voor zichzelf ook succesvol leven kunnen leiden, met oog voor een ander dus.’

Wat vraagt deze school van haar pedagogisch leiderschap? Daar dacht Camyre eigenlijk tot voor kort nooit over na. ‘Wel hebben we met het team onze visie in beginjaren scherp willen zetten. En die visie is gebaseerd op vertrouwen, dat iedereen waar dan ook vooruit wil. Kinderen willen leren, docenten willen werken. Het kan wel zo zijn dat het niet lekker loopt, maar als basishouding is ‘ieder mens wil vooruit en het goede’ dan kun je het niet eens zijn met elkaar, maar dan heb je wel een ander gesprek.  We zijn hier zo gericht op groei en ontwikkeling, op het zien van elkaar. Met die rust en de aandacht voor een ander kom je in een soort flow met elkaar. Dat is denk ik wel de basis van mijn leiderschap hier. Veelal  vanuit waarden dus en vanuit het gesprek.’

Vorming is niet zozeer iets wat je doet, het gebeurt in het contact, in de samenwerking. En vaak is dat heel erg intuïtief. Camyre: ‘Het is ook proberen met elkaar. En dat geldt voor ons allemaal, leraar en leerling. Want als jij je kwetsbaar opstelt, een lerende houding hebt, een basisvertrouwen, dan merk je dat de mensen om je heen zich dat ook eigen gaan maken. Want we maken allemaal fouten of gaan allemaal een keer de mist in. Niet erg, want daar leren we juist van. En als dat mag en er kan zijn, dan ben je eigenlijk al aan het vormen.’

In het begin van het schooljaar wordt er op Spring High ook veel tijd geïnvesteerd om met elkaar weer dezelfde blik te hebben, om dat goede gesprek te kunnen blijven voeren. Camyre: ‘Ik hoor wel eens: als schooleider moet je mensen aanspreken of confronteren. Maar wij hebben het graag over dat we dingen met elkaar be-spreken, zodat je nooit in dat vervelende gebied terecht hoeft te komen. Omdat je het tevoren er al met elkaar over gehad hebt. En ook elke ochtend hebben we bij de koffie ons eerste overlegje. Wat is er gisteren gebeurd? Wat gaan we vandaag doen? Dat is voor vo-docenten nieuw, maar dat hebben we echt van het basisonderwijs mogen leren.''

Niettemin willen ze ook bij Spring High zich verder ontwikkelen en is ze als een van de acht scholen ingestapt in het vierjarige Whole Child Development-programma dat NIVOZ i.s.m. met Porticus is gestart. ‘Het heel mooie eraan is dat er onderzoek gedaan wordt. Veel hebben we hier gedaan op intuïtie. Dit is belangrijk en dat voelt goed. Maar het is ook goed om te weten: klopt het ook, doen we wel de collega lerarenopleiders en leraren kunnen inspireren en daardoor bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs.’

Website LOEPP: https://www.han.nl/projecten/2021/netwerk-loepp/index.xml

Helma Oolbekkink en Maaike Nap vertellen over LOEPP (Lerarenopleiders Onderzoeken Eigen Pedagogische Professionaliteit). ‘Waar wij ruimte voor willen maken, is voor ‘het denken over doen’. Dat is zó belangrijk. Het is de redding van ons onderwijs.'

‘Daar waar de gezondheidsprogramma’s stoppen, daar pak ik het op.’ Onder de noemer voedseleducatie verleidt Esther Boukema kinderen een nieuwe, vaak onbekende wereld te betreden. De kunsten, de verbeelding, de pedagogische opdracht, alles doet mee.'