On Tottaama Konngol

Hannde e alarba, ñannde 4, 10ɓuru 2023 ka yewtere men On Tottaama Konngol en kaali ko faatii e ahaali Gabon. Lewru caggal nde Jeneral Bris Oligi Ngema ardii leydi ndii ko mbaadi honndi yiiruɗon ɓee hooreeɓe heyɓe Gabon? Nde Oligi Ngema hooreejo laamu faddewu nguu waɗata woondoore makko, o foduno piiji ɗuuɗuɗi hino tawaa e majji jonnitugol laamu ngun siwilɓe, reenugol keɓe demokarasi ɗen e haɓugol ngeenaari bonndi, fewndo ɗoo ko timmi yimɓe noogayo tuumaaɓe wujjugol kaalisiiji laamu, hawtugol waɗa ko boni e ñemmbugol siifande hooreejo leydi no sokaa. Ko holno ñaawirɗon laamu Oligi Ngema e nder lewru walla e nder ɗee balɗe cappaɗe tati? Ko faati e pellite arane ɗe ardiiɗo laamu faddewu nguu ɓami?

Hannde e talaata, ñannde 3, 10ɓuru 2023 ka taskaram On Tottaama Konngol, en yewti  ko faati e alhaali udditugol duɗe jannginirɗe e nder yoga e leyɗe Afrik. Hay si tawii ngol fuɗɗitagol walla udditugol lekkol no newii e nder leyɗe goɗɗe a tawan alhaali oo no wonndani e leyɗe ɓurɗe ɗen  caɗeele mawɗe. Ɗen ko wano Burkina Faso, Niijeer, Mali... Ɗee leyɗeele ɗoo no jogii hannde caɗeele rafi ndeenaagu e kisal. Lekkol nattii yaheede e nder ca’e e diiwe maa gure burɗe ɗen. Duɗe jannginirɗe ɗen hino uddi. Hoɗiyankooɓe eggii sabu rafi ndeenaagu jaaliingu e nder leyɗe ɗee. Hino tawti ɗee caɗeele, anngal duɗe jannginirɗe e jannginooɓe e nder gure goɗɗe, maa anngal hesɗindingol lekkolji, ɗin nde tawnoo ndiyam ɗam bonnii duɗe ɗuuɗude.

Ko holno ngol fuɗɗitagol lekkol fewndori e nder leyɗeele mon?

Ko holɗe e caɗeele humondirɗe e udditugol duɗe jannginirɗe taskiɗon hannde e nder leyɗe Afrik?

Hannde e altine, ñannde 2lewru 10ɓuru 2023 taskaram On Tottaama Konngol, no nawri en hannde Burkina Faso. Timmii hitaande gila Ibrahima Tarawore ciwlii laamu Letinan-kolonel Damiba. Nde o ardii leydi ndii ñannde 30 lewru 9ɓuru hitaande 2022, Ibrahima Trawore foduno Piiji ɗuuɗuɗi wano haɓugol rafi ndeenaagu jaaliingu e nder Burkina, tabinntina kisal ɓiɓɓe leydi ndin. Taw si alhaali kisal ɓiɓɓe Burkina waylike gila o hewti ka laamu? O tawno nokkeeli goɗɗi no e juuɗe jihadiyankooɓe ɓen, Taw si o waawi hettude ɗin nokkeeli wano o fodirnoo non ? Ko holɗe e golle o waawi laatinnde gila o woni ka ƴanngal?

Hannde e aljuma, ñannde 29 lewru 9ɓuru 2023 ka Taskaram On Tottaama Konngol en yewti ko yowitii e wonndigal hakkunde deddo e esiraaɗo mum debbo. Alhaali wonndigal hakkunde ɓee ɗoo ɗiɗo hino woni huunde sattunde e nder renndooji Afrik. Hino battinnde sanne e nder besnguuji ɗuuɗuɗi. Dewle buy no bonude sabu anngal nanondiral maa mi wi’en wonndigal moƴƴal hakkune debbo e yumma moodi mum maa ɓeyngu ɓiɗɗo mum.

Ko honno onon taskorɗon alhaali wonndigal ngal hakkunde debbo e esiraaɗo mum debbo ?

Ko holɗum woni sabu wonndigal  bonngal walla hawre taskeende hannde hakkunde ɓee ɗoo ɗiɗo ?

Hannde e alkamisa, ñannde 28 lewru 9ɓuru 2023, ka taskaram On Tottaama Konngol en kaalii ko faatii e ahaali ñaawoore warngooji 28 settaambur 2009 Gine. Timmii hannde hitaande gila ñaawoore ndee fuɗɗii ka suudu ñaawirdu Konakiri. Gila nde udditi ñannde 28- 9ɓuru hitaande yawtunde heɓi hannde, tuumaaɓe e nder oo alhaali e lorriiɓe ɗuuɗuɓe e seedeeɓe heɗaama yeeso daral ñaawooɓe ɓen. Piiji buy kadi feƴƴii gila ɗum, wano dartingol ñaawore nden sabu pooɗondiral hakkunde jaagorɗo halfinaaɗo Sariya leydi ndii e laabiyankooɓe ɓen.

Ko holno taskorɗon no ndee ñaawoore warngooji waɗunooji ka estaad 28 settambuur woni e yahrude gila nde fuɗɗii?

Tama’u yoga e mon no semmbunoo nde ñaawoore nden fuɗɗotonoo nden, ko holno ngu sifori haande? Hiɗon jogii tama’u wonnde ndee ñaawoore jibinan ko ginenaaɓe haɓɓori nde kon?

Hannde e alarba, ñannde 27, 9ɓuru 2023 ka yewtere men On Tottaama Konngol en yewtii ko faati e ngal pellital ngal laamu fadewu Mali ƴetti fii dirtingol wooteeji hooreyaaku haananooɗi waɗeede e lewru 2ɓuru hitaande 2024 e nder leydi ndii.

Hooreeɓe laamu hakkundewu nguu hollii ɗum altine, kono ɓe anndinaali ñalaande wonnde nde ɓe yuɓɓinta ɗi. E bi'ol maɓɓe, ko saabii ngol dirtingol, ko caɗeele teknik e geɗe goɗɗe haɗayɗe laatagol wooteeji ɗii e wakati happaaɗo on. Ngal pellital dirtinngol woote hooreeyaaku Mali addii hallulaaji ɗuuɗuɗi hakkunde malinaaɓe. Hay si tawi woɓɓe no jaɓi ngol dirtinngol, woodii holluɓe wonde ngol dirtingol suɓngooji wonaa huunde moƴƴande leydi ndii. E bi’ol maɓɓe hooreeɓe ɓen faala tan ɗaɓɓugol hujja no heddara ka laamu.

Ko holno onon njiirɗon ngal Pellital laamu fadewu Mali ? E miijo mon ko holɗum oo alhaali waawi ɓattinnde dawro leydi Mali?

Hannde e talaata, ñannde 26, 9ɓuru 2023 ka taskaram On Tottaama Konngol, en yewtii ko faati e konu Faransi wonungu Niijeer. Faransi fellitii yaltinngol ɗoo e timmoode ndee hitaande 2023, konunkooɓe mmum 1500 naɓanooɓe Niijeer ngam haɓugol Kuliyankaaku e nder leydi ndin.

 Emmaniyel Makron anndinii ɗum e nder yewtere nde o waɗi e alat yawtunde ndee. ɓe ƴettii ngal pellital caggal nde timmi lebbi ɗiɗi gila laamu Mohammed BAZUM liɓaa. Anndintinen wonnde gila konunkooɓe Niijeer ciwlii laamu ngun ñannde 26-7ɓuru ɓe lamdino yo konu Faransi yaltu e nder leydi maɓɓe; kono Faransi jaabanooki ɓe e on saaha sabu ɓe qirraaki nguu laamu Niijeer. E bi’ol maɓɓe wonaa laamu dagiingu, wonaa wootanaangu si laamii.

Lamndal ngal hannde, ko holɗum wonata janngo konu Faransi e nder Sahel?

Ko holɗum yaltugol konu Faransi e nder Sahel battinanta e ɗee leyɗe?

Hannde e altine, ñannde 25lewru 9ɓuru 2023 ka taskaram On Tottaama Konngol, en yewtii ko faati e jewte hooreeɓe e imminaaɓe leyɗe e nguu mbatu 78ɓu Dental Adunaaru (ONU) to New York.

Wano hooreejo laamu faddewu Gine Kolonel Mamadi Dummbuya, nde o ƴetti konngol, o holli ko woni sabu samminereeji laamuuji e nder Afrik e ɗii duuɓi sakkitiiɗi ɗoo. E bi’ol makko Afrik no tammpiri oo noone demokarasi ittaaɗo e leyɗe hirnaange (oksidan). Toɓɓere wonnde nde o holli e nder haala makko no faati e alhaali CEDEAO. E bi’ol Dummbuya, Dental Leyɗe Hirnaange Afrik no haani yaltude e kala ko yowiti e alhaali dawro. Wano Burkina Faso e Mali, imminaaɓe leyɗe ɗee ɗiɗi, no hajii CEDEAO immingol konu doole faade e ciwliiɓe laamu Niijeer. Hiɓe ŋiñi kadi Faransi e gollidal e mum e leyɗe Afrik.

Ko holno njiiruɗon jewte ɓee hooreeɓe leyɗe e ndee jonnde Dental Adunaaru (ONU)?

Ko ɗii konnguɗi ɗi ɓe holli ɗoo habbornoɗon ɓe?

Ko holɗum habbornoɗon ɓee hooreeɓe, tawi ɓe yewtaali fii mon e ngal ganngunal ONU?

Hannde e nder ndee yewtere udditiinde, heɗiyankooɓe hollii miijo maɓɓe ko faati e kabaaruuji ɗi ɓe yiɗi artude e mum e nder yontere nden

Hannde e alkamisa, ñannde 21 lewru 9 ɓuru 2023, ka taskaram On Tottaama Konngol en kaalii hannde ko faatii e ahaali Gabon. Gila laamu Ali Bonngo Ondimba liɓaa ñannde 30 lewru faltiindu ndun haa hannde, ko timmi sappo e hooreeɓe laamu hinngu ngun nanngaama. Hino tawaa e maɓɓe yiiloowo kiɗɗo kabine laamu Ali Bonngo, ƴettoowo konngol kiɗɗo suudu laamu makko e ardiiɗo kiɗɗo kabine politik makko on. E talaata yawtunde ndee kadi Nuurdiin Bonngo ɓiɗɗo hooreejo kiɗɗo leydi ndii nangaama. Ɓe sokiiɓe ka suudu kaso ngendiiru Librewil. Hiɓe tuumiraa wujjugol kaalisiiji laamu, ngeenaari bonndi, hawtugol waɗa ko boni e ñemmbugol siifande hooreejo leydi.

Ko holno yiiruɗon oo alhaali? E miijo mon ko haa honto suudu ñaawirdu Gabon haani yaade e oo alhaali?

Taw si ko ɗum leyɗi ndin hatonjiniri e oo wakati?