Pogawędnik Filozoficzny

9 lutego zapraszamy na pogawędkę z Adamem Kowalkowskim, który oprócz tego, że jest doktorantem historii w Akademii Artium Humaniorum (Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych, Teologicznych i Artystycznych UMK), pracuje także w Muzeum Okręgowym w Toruniu – Muzeum Twierdzy Toruń.

Jest więc najlepszą osobą do tego, by opowiedzieć nam o fortyfikacjach naszego miasta, o których nie tylko turyści, ale i mieszkańcy mają niekiedy nikłe pojęcie.

Pogadamy o barbakanach, bunkrach, bastydach i wielu innych ciekawych rzeczach (nie tylko zaczynających się na literę ‘b’).

Grafikę ilustracyjną zapożyczyliśmy z oficjalnego profilu FB Muzeum.

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Gawędzimy z Dr. Jackiem Kołtanem, filozofem i politologiem, od 2008 roku związanym z Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku. Głównym tematem jest najnowsza monografia naszego Gościa pt. „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku”, ECS , Gdańsk 2025. To pierwsze wyczerpujące studium poświęcone idei solidarności, prezentujące jej historię w ciągu ostatnich 250 lat. Nasz rozmówca chce nas przekonać, że solidarność pozostaje pojęciem mglistym, ale stanowi istotny element projektu nowoczesności.

Dr. Kołtana mogliście już posłuchać w odcinku PF 106 O idei solidarności, który możecie znaleźć tutaj. Wtedy jeszcze omawiana monografia nie była jeszcze ukończona.  

Rozmowa jest skrótem nagrania ze spotkania, które odbyło się w Bibliotece ECS 12 grudnia 2025. Dziękujemy ECS za wsparcie techniczne w rejestracji rozmowy.

Do ilustracji wykorzystaliśmy parafrazę grafiki z okładki omawianej książki, zapożyczoną z plakatu Karla Marii Stadlera „Heraus mit dem Frauenwahlrecht” z roku 1914.

Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/ 

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych.

19 stycznia zapraszamy na rozmowę z Dr. Jackiem Kołtanem, filozofem i politologiem, od 2008 roku związanym z  Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku.

Pogawędzimy o najnowszej monografii naszego Gościa pt. „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku”, Gdańsk 2025. To pierwsza wyczerpująca monografia o solidarności, prezentująca historię tej idei w ciągu ostatnich 250 lat. Nasz rozmówca spróbuje nas przekonać, że solidarność pozostaje pojęciem mglistym, ale stanowi istotny element projektu nowoczesności.

Naszego Rozmówcy mogliście już posłuchać w odcinku PF 106 O idei solidarności, który możecie znaleźć tutaj. Wtedy jeszcze omawiana w pogawędce monografia nie była jeszcze ukończona.  

Rozmowa jest skrótem nagrania ze spotkania, które odbyło się w Bibliotece ECS 12 grudnia 2025. Dziękujemy ECS za wsparcie techniczne w rejestracji rozmowy.

Do ilustracji wykorzystaliśmy parafrazę grafiki z okładki omawianej książki, zapożyczoną z plakatu Karl Marii Stadlera „Heraus mit dem Frauenwahlrecht” z roku 1914.

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

W ostatnim odcinku Pogawędnika Filozoficznego w roku 2025 rozmawiamy o  pierwszych dniach pełnoskalowej wojny w Ukrainie  z docent Zofią Butko,  prodziekan Wydziału Filologicznego ds. współpracy z zagranicą Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Karazina. 

Głównym tematem rozmowy jest studencki projekt "Dziennik czasów wojny" opisujący doświadczenia młodych ludzi po napaści Rosji na Ukrainę. Zastanawiamy się, jaką funkcję pełni ów projekt – dokumentacyjną, tożsamościową, czy może terapeutyczną. Rozmawiamy również o życiu na uniwersytecie, a także czego z  tych zapisków dowiadujemy się o ludzkiej naturze i czy można wybaczyć zło.

Do ilustracji wykorzytaliśmy zdjęcie budynku Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Karazina (Харківський національний університет імені Василя Каразіна).

Dodatkowy wątek muzyczny by TL18 from Pixabay.

Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/ 

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych.

29 grudnia, w ostatnim odcinku Pogawędnika Filozoficznego w roku 2025 porozmawiamy z docent Zofią Butko, prodziekan Wydziału Filologicznego ds. współpracy z zagranicą Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Karazina. 

Głównym tematem rozmowy będzie studencki projekt "Dziennik czasów wojny" opisujący doświadczenia młodych ludzi po napaści Rosji na Ukrainę. Zastanowimy się, jaką funkcję pełni ów projekt – dokumentacyjną, tożsamościową, czy może terapeutyczną. Porozmawiamy również o życiu na uniwersytecie, a także czego z  tych zapisków dowiadujemy się o ludzkiej naturze i czy można wybaczyć zło.

Do ilustracji wykorzytaliśmy zdjęcie budynku Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Karazina (Харківський національний університет імені Василя Каразіна).

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na rozmowę o rodzimowierstwie. Naszym Gościem jest prof. Piotr Grochowski z Katedry Kulturoznawstwa Instytutu Nauk o Kulturze UMK, autor głośnej książki pt. „Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności”, Toruń 2025.

Gawędzimy o wierze dawnych Słowian, kontrowersjach z związanych z jej rekonstrukcją. Próbujemy odpowiedzieć na pytanie czy istnieje rodzimowiercza teologia, dlaczego rodzimowierswto różni się od zwykłych rekonstrukcji historycznych, jaka rolę odgrywa fakt, że żyjemy w późnej nowoczesności i czy możemy mówić o modzie na słowiańszczyznę.

Do ilustracji wykorzystano fotografię żercy podczas jednego z obrzędów, a w nagraniu – fragmenty rodzimowierczych pieśni obrzędowych, nagranych przez Autora podczas badań terenowych.

Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/ 

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych.

8 grudnia zapraszamy na rozmowę o rodzimowierstwie.

Naszym Gościem będzie prof. Piotr Grochowski z Katedry Kulturoznawstwa Instytutu Nauk o Kulturze UMK, autor głośnej książki pt. „Polskie rodzimowierstwo. Dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności”, Toruń 2025.

Pogawędzimy o wierze dawnych Słowian, kontrowersjach z związanych z jej rekonstrukcją. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie czy istnieje rodzimowiercza teologia, dlaczego rodzimowierswto różni się od zwykłych rekonstrukcji historycznych, jaka rolę odgrywa fakt, że żyjemy w późnej nowoczesności i czy możemy mówić o modzie na słowiańszczyznę.

Do ilustracji wykorzystano fotografię żercy podczas jednego z obrzędów, a w nagraniu – fragmenty rodzimowierczych pieśni obrzędowych, nagranych przez Autora podczas badań terenowych.

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy na pogawędkę o Hugonie Ballu – artyście, filozofie, publicyście, poecie, teologu, mistyku i współtwórcy dadaizmu. 

Naszą Rozmówczynią jest dr Magdalena Krasińska z Wydziału Filozofii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, autorka książki Rewolucja smutku. Hugo Ball i dadaistyczna estetyka odkupienia, Bydgoszcz, 2025.

Rozmawiamy o szwajcarskim kabarecie, artystycznym ruchu Dada,  traumie militaryzmu, przemowie pewnego biskupa, biografii Hermana Hessego oraz o tym, kto i o co pokłócił się z twórcą  teologii politycznej – Carlem Schmittem.

Odcinek ilustrujemy fotografią Hugona Balla podczas występu w im Cabaret Voltaire w roku 1916 (Studio-Fotoaufnahme für Einladungspostkarte zu Hugo Balls Auftritt im Cabaret Voltaire 1916 za Wikipedią).

Krótką rekonstrukcję tamtego występu z lat 60-tych można obejrzeć tutaj.

Patronat medialny Pogawędnika:
Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
https://filozofuj.eu/ 

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych.

17 listopada zapraszamy na pogawędkę o Hugonie Ballu – artyście, filozofie, publicyście, poecie, teologu, mistyku i współtwórcy dadaizmu. 

Naszą Rozmówczynią będzie dr Magdalena Krasińska z Wydziału Filozofii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, autorka książki Rewolucja smutku. Hugo Ball i dadaistyczna estetyka odkupienia, Bydgoszcz, 2025.

Porozmawiamy o pewnym szwajcarskim kabarecie, artystycznym ruchu Dada,  traumie militaryzmu, przemowie pewnego biskupa, biografii Hermana Hessego oraz o tym, kto i o co pokłócił się z twórcą  teologii politycznej – Carlem Schmittem.

Zapowiedź ilustrujemy fotografią Hugona Balla podczas występu w im Cabaret Voltaire w roku 1916 (Studio-Fotoaufnahme für Einladungspostkarte zu Hugo Balls Auftritt im Cabaret Voltaire 1916 za Wikipedią).

Krótką rekonstrukcję tamtego występy z lat 60-tych można zobaczyć tutaj.

Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny

Zapraszamy do naszego etycznego laboratorium. Przed dekadą, gdy ukazała się książka Sześć cnót mniejszych, którą przygotowaliśmy z Piotrem Domerackim i Marcinem Jaranowskim (Instytut Filozofii UMK w Toruniu), obiecaliśmy sobie, że spróbujemy napisać część drugą, poświęconą mniejszym przywarom. Od dłuższego czasu borykamy się z tym pomysłem, który okazał się trudniejszy niż nam się na początku wydawało. Prace jednak postępują, dlatego już teraz możemy zaprosić do wysłuchania opowieści o jednej z części projektu. Mowa jest o fornalstwie, czyli swojskiej odmianie klasycznego snobizmu, opisywanego przez Williama Thackeraya w „Księdze snobów”.

Zastanawiamy się, czy potrzeba w naszym języku nowego pojęcia, stworzonego sztucznie, ale wychodzącego naprzeciw przekonaniu, że niektóre terminy mogą być już zużyte i potrzebują nowego paliwa, by coś ciekawego mieć nam do powiedzenia i kształtować nasz postawy.

Czym miałoby być fornalstwo moralne? Kim jest fornal? Dlaczego odwołanie się kategorii powożenia furmanką czy powozem z dawnej kultury wiejskiej miałoby nam w XXI wieku w czymkolwiek pomóc? Jak można się fornalstwa charakteru nabawić? Jak można się na nie uodpornić? I co z tym wspólnego mają taksówkarze, szatniarze, nocni portierzy i ciecie?

Odcinek ilustrujemy naszym (i AI) naiwnym wyobrażeniem fornala z opowiadań Marii Dąbrowskiej. Bo obecne  w tamtej literaturze postaci także przydadzą się naszej opowieści.

W nagraniu wykorzystaliśmy fragmenty ścieżek dźwiękowych filmów:

 „Ziemia obiecana”, reż. A. Wajda (1974)

„Alternatywy 4”, reż. S. Bareja (1986-87)

„Ogniem i mieczem”, reż. J. Kawalerowicza (1999)

Wzmiankowany odcinek „O sztuce płaszczenia się | PF 111” odnajdziecie tutaj,

płytę Łony, Andrzeja Koniecznego i Kacpra Krupy pt. „Taxi” (2023) – tutaj,

film dokumentalny K. Kieślowskiego „Z punktu widzenia nocnego portiera” – tutaj.

Patronat medialny Pogawędnika:
 Dwumiesięcznik i portal internetowy "Filozofuj!"
 https://filozofuj.eu/ 
 

Dziękujemy za wsparcie naszym wiernym Patronom i Patronkom:
 Andrzejowi Dziedzicowi, Marcinowi Lorancowi, Robertowi Małeckiemu, Maciejowi Michałowskiemu, Marcinowi Sadłowskiemu, Annie Waw oraz grupie Darczyńców anonimowych.