Radio Naukowe

Letnia Akademia Młodych Umysłów - to Wy tu zadajecie pytania!

Czwarty odcinek sezonu LAMU'22 sponsoruje literka K. Bo to ona otwiera słowo: KOSMOS

0:37 Skąd się wzięła Droga Mleczna? Bo nie wierzę, że komuś się wylało mleko
Pyta: Kazio, 6 lat
Odpowiada: dr hab. Dorota Skowron, Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego

5:59 Jak naukowcy badają Księżyc?
Pyta: Tymek, 5 lat
Odpowiada: dr Anna Fogtman, Europejska Agencja Kosmiczna

11:49 Planeta sie składa z meteorytów?
Pyta: Jasiu, 4 lata
Odpowiada: dr Anna Łosiak, Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu

15:22 Dlaczego żyjemy na Ziemi?
Pyta: Franek, 4 lata
Odpowiada: dr Tomasz Zajkowski, NASA, Polskie Towarzystwo Astrobiologiczne


💛 Przygotowanie każdego odcinka to wiele godzin pracy. Jeśli podobał Wam się ten podcast – możecie go wesprzeć w serwisie Patronite. https://patronite.pl/radionaukowe Dzięki! 💛

📧 [email protected]

Radio Naukowe nadaje:
🎧 www https://radionaukowe.pl/
🎧 Spotify https://cutt.ly/JbHd9bx
🎧 Google Podcast https://cutt.ly/DbHd8xg
🎧 Apple Podcast https://cutt.ly/IbHd5wx
🎧 YouTube https://www.youtube.com/c/RadioNaukowe​

🧠 Radio Naukowe - włącz wiedzę! 🧠

Niedługo minie wiek odkąd rozmawiamy o ciemnej materii. Wszystko zaczęło się od obserwacji Fritza Zwicky’ego. Zauważył, że galaktyki w gromadzie poruszają się „za szybko” - dużo szybciej niż powinny. - W związku z tym wydawało się, że nie ma siły, żeby utrzymać te galaktyki w danej gromadzie. A one w „magiczny sposób” są połączone - mówi w Radiu Naukowym dr Sebastian Trojanowski. - Wniosek Zwickiego był taki, że prawdopodobnie istnieje dużo więcej materii, która wypełnia ciemne obszary na niebie i spaja tę gromadę – dodaje. Przez kolejne dekady naukowcy próbowali znaleźć cząstki ciemnej materii. Bezskutecznie.

Nowy pomysł, który może przełamać impas w tej sprawie ma właśnie dr Trojanowski wraz ze współpracownikami. To eksperyment FASER w Wielkim Zderzaczu Hadronów. Eksperyment już zaczął działać, będzie rozwijany. - Ma szukać nowych cząstek, między innymi cząstek ciemnej materii albo powiązanych z jej istnieniem – mówi gość Radia Naukowego.

Pomysł tak prosty, że aż genialny. Fizycy pomyśleli, że zamiast oglądać zderzenia wiązki protonów wyłącznie od boku – jak to robią eksperymenty w Zderzaczu – można się przyjrzeć temu, co dzieje się na linii tego zderzenia. Tylko w pewnym oddaleniu. Nikt wcześniej o tym nie pomyślał! Dr Trojanowski wraz ze współpracownikami przekonał do tej koncepcji CERN w niezwykle szybkim tempie 2 lat (to naprawdę szybko w takich dużych naukowych organizacjach)

- Myśli Pan, że FASER naprawdę odkryje ciemną materię? – pytam. - FASER na tym etapie ma zdolność poszukiwania cząstek, które mogą pośredniczyć między ciemną materią a znaną nam materią. I jest nadzieja, że się uda – odpowiada dr Trojanowski. Zaznacza, że nawet jeśli nie uda się odkryć ciemnej materii, to sam eksperyment ma ogromną wartość dla rozumienia fizyki neutrin.


Dr Sebastian Trojanowski jest fizykiem, chemikiem i matematykiem. Głównie zajmuje się fizyką teoretyczną, ale co niezbyt częste, aktywnie interesuje się również częścią doświadczalną. Jest adiunktem w Grupie Astrofizyki Cząstek (AstroCeNT) w Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika PAN oraz w Zakładzie Fizyki Teoretycznej Narodowego Centrum Badań Jądrowych. W 2021 roku został laureatem Nagród Naukowych Polityki.


W podcaście omawiamy kolejne kandydatki na cząstki ciemnej materii, rozmawiamy również o tym, co jeśli ona jednak nie istnieje (słynny MOND), wypytuję, jak się lobbuje za własnym pomysłem w świecie naukowym oraz czy wszyscy astrofizyki oglądali Star Treka.


💛 Przygotowanie każdego odcinka to wiele godzin pracy. Jeśli podobał Wam się ten podcast – możecie go wesprzeć w serwisie Patronite. https://patronite.pl/radionaukowe Dzięki! 💛

Letnia Akademia Młodych Umysłów - to Wy tu zadajecie pytania!

Trzeci odcinek sezonu LAMU'22 łączy hasło: spostrzeżenia codzienne!

0:40 Dlaczego jak myję ręce mydłem robią się bańki?
Pyta: Kacper, 6 i pół roku
Odpowiada: dr Urszula Koss, chemiczka, edukatorka i popularyzatorka nauki, członkini Stowarzyszenia Rzecznicy Nauki

4:23 Dlaczego z daleka widać kałuże w czasie upału, a jak się tam dojedzie, to ich nie ma?
Pyta: Alicja, 9 lat
Odpowiada: prof. Jacek Szczytko, Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego

8:39 Czy wszystkie płatki śniegu są niepowtarzalne, a jeśli tak dlaczego?
Pyta: Laura, 5 i pół roku
Odpowiada: dr Jakub Małecki, glacjolog z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, autor bloga glacjoblogia i współautor książki "Początek końca. Rozmowy o lodzie i zmianach klimatu"

15:00 Czemu jest okno zaparowane rano na zewnątrz?
Pyta: Klara, prawie 4 lata
Odpowiada: Dariusz Aksamit, fizyk z Politechniki Warszawskiej, członek Stowarzyszenia Rzecznicy Nauki

💛 Przygotowanie każdego odcinka to wiele godzin pracy. Jeśli podobał Wam się ten podcast – możecie go wesprzeć w serwisie Patronite. https://patronite.pl/radionaukowe Dzięki! 💛

📧 [email protected]

Radio Naukowe nadaje:
🎧 www https://radionaukowe.pl/
🎧 Spotify https://cutt.ly/JbHd9bx
🎧 Google Podcast https://cutt.ly/DbHd8xg
🎧 Apple Podcast https://cutt.ly/IbHd5wx
🎧 YouTube https://www.youtube.com/c/RadioNaukowe​

🧠 Radio Naukowe - włącz wiedzę! 🧠

Powszechnie sądzi się, że bociany zjadają głównie żaby. To mit. – Zjada, ale nigdy nie stanowią podstawowego źródła pokarmu – mówi w Radiu Naukowym Adam Zbyryt, biolog z Uniwersytetu w Białymstoku. Gość tego odcinka jest współautorem wraz z prof. Piotrem Tryjanowskim książki „Bocian. Biografia nieautoryzowana”.

- Kiedy naukowcy w ramach eksperymentu proponują bocianom ryby, żaby, dżdżownice, gryzonie czy kurczaki jednodniowe to samce najpierw wybiorą gryzonie, a samice ptaki. Żaby są daleko z tyłu – mówi Adam Zbyryt.

Bociany często łączą się w pary na całe życie, choć nie są w tym dogmatyczne. Jeśli samica spóźnia się do gniazda, to gdy pojawi się inna – nie gorsza – to biorąc pod uwagę presję czasu, samiec może się zdecydować na połączenie się z nową partnerką.

Przy okazji: bociania para w gnieździe, ale jeszcze przed pojawieniem się jaj potrafią kopulować nawet 30 razy dziennie. – Krótko, ale bardzo intensywnie – podkreśla Zbyryt.

W odcinku rozmawiamy również o tym, czy sens mają ośrodki rehabilitacyjne, dlaczego bociany białe mają trochę czarne skrzydła, co znaczą czerwone nogi i jaki jest dość oryginalny (i niezbyt higieniczny) sposób na chłodzenie się. Bardzo polecam!


***

💛 Przygotowanie każdego odcinka to wiele godzin pracy. Jeśli podobał Wam się ten podcast – możecie go wesprzeć w serwisie Patronite. https://patronite.pl/radionaukowe Dzięki! 💛

***
Obserwujcie Adama:
https://www.facebook.com/Adam-Zbyryt-Cz%C5%82owiek-z-Puszczy-109952661725081
https://www.instagram.com/zbyrytadam/

Zapraszam na drugi odcinek LAMU22! Tym razem eksperci mierzą się z pytaniami fundamentalnymi i wyjaśniają zjawiska fizyczne związane ze światłem, atomami i elektromagnetyzmem. Oto szczegóły:

0:38 Czy światło jest wiecznie młode?
Pyta: Piotrek, 7 lat
Odpowiada: dr Sebastian Trojanowski z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk

5:59 Z czego tworzą się atomy?
Pyta: Jaś, 6 lat
Odpowiada: prof. Jacek Szczytko, Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego

11:16 Co by się stało, gdybym zjadła atom w chwili jego rozbicia? Czy wybuchłabym razem z nim?
Pyta: Hania, 9 lat
Odpowiada: prof. Jean-Pierre Lasota

14:32 Czym jest elektromagnetyczna siła?
Pyta: Zosia, 9 lat
Odpowiada: Darek Aksamit z Politechniki Warszawskiej

💛 Przygotowanie każdego odcinka to wiele godzin pracy. Jeśli podobał Wam się ten podcast – możecie go wesprzeć w serwisie Patronite. https://patronite.pl/radionaukowe Dzięki! 💛

📧 [email protected]

Radio Naukowe nadaje:
🎧 www https://radionaukowe.pl/
🎧 Spotify https://cutt.ly/JbHd9bx
🎧 Google Podcast https://cutt.ly/DbHd8xg
🎧 Apple Podcast https://cutt.ly/IbHd5wx
🎧 YouTube https://www.youtube.com/c/RadioNaukowe​

🧠 Radio Naukowe - włącz wiedzę! 🧠

Podcast został nagrany w studio Radia Naukowego. Mogłam je urządzić – wyciszyć i wyposażyć w sprzęt – wyłącznie dzięki wsparciu Patronek i Patronów. Dziękuję Wam! A pozostałych zachęcam do dorzucenia się: patronite.pl/radionaukowe

***

- Można powiedzieć, że meteorolog zawodowo zajmuje się bujaniem w chmurach, a rozmowy z nim o pogodzie nigdy nie są nudne – żartuje Marta Kopeć, fizyczka atmosfery z ICM meteo. Razem z Bartoszem Niezgódką, osobą odpowiedzialną za informatyczna stronę serwisu, opowiadają w Radiu Naukowym o nowoczesnym prognozowaniu pogody.

- Współczesne prognozy są oparte na modelach numerycznych. Przetwarzamy dane obserwacyjne – mówi Marta Kopeć. – Oprócz stacji naziemnych wykorzystujemy radary, balony, boje meteorologiczne, radary oraz czujniki na statkach. Staramy się korzystać także z danych z samolotów komercyjnych. Wszystkie te dane wkładamy w model numeryczny, czyli robimy gigantyczną symulację, która próbuje odtworzyć wszystkie procesy, które zachodzą w atmosferze – wyjaśnia.

Dlaczego prognozy są coraz dokładniejsze? - Cały rozwój jest powiązany z rozwojem komputerów dużej mocy. Tysiące osób pracuje w dziedzinie numeryki i doszczegółowienia tych modeli – dodaje Bartosz Niezgódka. Jak mówi, na świecie są już próby do zejścia do dokładności prognozowania pogody do obszarów o boku 300 metrów. Obecnie ICM Meteo liczy dokładność do 1,5 km.

W podcaście rozmawiamy również o tym, która pora roku jest najtrudniejsza dla meteorologów, skąd popularność 16-dniowej prognozy pogody, dlaczego w górach prognoza jest zmienna i jakie znaczenie w prognozowaniu ma efekt motyla. I dlaczego czasem, choć miało być słońce – to leje.

***
PS. To nie jest podcast sponsorowany. Zwyczajnie jestem fanką meteo.pl :)

Wraca LAMU! Drugi sezon. Dzieci pytają - naukowcy odpowiadają. Zaczynamy letnią przygodę.

Odcinek pierwszy, pod hasłem: Ziemia

00:40 Jak powstaje złoto? Skąd się je wydobywa?
Pyta: Kalinka, 11 lat
Odpowiada: dr Jan Krawczewski z Państwowego Instytutu Geologicznego

5:40 Dlaczego w zimę jest zimno, a w lato ciepło?
Pyta: Mela, 6 lat
Odpowiada: Marta Kopeć z meteo.pl

9:45 Jak to się dzieje, że człowiek zmienia klimat?
Pyta: Gosia, 7 lat
Odpowiada: dr Aleksandra Kardaś, fizyczka atmosfery, naukaoklimacie.pl

13:50 Skąd się wzięło powietrze? Dlaczego akurat nim oddychamy? I dlaczego jest w nim tlen?
Pyta: Pola, 11 lat
Odpowiada: dr Anna Łosiak, geolożka planetarna z Instytutu Nauk Geologicznych PAN we Wrocławiu

***
Radio Naukowe istnieje tylko dzięki Patronom i Patronkom. Jeśli podoba Ci się ten podcast i możesz się dorzucić, zajrzyj --> https://patronite.pl/radionaukowe.

Radio Naukowe istnieje tylko dzięki Patronom i Patronkom. Jeśli podoba Ci się ten podcast i możesz się dorzucić, zajrzyj --> https://patronite.pl/radionaukowe.
***
Kiedy na świat przychodził przyszły założyciel islamu, żyjący na Półwyspie Arabskim koczownicy byli politeistami. Ze względu na brak współczesnych źródeł pisanych trudno dokładnie opisać panteon bóstw. Wiemy natomiast, że jednym z ważniejszych, a być może najważniejszym, był Allah.

Mahomet, choć rzecz jasna nie był wynalazcą monoteizmu, a wpływy judaizmu i chrześcijaństwa były na Półwyspie widoczne, to jego propozycja była dla samych Arabów rewolucyjna. - Religia absolutnie bezkompromisowo monoteistyczna była absolutnym wywróceniem porządku społecznego i gospodarczego - mówi w Radiu Naukowym prof. Katarzyna Pachniak, kierowniczka Katedry Arabistyki i Islamistyki Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego. - Zamożni mekkańczycy, którzy byli najważniejszymi wrogami Proroka, byli strażnikami ruchu pielgrzymkowego do mekkańskich [politeistycznych – RN] świątyń. Czerpali więc z tego konkretne korzyści – dodaje.

Początki islamu to nie tylko zmiana społeczna. To również historia militarno-polityczna. Zapytałam prof. Pachniak czy sam Mahomet miał się za mistyka czy polityka? - Dla muzułmanów to najświętszy Prorok. Badacze oceniający go obiektywnie widzą, że był dobrym politykiem, mężem stanu. Chciał scalić plemiona i niewątpliwie uważał, że religia monoteistyczna będzie mu pomocna – odpowiada badaczka. – Jednocześnie nie można wykluczyć, że faktycznie wierzył, że to co słyszy jest głosem Boga – podkreśla.

W podcaście rozmawiamy również o dżihadzie – co znaczy i na ile jest z islamem spleciony. Jest o historii spisywania Koranu i źródłach fundamentalistycznej postawy części współczesnych muzułmanów. Bardzo polecam ten odcinek!

***
Obiecany w Post Scriptum link do kanału LAMU:
https://www.youtube.com/channel/UCTdqIW9cVGzbm1DybHXSkbQ/featured

CZŁOWIEK kontra BIOLOGIA - debata Radia Naukowego na żywo

Na ile jesteśmy w stanie jako gatunek wyrwać się prawom natury: starzeniu, chorobom dziedzicznym, zużywaniu się ciała... Co potrafimy technicznie, co będziemy umieli być może w przyszłości, co nam wolno pod względem etycznym?

Goście:
- prof. Wojciech Dragan, Katedra Psychologii Różnic Indywidualnych, Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski

- prof. Aleksandra Przegalińska, Katedra Zarządzania w Społeczeństwie Sieciowym, Akademia Leona Koźmińskiego oraz Harvard University

- dr Joanna Różyńska, Centrum Bioetyki i Bioprawa, Wydział Filozofii, Uniwersytet Warszawski

Debata odbyła się 23 czerwca w budynku Wydziału Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego. Dziękujemy za gościnę!


***
Zorganizowanie debaty jest możliwe wyłącznie dzięki wsparciu Patronek i Patronów Radia Naukowego na patronite.pl. Jeśli chcesz, dorzuć się do projektu: https://patronite.pl/radionaukowe

Szanowni Państwo - ogłaszamy drugą Debatę Radia Naukowego!
Z okazji setnego odcinka dyskutować będziemy pod hasłem:
CZŁOWIEK kontra BIOLOGIA

Na ile jesteśmy w stanie jako gatunek wyrwać się prawom natury: starzeniu, chorobom dziedzicznym, zużywaniu się ciała... Co potrafimy technicznie, co będziemy umieli być może w przyszłości, co nam wolno pod względem etycznym?

Termin: 23 czerwca, godz. 18:30
Miejsce: Wydział Neofilologii UW, ul. Dobra 55 - wstęp wolny | transmisja na YouTube Radia Naukowego

Goście:
- prof. Wojciech Dragan, Katedra Psychologii Różnic Indywidualnych, Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski

Biolog i psycholog, badacz uwarunkowań genetycznych i środowiskowych zachowań. Popularyzator nauki, przekonany o potrzebie patrzenia na psychologię w sposób nowoczesny. Więcej znajdziecie na stronie FB: Wojciech Dragan - mikroblog o genach, zachowaniu i tym, co pomiędzy.

- prof. Aleksandra Przegalińska, Katedra Zarządzania w Społeczeństwie Sieciowym, Akademia Leona Koźmińskiego oraz Harvard University
Znawczyni zagadnień Sztucznej Inteligencji, transhumanizmu, nurtów myślowych w Dolinie Krzemowej. Jest naukowczynią łączącą myśl technologiczną z filozofią.

- dr Joanna Różyńska, Centrum Bioetyki i Bioprawa, Wydział Filozofii, Uniwersytet Warszawski

Zajmuje się etyką w biomedycynie. Dzięki precyzji myślenia i warsztatowi naukowemu analizuje zagadnienia, które wzbudzają w większości z nas wzbudzają największe emocje. Współredaktorka naukowa m.in. (red. razem z W. Chańską) kompleksowego przewodnika "Bioetyka".

- Publiczność Radia Naukowego - najlepsi i najmądrzejsi Słuchacze i Słuchaczki! Liczymy na Waszą obecność na Dobrej lub na YouTube Radia Naukowego. Wasze komentarze i pytania są wręcz konieczne!

Zapraszamy!

***
Zorganizowanie debaty jest możliwe wyłącznie dzięki wsparciu Patronek i Patronów Radia Naukowego na patronite.pl. Jeśli chcesz, dorzuć się do projektu: https://patronite.pl/radionaukowe