Radio Wnet

„Nie powinniśmy po raz drugi, bo już raz byśmy weszli w taką pułapkę, jaką był KPO, w to wchodzić” – mówił w Radiu Wnet dr Jacek Saryusz-Wolski, doradca prezydenta Karola Nawrockiego ds. europejskich, komentując unijny program SAFE.

W jego ocenie problemem rozstrzygającym nie są nawet ograniczenia dotyczące swobody zakupów uzbrojenia, ale mechanizm wbudowany w unijne rozporządzenie.

– wskazywał.

Jak podkreślał, to zapis, którego „nie można zmienić” ani „wynegocjować odejścia od niego”.

Bronisław Wildstein w rozmowie na antenie odniósł się do głośnych sporów ideologicznych w Europie, wskazując, że nie są one jedynie elementem bieżącej debaty politycznej, ale mogą świadczyć o głębszych przemianach cywilizacyjnych. Jego zdaniem publiczne dyskusje i głosowania dotyczące podstawowych kwestii antropologicznych pokazują zmianę sposobu myślenia o prawdzie i rzeczywistości. Komentował m.in. głosowanie Parlamentu Europejskiego nad dokumentem z zaleceniami UE na sesję ONZ dotyczącą statusu kobiet. W trakcie prac pojawiła się poprawka ze zdaniem w rodzaju: „tylko biologiczna kobieta może zajść w ciążę / urodzić dziecko”, ale została odrzucona.

Mira Modelska-Creech wspomina niedawno zmarłego bohatera Powstania Warszawskiego – Michała Jasińskiego ps. Michaś. Oprócz tego zdaje relację z reakcji po pokazie filmu Zapomniany sprawiedliwy – historia Tadeusza Modelskiego, bohatera, który uratował 5000 Żydów w czeskiej Pradze. 

W kolejnej odsłonie cyklu Krucjaty radiowe dr Bartłomiej Dźwigała – zainspirowany niedawną podróżą redaktora Konrada Mędrzeckiego do Cambridge – opowiada o średniowiecznej historii kultury katolickiej w Anglii. Prof. Jerzy Miziołek mówi o ostatnich dniach Michała Anioła oraz przybliża, co się działo z jego ciałem po śmierci, czyli jak wyglądał jego pochówek i gdzie spoczywa. 

Dr Bartłomiej Dźwigała przybliża zapomnianą historię Kościoła Katolickiego i kultury katolickiej w Anglii. 

Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska ostrzega przed „prawyborami” do KRS bez podstawy prawnej. „W prawie publicznym: nie masz kompetencji – nie robisz” – mówi.

Jestem niezwykle wzruszony i szczęśliwy. To piękny występ i w ogóle piękna historii - mówi po "srebrnym" biegu ekspert łyżwiarstwa szybkiego Paweł Ruszkiewicz.

Rozmowa dotyczy decyzji prezydenta Donalda Trumpa o odejściu USA od restrykcyjnej polityki klimatycznej i powrocie do energetyki węglowej oraz kontrastującego z tym kierunku Unii Europejskiej, która podnosi cel redukcji emisji CO₂ do 90 proc. Goście Radia Wnet krytycznie oceniają unijną transformację energetyczną, wskazując na jej biznesowe podłoże, ryzyko utraty konkurencyjności przemysłu oraz brak realnych decyzji inwestycyjnych w Polsce, zwłaszcza w obszarze energetyki jądrowej.

W rozmowie na antenie Radia Wnet sędzia Kamila Borszowska-Moszowska komentowała rozpoczęcie procedury wyboru nowych członków Krajowej Rady Sądownictwa według obowiązującej ustawy. Z jednej strony wskazywała, że sam tryb ustawowy jest legalny i zgodny z konstytucją, z drugiej – ostro krytykowała pomysł „prawyborów” organizowanych poza ustawą oraz koncept „szablonu praworządnościowego”, o którym – jak relacjonowała – mówią przedstawiciele środowiska skupionego wokół Stowarzyszenia Sędziowskiego „Iustitia” i Ministerstwa Sprawiedliwości.

Punktem wyjścia była ironiczna uwaga prowadzącego o „cudzie”, bo po latach sporu o KRS ruszyła procedura w oparciu o ustawę, którą część środowiska sędziowskiego przez lata uznawała za nielegalną. Sędzia odpowiadała, że sama „oczy przecierała ze zdumienia”, ale jednocześnie „spodziewała się” takiego obrotu spraw. W jej ocenie obecna większość parlamentarna oraz „Stowarzyszenie Sędziowskie czytaj Partia Polityczna, Iustitia” próbują dziś – po latach ostrej krytyki – dobudować do ustawy nową, pozaprawną procedurę, która ma stworzyć wrażenie „odpolitycznienia” wyboru „piętnastki”, choć w praktyce polegałaby na „przyklepaniu” kandydatów wyłonionych wcześniej w środowiskowym głosowaniu.

Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska podkreślała, że problemem nie jest zgłoszenie kandydatur w normalnym trybie ustawowym, lecz organizowanie „prawyborów” bez żadnej delegacji ustawowej. I wprost odwołała się do zasady legalizmu.

W jej ocenie sama konstrukcja „szablonu praworządnościowego” brzmi jak sprzeczność: coś ma być „praworządnościowe”, ale „nie wynikające z ustawy”. To – jak mówiła – powinno budzić wątpliwości nawet u osób bez prawniczego wykształcenia. Zwracała też uwagę na tempo procedury: „jest tylko 30 dni”, więc – jej zdaniem – środowisko Iustitii „już dawno się szykowało”, aby zdążyć z akcją.

W rozmowie pojawił się również wątek, kto miałby brać udział w takich „prawyborach”. Prowadzący dopytywał, czy osoby uznawane w sporze politycznym za „neosędziów” mogłyby głosować. Sędzia odpowiadała, że „jeszcze nie słyszeliśmy, jakie są reguły”, a całość sprowadza się na razie do „wizji szablonu praworządnościowego”, której szczegóły należałoby – jak ironizowała – „zapytać prezesa Iustitii bądź ministra Żurka”.

Najmocniej wybrzmiało jednak ostrzeżenie o konsekwencjach prawnych udziału w przedsięwzięciu bez podstawy ustawowej. Sędzia mówiła o możliwej odpowiedzialności prezesów sądów, którzy mieliby organizować zgromadzenia i komisje liczące głosy, oraz o ryzyku dla samych sędziów.

Sędzia rozróżniała jednocześnie procedurę ustawową od „prawyborów”. Podkreślała, że osoby, które po prostu zgłaszają kandydaturę zgodnie z ustawą, „działają w granicach prawa”. Problem – jej zdaniem – zaczyna się dopiero tam, gdzie wchodzi „instytucja, której nie ma”.

W rozmowie pojawił się też spór o to, czy taki model „kupi” Unia Europejska. Sędzia wskazywała, że w logice wartości UE (m.in. art. 2 TUE) odejście od przepisów prawa i tworzenie pozaprawnej procedury powinno być nie do obrony.

Jednocześnie sama rozmówczyni przyznała, że w praktyce standardy bywają „różne” i przywołała przykład z innego państwa UE, gdzie – jak twierdziła – reakcja instytucji unijnych była żadna. To prowadziło do pytania, czy mimo wszystko scenariusz „przepchnięcia” pozaprawnych rozwiązań jest możliwy.

/fa

Ponad 44 mld euro dla Polski w ramach programu SAFE ma wzmocnić obronność. Jednak - jak podkreślają przedstawiciele sektora prywatnego - środki są obwarowane niejasnymi warunkami.

Monachijska Konferencja Bezpieczeństwa rozpoczęła się w atmosferze niepokoju i redefinicji dotychczasowego ładu międzynarodowego. W rozmowie na antenie Radia Wnet dziennikarka Gabriela Masztafiak wskazała, że tegoroczne obrady to coś więcej niż coroczny przegląd zagrożeń – to moment symbolicznego przełomu.

Zdaniem Masztafiak kluczowe znaczenie miały słowa kanclerza Niemiec.

Jak podkreśliła, Merz mówił o „nowym koncercie mocarstw” rozgrywającym się między Chinami, Rosją i Stanami Zjednoczonymi, a także o osłabieniu amerykańskiego przywództwa. Tegoroczne motto konferencji – „under destruction” – Masztafiak określiła jako „niepokojące”, wskazujące na destrukcję dotychczasowego ładu.

Niemcy i autonomia strategiczna Europy

W ocenie ekspertki wystąpienie kanclerza było również próbą przesunięcia środka ciężkości przywództwa w Europie.

Masztafiak przypomniała, że koncepcja „autonomii strategicznej” i budowy silniejszego europejskiego filaru NATO jest od lat obecna w niemieckiej debacie. Jednocześnie postawiła pytanie, czy Europa — nawet pod przywództwem Berlina — jest w stanie realnie konkurować w grze wielkich mocarstw.

Ważnym wątkiem konferencji jest obecność prezydenta Ukrainy. Masztafiak zwróciła uwagę na ukraińsko-niemiecką inicjatywę produkcji dronów oraz spotkania bilateralne Wołodymyra Zełenskiego.

Ekspertka podkreśliła, że narracja Kijowa opiera się na tezie, iż ukraińskie doświadczenie frontowe jest dziś realnym wzmocnieniem dla całego NATO.

SAFE: 150 miliardów euro i 40 lat spłaty

Rozmowa zeszła również na program SAFE — unijny instrument wsparcia obronności o wartości 150 miliardów euro. Polska ma otrzymać z tej puli około 43,7 mld euro.

Masztafiak przypomniała jednak, że chodzi o pożyczkę:

W jej ocenie kontrowersje budzi brak pełnej jawności listy projektów finansowanych z SAFE.

Pojawiają się też obawy, że program może stać się — jak wskazują krytycy — „dodatkową linią kredytową” dla niemieckiego sektora zbrojeniowego.

/fa