Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Google oskarżony o utworzenie monopolu na rynku wyszukiwarek internetowych. Sprawa wytoczona firmie przez rząd amerykański może zmienić nie tylko sposób działania giganta technologicznego, ale całego Internetu. Jak w ogóle regulować działania największych firm, które ustalają sposób komunikowania się ludzi w sieci i w zasadniczy sposób wpływają na nasze życie? Czy walka z korporacjami technologicznymi o budżetach większych niż dochody wielu państw podejmowana przez amerykańskie władze albo Unię Europejską ma szanse powodzenia?

Stany Zjednoczone nawiązują strategiczne partnerstwo z Wietnamem. Czy Amerykanom uda się przeciągnąć Wietnamczyków na stronę liberalnego Zachodu?

Etiopia napełnia wodą zbiornik przy największej zaporze wodnej w Afryce, Wielkiej Tamie Odrodzenia. Co na to Egipt i Sudan?

 A Kanał Panamski wysycha. Dlaczego i co to oznacza dla światowego handlu morskiego?

A także: Arabia Saudyjska buduje Linię - linearne osiedle mieszkaniowe na pustyni, o długości 170 kilometrów. Po co i co ma z tym wspólnego Polski Instytut Sztuki Filmowej?

Rozkład jazdy: 

(2:09) Katarzyna Szymielewicz o monopolu Google’a

(25:38) Maciej Ryczko o współpracy USA i Wietnamu

(52:38) Podziękowania

(58:14) Anna Dudzińska o The Line i PISF

(1:19:33) Jędrzej Czerep o Wielkiej Tamie Odrodzenia

(1:35:16) Tomasz Rożek o wysychającym Kanale Panamskim

(1:53:20) Do usłyszenia

Liderzy Rosji i Korei Północnej spotkali się na kosmodromie Wostocznyj, na dalekim wschodzi Rosji. Putin i Kim Dzong Un mieli rozmawiać o broni dla Rosji, żywności oraz technologiach wojskowych i satelitarnych dla Korei. Czy wrogość do Zachodu i status międzynarodowego pariasa to wystarczające powody dla zbliżenia Moskwy i Pjongjangu? I jak Korea Południowa, Chiny i Stany Zjednoczone reagują na zbliżenia Kima i Putina?

Gość: Marek Hańderek

Dwie znakomite powieści ukazują się w polskim przekładzie we wrześniu, a my w tym odcinku literackiego Raportu gościmy ich autorów.

Pierwszy to Joshua Cohen i jego nagrodzona Pulitzerem „Rodzina Netanjahu. Wspomnienie przelotnego, a w ogólnym rozrachunku zupełnie nieistotnego zdarzenia w historii sławnej familii”. Jak w jednej powieści połączyć slapstickową komedię z akademickim wykładem, a z tego zderzenia wysnuć głęboką refleksję o naturze historii, tożsamości i żydowskiej diasporze? Widzą to tylko najwięksi, a Joshua Cohen niewątpliwie do nich należy.

Sebastian Barry – wielokrotnie, także w tym roku – nominowany do Nagrody Bookera irlandzki pisarz w powieści „Tysiąc księżyców” opowiada o losach młodej Indianki, która po rzezi całej swojej rodziny zostaje adoptowana przez dwóch weteranów wojny secesyjnej. To historia o miłości, przemocy, rodzinie i odwadze, a także o irlandzkiej diasporze w połowie XIX wieku. Sebastian Barry buduje zaskakujące analogie między doświadczeniem Irlandczyków uciekających przed głodem do Ameryki a losem rdzennych mieszkańców tej ziemi.

Do tego rozmowy z autorami przekładów — Agą Zano i Krzysztofem Cieślikiem, a także fragmenty obu powieści w interpretacji Olgi Sarzyńskiej.

Zaprasza: Agata Kasprolewicz

Realizacja: Kris Wawrzak

Goście:

• Joshua Cohen
• Aga Zano
• Sebastian Barry
• Krzysztof Cieślik

Rozkład jazdy: 

(2:38) Fragment „Rodziny Netanjahu”, czyta Olga Sarzyńska, cz. 1

(14:42) Rozmowa z Joshuą Cohenem

(48:45) Aga Zano o przekładzie „Rodziny Netanjahu”

(54:26) Fragment „Rodziny Netanjahu”, czyta Olga Sarzyńska, cz. 2

(1:05:38) Podziękowania

(1:11:08) Fragment „Tysiąca księżyców” czyta Olga Sarzyńska

(1:21:55) Rozmowa z Sebastianem Barrym

(1:35:49) Krzysztof Cieślik o przekładzie „Tysiąca księżyców”

(1:41:12) Do usłyszenia

W Delhi szczyt grupy G20. Nie ma prezydentów Rosji i Chin, ale są prezydent Biden i premier Modi. Czy Amerykanie przekonają Południe, że chcą dzielić się bogactwem? Czy to spotkanie wykaże, jak silne są dziś Indie, które konkurują z Chinami nie tylko w dyplomacji? W sobotę wybory na Malediwach i to również tam toczy się batalia o hegemonię w regionie. Czy Indie obronią swoje wpływy na rajskich wyspach?

Francja wprowadza zakaz noszenia długich muzułmańskich sukni w szkołach. Czy to obrona zasady świeckości szkoły, czy kontrofensywa państwa przeciwko muzułmanom?

W Hiszpanii przedłuża się pat powyborczy, do gry wraca były lider katalońskich separatystów Carles Puigdemont. Czy socjaliści przebaczą mu łamanie konstytucji?

Izraelscy naukowcy stworzyli model embrionu ludzkiego bez użycia plemników, komórek jajowych i macicy. Po co?

A także: zuchwała kradzież w British Museum. Czy może karma wraca? W końcu sami kradli przez wieki.

I o nadgorliwości, czyli o drażniącej manierze mówienia i robienia za dużo.

Rozkład jazdy:

(2:17) Patryk Kugiel o szczycie grupy G20

(21:18) Jędrzej Bielecki o świeckości francuskiej szkoły

(42:06) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o nadgorliwości

(48:33) Raport o książkach

(54:12) Podziękowania

(59:50) Adrian Bąk o kradzieży w British Museum

(1:15:13) Mateusz Mazzini o pacie powyborczym w Hiszpanii

(1:32:51) Wojciech Mikołuszko o sztucznym embrionie ludzkim

(1:50:39) Do usłyszenia

Jeden z najbardziej znanych oligarchów ukraińskich Ihor Kołomojski aresztowany, dotychczasowy minister obrony Oleksij Reznikow traci stanowisko, a jego miejsce zajmuje Rustem Umerow. Czy kampania antykorupcyjna rządu ukraińskiego ma szanse powodzenia w trakcie wojny? I jaki cel ma powołanie muzułmanina, krymskiego Tatara, na jedno z najważniejszych stanowisk w kijowskiej administracji?

Gość: Zbigniew Parafianowicz

Wojskowi przejmują władzę w Gabonie, odsuwają od rządów jednego z najbardziej skorumpowanych polityków afrykańskich. Na ulicach radosne tłumy, a Zachód ma problem, jak połączyć postulat demokracji z faktem, że w Afryce nagradza ona często rządy autorytarne i skorumpowane jak w Gabonie, Nigrze czy Zimbabwe. Czy Afryka nie zasługuje na demokrację? A może by spytać o to ludzi, którzy tam mieszkają?

W Libii gwałtowne protesty po tym, jak szefowa dyplomacji tego kraju spotkała się potajemnie z przedstawicielem Izraela. Dlaczego próby zbliżenia Izraela i krajów muzułmańskich są tak trudne?

W Estonii wrze po tym, jak okazało się, że firma należąca do męża premier kraju robiła interesy z Rosją po inwazji 2022 roku. Czy Kaja Kallas straci stanowisko?

Indyjski pojazd kosmiczny ląduje na Księżycu za sumę o połowę niższą niż budżet hollywoodzkich filmów o kosmosie. Jak to się robi i po co?

A także: pocałunek radości czy śmierci? W Hiszpanii skandal piłkarsko-obyczajowy.

I o zwracaniu honoru zamiast innych rzeczy.

Rozkład jazdy: 

(2:08) Wojciech Jagielski o puczu w Gabonie

(23:58) Maciej Pawłowski o protestach w Libii

(38:23) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o zwracaniu honoru

(44:51) Podziękowania

(50:00) Adrian Bąk o wrzeniu w Estonii

(1:10:05) Maciej Okraszewski o hiszpańskim skandalu piłkarsko-obyczajowym

(1:33:38) Tomasz Rożek o indyjskim lądowaniu na Księżycu

(1:55:32) Do usłyszenia

W ostatnim odcinku sezonu nieogórkowego Raportu zapraszamy w daleką podróż do Yunnanu – miejsca, w którym mieszkają ostatni ludzie na świecie posługujący się pismem obrazkowym. Nazywają się Naxi.

Jak to możliwe, że zdołali ochronić swoją kulturę w opresyjnym wobec mniejszości reżimie Chińskiej Republiki Ludowej? I czy uda im się przetrwać?

Opowiemy też o jednym z najciekawszych współczesnych chińskich artystów protestu, który nie zgadza się na to, by mniejszości w Chinach umierały w ciszy.

Gość: Maciej Gaca

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Samolot z Jewgienijem Prigożynem na pokładzie rozbił się pod Twerem niedaleko Moskwy. Nikt z 10 osób na pokładzie nie przeżył, a świadkowie mówią o eksplozji, bądź eksplozjach słyszanych przed rozbiciem samolotu. Czy to zemsta Putina na szefie Grupy Wagnera za próbę puczu sprzed dwóch miesięcy? Co dalej z tą formacją i jej bogactwem? I jak – czy w ogóle - ten incydent wpłynie na wojnę w Ukrainie, gdzie armia ukraińska czyni powolne postępy na froncie?

Donald Trump z zarzutami po raz czwarty. Były prezydent aresztowany w Atlancie za próbę wpłynięcia na wynik wyborów 2020 roku. Jego przewaga nad konkurentami z Partii Republikańskiej rośnie.

Grupa BRICS rozszerza skład, a Chiny walczą z kryzysem gospodarczym. Czy możliwy jest sprawiedliwszy ład na świecie pod kierunkiem Pekinu, Moskwy, Teheranu i Rijadu?

Według Human Rights Watch Arabia Saudyjska dokonuje masowych zabójstw migrantów na granicy z Jemenem. Co na to Zachód?

Dwa lata po przejęciu władzy przez talibów w Afganistanie jest mniej przemocy, mniej wolności i więcej biedy niż wcześniej. Czy te proporcje da się zmienić?

I jeszcze: o muzyce w znaczeniu politycznym.

Rozkład jazdy: 

(2:17) Michał Kacewicz o przyszłości Grupy Wagnera

(22:57) Mateusz Piotrowski o aresztowaniu Donalda Trumpa

(44:04) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o muzyce w polityce

(49:36) Podziękowania

(55:02) Marcin Pośpiech o Afganistanie po przejęciu władzy przez talibów

(1:07:30) Krzysztof Kozłowski o poszerzeniu grupy BRICS

(1:33:34) Łukasz Fyderek o zabójstwach migrantów na granicy z Jemenem

(1:48:06) Do usłyszenia

W przedostatnim odcinku tegorocznego „Raportu – sezonu nieogórkowego” porozmawiamy o starości. Tak, starzejemy się, Europa się starzeje. Starzeją się także Stany Zjednoczone, Japonia i Chiny. Oczywiście to nie cały świat, ale oczekuje się, że na całym świecie w ciągu najbliższych 30 lat liczba osób w wieku 65 lat i starszych podwoi się - ze 760 milionów obecnie do ponad półtora miliarda w 2050 r.

Do tego czasu jedna na cztery osoby w Europie i Ameryce Północnej będzie miała co najmniej 65 lat.

Przyszedł więc czas najwyższy, żeby zacząć organizować świat, tak żeby starsi czuli się w nim dobrze. Ale… kim są i kim będą tak naprawdę osoby starsze? Jak będzie wyglądała starość dzisiejszych trzydziestolatków? Czy granice starości już teraz się przesuwają i czy to przesuwanie granic jest zjawiskiem dobrym, a może niekoniecznie?

Gość: Piotr Szukalski

Prowadzenie: Adrian Bąk

Pod patronatem Joe Bidena w Camp David spotykają się prezydent Korei Południowej i premier Japonii. Czy zagrożenie ze strony Chin i Korei Północnej to wystarczający powód, by zmienić nastawienie do siebie państw, których historia stosunków obarczona jest tragediami i wrogością?

Czy Amerykanie planują stworzenie antychińskiego trójkąta w rejonie

Litwa zamyka przejścia graniczne z Białorusią, a Łotwa zwiększa obecność wojska na granicy. Jak państwa bałtyckie podchodzą do zagrożenia ze strony Łukaszenki i Putina?

Prawybory prezydenckie w Argentynie wygrywa miłośnik Trumpa. Czy w Ameryce Łacińskiej nadszedł czas polityków spoza głównego nurtu?

W niedzielę finał kobiecych mistrzostw świata w piłce nożnej. Jak kobietom udało się przekonać mężczyzn, zwłaszcza włodarzy  światowej piłki, by traktować je poważnie?

A także: dlaczego porażka w nauce nie musi oznaczać klęski?

I: resortowe dzieci rządzą światem.

Rozkład jazdy:

(1:52) Oskar Pietrewicz o spotkaniu w Camp David

(23:50) Dominik Wilczewski o zamknięciu granicy litewsko-białoruskiej

(43:36) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o resortowych dzieciach

(49:40) Podziękowania

(55:08) Michał Banasiak o kobiecych mistrzostwach świata w piłce nożnej

(1:12:28) Joanna Gocłowska Bolek o prawyborach w Argentynie

(1:31:11) Tomasz Rożek o porażkach w nauce

(1:50:10) Do usłyszenia