Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Prezydent Biden broni decyzji o wycofaniu wojsk z Afganistanu i sposobu przeprowadzenia ewakuacji z Kabulu. Czy 31 sierpnia nastąpił koniec polityki interwencji Stanów Zjednoczonych w krajach, gdzie bezpieczeństwo Ameryki nie jest bezpośrednio zagrożone? Czy sojusznicy Waszyngtonu ciągle mogą liczyć na wiarygodność USA?

Co kryzys afgański oznacza dla Europy? I dlaczego Unia nie ma wspólnej armii?

Nikaragua szykuje się na listopadowe wybory. W ramach przygotowań jej przywódca Daniel Ortega aresztuje wszystkich potencjalnych rywali.

Ukraina właśnie świętowała 30-lecie niepodległości, a jej prezydent spotkał się w Białym Domu z Joe Bidenem. Czy Zachód ciągle uznaje integralność terytorialną Ukrainy?

Algieria zrywa stosunki dyplomatyczne z Marokiem. Dlaczego te dwa państwa od lat toczą spory?

I jeszcze: nienawiść w czasach pandemii.

Rozkład jazdy:

(2:12) Lech Janerka - Niewalczyk

(5:36) Marcin Fatalski o zmianie interwencyjnej polityki USA

(30:06) Wojciech Lorenz o wspólnej armii UE

(49:31) Imarhan – Imarhan

(53:29) Świat z boku - Grzegorz Dobiecki o nienawiści w czasie pandemii

(58:08) Podziękowania

(1:02:14) Marcin Pośpiech o wyborach w Nikaragui

(1:16:35) Michał Potocki o 30-leciu niepodległości na Ukrainie

(1:34:04) Jan Natkański o sporze Algierii z Marokiem

(1:48:45) Do usłyszenia

(1:49:24) Souad Massi - Ghir Enta

Unia Europejska zapowiada dużą pomoc finansową dla państw graniczących z Afganistanem. Chodzi o to, by powstrzymać uchodźców przed próbami przedostania się do Europy. Unia nie chce powtórki z kryzysu migracyjnego 2015 roku, gdy kraje Unii przyjęły ponad milion uchodźców z Syrii. Czy w przypadku uchodźców z Afganistanu Unii uda się połączyć ochronę granic z humanitarną postawą wobec ofiar wojny?

Gość - Anna Słojewska

W zamachach w Kabulu mogło zginąć nawet 170 osób, w tym 13 Amerykanów. Co oznaczają one dla milionów Afgańczyków, dla talibów, którzy walczą o uznanie na arenie międzynarodowej i dla amerykańskiego prezydenta, który jest coraz ostrzej krytykowany za formę wycofania wojsk z Afganistanu? Biden obiecuje, że sprawcy masakry zostaną ukarani, a od działań prezydenta zależeć będzie wiarygodność nie tylko jego administracji, ale całych Stanów Zjednoczonych.

Litwa chce ustanowić ambasadę Tajwanu w Wilnie. Chiny gwałtownie reagują zapowiadając zerwanie relacji dyplomatycznych i wycofanie inwestycji. Czy mały bałtycki kraj ustanowi wzór dla Europy w stosunkach z azjatyckim gigantem?

Trwają Igrzyska Paraolimpijskie. Czym jest sport osób niepełnosprawnych i skąd wziął się jego ogromny rozwój w ostatnich latach?

Niemcy chcą oddać Nigerii rzeźby zrabowane w czasach kolonialnych. Ale czy są gotowi do zmiany myślenia na temat tego, czym w istocie był kolonializm?

Czy to możliwe, że wkrótce chorzy na cukrzycę będą połykać miniroboty, które dostarczą organizmowi odpowiednią ilość insuliny? Możliwe, dzięki nanotechnologii, wiele rzeczy jest możliwe.

Opowiemy również o migrantach, dlaczego - gdy o nich mówimy - hipokryzja wygrywa z troską?

Organizacje pomocowe ostrzegają, że po przejęciu władzy przez taliban zbliża się poważny kryzys humanitarny. W zasadzie już trwa. Od maja 400 tysięcy Afgańczyków straciło dach na głową. 18 milionów, czyli połowa mieszkańców potrzebuje natychmiastowej pomocy humanitarnej. Jednocześnie Europa obawia się powtórki z 2015 roku i kolejnego kryzysu migracyjnego. Czy w ogóle można go uniknąć?

Gość - Wojciech Wilk

Historia zataczała koło już wiele razy, ale my staliśmy z głową podniesioną do góry. Nie mówmy więc o upadku Afganistanu, choć widok opuszczających kraj inżynierów, lekarzy, nauczycieli, dziennikarzy – łamie serce. Ale nasza flaga, nasi bohaterowie narodowi i dziedzictwo zawsze pozostaną z nami, a ludzie zza granic Afganistanu będą pracować na lepszą przyszłość, abyśmy kiedyś wszyscy mogli wrócić do kraju.

Tak mówi dla raportu Ambasador Afganistanu, Pan Tahir Qadiry. Rozmowa z nim w specjalnym wydaniu Raportu na dziś.

Trwa ewakuacja obcokrajowców i Afgańczyków, którzy współpracowali z zachodnimi armiami. To, co dzieje się dziś w Afganistanie, to fiasko kilku dekad polityki amerykańskiej opartej na błędnej ideologii – mówi rozmówca Raportu. Na czym polegał błąd Amerykanów i dlaczego powtarzany był tak długo?

Na granicy polsko-białoruskiej kilkudziesięciu migrantów koczuje między punktami granicznymi obu krajów. Jak zachować się humanitarnie wobec tych ludzi, wiedząc, że są oni wykorzystywani jako narzędzie polityczne przez białoruskiego despotę?

Tysiące Haitańczyków ofiarami trzęsienia ziemi. Dlaczego i czy słusznie patrzymy na ten kraj, jak na współczesną wersję jądra ciemności?

Saamowie - rdzenny lud żyjący w Norwegii i Szwecji - domagają się poszanowania swoich praw i tożsamości. Dlaczego tak długo nikt nie zwracał na to uwagi?

Jak fotografować religię? Porozmawiamy o niezwykłej wystawie fotograficznej, której autor spróbował odpowiedzieć na to pytanie, rejestrując religijne gesty, rytuały i zwyczaje wyznawców siedmiu religii z Azji południowo-wschodniej.

Opowiemy również o kłamstwie w polityce – niby nic nowego, ale jego odmiany potrafią zaskoczyć.

———

Andrew A. Michta is the dean of the College of International and Security Studies at the George C. Marshall European Center for Security Studies in Garmisch-Partenkirchen, Germany. The views presented are his own and do not necessarily reflect those of the George C. Marshall European Center for Security Studies, the Department of Defense, or the United States Government.

Andrew M. Michta jest dziekanem Koledżu Studiów Międzynarodowych i Bezpieczeństwa w  George C. Marshall European Center for Security Studies in Garmisch-Partenkirchen. W programie przedstawione są jego osobiste poglądy, które nie muszą odzwierciedlać stanowiska George C. Marshall European Center for Security Studies, Departamentu Obrony, ani rządu Stanów Zjednoczonych.

Dramat Afganistanu rozgrywa się na oczach świata. W ciągu zaledwie kilku dni Talibowie zajęli wszystkie większe miasta kraju, włącznie ze stolicą - Kabulem. Tysiące ludzi szukają schronienia, próbują uciekać z kraju – zwykle bezskutecznie. Amerykanie i ich zachodni sojusznicy ewakuują swoje ambasady. W przededniu 20 rocznicy zamachów na World Trade Center Afganistanem znów rządzą talibowie. Wyszkolona i finansowana przez USA armia afgańska oddaje kraj bez walki. Żołnierze i politycy, którzy mieli tworzyć nowy Afganistan, uciekają w popłochu za granicę. Po co była ta wojna, po co śmierć tysięcy ludzi, po co miliardy dolarów wydane na jej prowadzenie?

Goście:

Wojciech Jagielski

Mateusz Piotrowski

Szymon Mutwicki

Reporter - Marcin Pośpiech

Specjalny wyjazdowy Raport o książkach z Budy Ruskiej.

Sierpień na Suwalszczyźnie to spełnienie lata, łąka pełna pajęczyn, świerszcze grające wieczorami, niskie słońce i długie cienie. A także czas literackich wędrówek po tej zielonej krainie Pogranicza.

Gościmy na Festiwalu "Patrząc na Wschód"w Budzie Ruskiej – wsi założonej dawno temu przez Staroobrzędowców, prawosławnych buntowników, których historia jest opowieścią o nieuchronnym znikaniu.

To oni, jak i cała Suwalszczyzna są częścią "starowiecza", o którym opowie w Raporcie o książkach Andrzej Stasiuk. Opowie też o swojej nowej znakomitej powieści pt. "Przewóz".

W plenerowym Raportowym studiu w Budzie Ruskiej zagości także Monika Sznajderman ze swoją ostatnią książką „Pusty Las”. To opowieść o znikaniu sąsiadów – kolorowych niegdyś i pełnych życia łemkowskich wsiach Beskidu Niskiego, które kolejne zarazy, epidemie, pogromy i wysiedlenia zmieniły w Pusty Las. To także opowieść o pokorze wobec przemijania.

Pustkę po swoich sąsiadach wypełniają muzycy z okolicznych Sejn – wypełniając synagogę dźwiękami klarnetów, kontrabasu, skrzypiec, trąbki. Tradycję łączą z improwizowanym jazzem. Będziemy na ich koncercie.

Nieopodal Sejn, wśród zielonych wzgórz położony jest Dwór Miłosza. Gościł tam przed wojną młody chłopak, który nie mógł wtedy podejrzewać że zostanie jednym z najważniejszych poetów 20 wieku.

Nieznane, młodzieńcze, nieco awanturnicze, nieco frywolne lata Miłosza w Krasnogrudzie zapisane są w jego poezji – poszukamy ich śladu.

I to niej jest wszystko co czeka na Państwa sierpniowym Raporcie o książkach. Proszę zajrzeć do środka – będą niespodzianki!

Zaprasza Agata Kasprolewicz.

Czy energia nuklearna może być lekiem na całe zło wynikłe ze zmian klimatycznych? W raporcie IPCC nie ma o tym mowy, ekolodzy dzielą się na tych, którzy wierzą, że elektrownie atomowe to przyszłość świata bez wykorzystywania paliw kopalnych i takich, którzy nie chcą o tym słyszeć. Skąd te różnice zdań i dlaczego Niemcy - jeden z głównych graczy w polityce ekologicznej Europy i świata - tak bardzo nie lubią atomu?

Chiny chcą być potęgą technologiczną i mają pomysł jak to osiągnąć: poprzez bardzo ostre regulacje ogromnej części swojej gospodarki. Czy to się może udać?

Władze Malty biorą odpowiedzialność za śmierć dziennikarki śledczej badającej układy korupcyjne. Dlaczego ta rajska wyspa nie potrafi wyjść z narodowej traumy, w którą wpadła przed czterema laty?

Rosja kładzie pierwsze światłowody w Arktyce. Czy uda jej się wygrać wyścig o bogactwa dalekiej północy ze Stanami Zjednoczonymi i innymi uczestnikami tej gry?

Porozmawiamy także o tym, jak reżim Łukaszenki niszczy dziennikarzy, którzy wchodzą mu w drogę. Właśnie ukazała się książka na ten temat.

Opowiemy też rzeczach, które noszą w sobie zaszyfrowane treści.

Płoną lasy w Grecji. Coraz więcej pożarów pojawia się we Włoszech. Władze i służby ratownicze nie nadążają z akcją pomocy. Czy kolejne klęski żywiołowe należy wiązać ze zmianami klimatu? Czym różnią się te pożary od podobnych na Syberii, Alasce czy w Amazonii? I czy Europa właśnie doświadcza na czym praktycznie polega zagrożenie związane z tymi zmianami?

Gość - Krzysztof Świerkosz