Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

To historia nie tylko cywilnych ofiar Powstania Warszawskiego. Zginęło wielu żołnierzy Armii Krajowej i innych formacji, a także warszawiaków. Na Cmentarzu Powstańców Warszawskich na warszawskiej Woli znajduje się 16 ton prochów, to ponad 100 tysięcy ofiar. Nie wszyscy są zidentyfikowani. Do dzisiaj nie ustalono nazwisk wielu z nich. A dla rodzin  historia okupacji i śmierci bliskich nadal żyje w sercach rodzin. Wiele z nich nie ma dotąd wiedzy, gdzie zginęli i gdzie są pochowane osoby z ich rodziny. Przychodzą więc na Wolę i zapalają znicze na wielkiej wspólnej mogile. Pracownicy Muzeum Powstania, archiwiści i wolontariusze nie ustają w działaniach, żeby jednak tym ludziom przywrócić imiona i nazwiska. Przywrócić ich też naszej wspólnej pamięci. Rewitalizują groby, poprawiają tabliczki, wykorzystując wiedzę z archiwów i protokołów ekshumacyjnych. Podają na tabliczkach informacje o miejscu śmierci i numer osoby z kart PCK, której danych dotąd nie ustalono. Ciągle wierzą, że mimo upływu lat, uda się odkryć coś nowego. I tak się czasem dzieje.

158 stron, 36 historii, kilkaset lat. Dwa lata temu Stowarzyszenie z Siedzibą w Warszawie wydało książkę "Drzewa Warszawy". Poprzez historie drzew opowiedzieli o losach drzew, losach ludzi, losach miasta i wielu rzeczach dodatkowych. Między innymi trafili na jabłonkę Ireny Sendlerowej, akcję Czesława Niemena i klon jawor sadzony rzekomo przez Marię Curie-Skłodowską. Autorami książki są, w kolejności alfabetycznej:  Paweł Dunin-Wąsowicz, Ewa Kalnoj-Ziajkowska, Mateusz Korbik, Katarzyna Kuzko-Zwierz, Marek Piwowarski. I właśnie ta różnorodność autorów dała w efekcie tak znakomity rezultat, taką, wspomnianą na początku, różnorodność i wielowarstwowość: jest w "Drzewach Warszawy" rzeczowe ujęcie tematu od strony biologiczno-dendrologicznej, ale równie ważna jest historia każdego drzewa, a przy okazji także samego miasta. Stąd zaś niedaleko do opowieści o ludziach – tych związanych z początkami drzewa bądź jego teraźniejszością lub miejscem, gdzie zostało ono zasadzone.

Redyk, jesienny powrót owiec z wypasu, najczęściej trwa do św. Michała czyli do 29 września. Przenieśmy się w niezwykły świat ludzi kochających góry i owce. Bohater reportażu całe życie spędził na wypasaniu owiec na halach w Soblówce. Powiedział kiedyś swojej żonie, że gdy idzie wiosną z owcami na Soblówkę i kiedy już tam jest, czuje się jak w siódmym niebie. Dziś ze względu na wiek i stan zdrowia Baca nie wychodzi na wypas. Swoją miłość i pasję do owiec przekazał synom i wnukom.

Maria Kowalska, pseudonim Myszka, urodziła się we wrześniu 1925 roku w Warszawie. Jej tata pracował jako urzędnik w Ministerstwie Spraw Wojskowych, a mama zajmowała się domem. "Myszka" miała pięć sióstr. Tak wspomina lato 1939 roku: – Wszyscy się przygotowywali do wojny. Robiliśmy zapasy: cukru, soli, mydła. Dużo chleba się suszyło. Na szybach naklejaliśmy cięte paski papieru, bo wiadomo było, że będą ostrzały – opowiada sanitariuszka z pułku Baszta. Ostatnie beztroskie wakacje pani Maria spędziła z rodziną w Sulejówku, gdzie mieszkała ciocia "Myszki". 1 września ich świat się zmienił. – Wkroczenie Niemców było tragiczne, oni wiedzieli, kto gdzie mieszkał. Pierwszą ich reakcją było zabicie Żydów – mówi. W pamięci bohaterki reportażu mocno utkwił obraz palącej się stolicy. – Obserwowaliśmy cały czas, jak Warszawa się pali. Widać było z Sulejówka dym, pożary. A poza tym cały czas latały tutaj samoloty i zrzucano bomby… – wspomina.

Pani Zofia miała 12 lat kiedy zaczęła się wojna. Miała iść 1 września do piątej klasy. Lubiła się uczyć. Miała wsparcie rodziców. Jej mama była analfabetką. Podpisywała się krzyżykami. Chciała, żeby córka skończyła szkołę. Wojna zmieniła wszystko. W czasie trwania wojny pani Zofia pracowała u Niemca, żeby nie zostać wywieziona na roboty do Prus. Łapanki i terror były jej codziennością. Wojna zabrała jej marzenia...

Polska ekonomistka, publicystka Maria Krzeptowska-Jasinek z Kościeliska koło Zakopanego wraz już nieżyjącym mężem Józefem opracowała historie rodów góralskich. W ramach prowadzonego wydawnictwa wyszła m.in. genealogia rodu Gąsieniców, Bachledów i oczywiście Krzeptowskich. Wśród tych ostatnich jednym z najbardziej znanych postaci jest Jan Krzeptowski Sabała - legendarny przewodnik tatrzański, muzykant, myśliwy, gawędziarz i pieśniarz. Po górach prowadził m.in. Tytusa Chałubińskiego i Stanisława Witkiewicza. Przez Witkiewicza został nazwany "Homerem Tatr", był także ojcem chrzestnym jego syna Stanisława Ignacego "Witkacego". W rodzinie Krzeptowskich nie brakuje także wybitnych patriotów jak choćby Józef Krzeptowski - legendarny przewodnik tatrzański. W czasie II wojny światowej kurier na trasie Zakopane – Budapeszt.

Stowarzyszenie Wspólny Świat z Białej Podlaskiej buduje Centrum Pomocy Osobom z Autyzmem – pierwszą tego typu placówkę w Polsce. W małym mieście na wschodzie kraju wie o ośrodku każdy: to obecnie wizytówka Białej Podlaskiej. Początki były skromne i trudne. Dziś, po 14 latach działalności, Stowarzyszenie Wspólny Świat obejmuje wsparciem prawie 200 osób z terenu Białej Podlaskiej oraz północnej części województwa lubelskiego, diagnozuje również dzieci z Białorusi. Zatrudnia przeszło setkę wykwalifikowanych specjalistów. Ten ośrodek – świetni specjaliści, nauczyciele, logopedzi – to ogromna szansa na lepszą przyszłość dla dzieci ze spektrum autyzmu, których, jak pokazują badania, przychodzi na świat coraz więcej (nawet 1 na 66 urodzeń).

Na wysokości 600 m n.p.m. znajduje się prawdziwy ogród japoński. W samym sercu Karkonoszy. Częstym gościem jest tam ambasador Japonii. A stworzyli go ludzie zakochani w japońskiej kulturze. W muzeum poświęconym japońskiej kulturze i historii, jest stała wystawa "Samuraj rycerz dawnej Japonii". To jedna z największych w Polsce prywatnych kolekcji zbroi japońskich. Jej ozdobą jest unikalny 800-letni miecz Tachi z epoki Kamakura: XII-XIV wiek. Wzruszony ambasador Japonii przyklęknął przy nim... Takie miejsce stworzyli Polacy, którzy pokochali Japonię...

Z mapy Warszawy, ale nie tylko, znikają małe pracownie rzemieślnicze, które zawsze stanowiły koloryt miasta. Tak też się stało z zakładem szklarskim, który od 30 lat znajdował się na Tamce. Jego właściciel, Adam Rojewski to prawdziwy czarodziej zwierciadeł. Mentorem i nauczycielem pana Adama był Zbigniew Wiernicki, który przekazał mu unikatową wiedzę dotyczącą podlewu luster, której uczył się u przedwojennych mistrzów. Pan Zbigniew zmarł w roku 2006, ale jego uczeń kontynuuje jego rzemiosło. Dlaczego tak ważna jest tradycja i dlaczego powinniśmy ją pielęgnować...

Romana Skatulska-Krawczyk urodziła się w 1935 roku. Jest spadochroniarką, instruktorem spadochronowym, zawodniczką Aeroklubu Warszawskiego, reprezentantką Polski w spadochroniarstwie. Skakanie ze spadochronem rozpoczęła w 1953 roku. Szybko osiągnęła sukcesy: w 1956 roku została pierwszą spadochronową mistrzynią Polski (1956), rok później zdobyła wicemistrzostwo. 16 marca 1957 roku wraz z Marią Wojtkowską jako pierwsze kobiety w Polsce otrzymały tytuły mistrzyń sportu w spadochroniarstwie. W ciągu swojej spadochroniarskiej kariery ustanowiła dziewięć rekordów Polski, z których dwa zostały uznane za rekordy świata, uczestniczyła w ustanawianiu kobiecych rekordów grupowych na celność lądowania i z dużych wysokości. Jako członkini spadochronowej kadry narodowej startowała w wielu zawodach.