Samfélagið

Er geðfötluðu fólki mismunað í íslenskum lögum? Þurfa þeir sem glíma við geðrænar áskoranir fjölbreyttari stuðning og meðferð heldur en nú er veitt? Við ræðum þessi mál við Helgu Baldvins Bjargardóttir mannréttindalögmann og þroskaþjálfa. Hún var í áhugaverðu viðtali í Geðhjálparblaðinu sem kom út í mánuðinum þar sem hún ræddi meðal annars úreltar nálganir í þessum málaflokki. Við fáum að vita meira um það. Við ræðum við Kára Kristinsson prófessor í viðskiptafræðideild Háskóla Íslands, en hann hefur rannsakað aldursfordóma á íslenskum vinnumarkaði, og þá hvort eldri umsækjendur séu metnir öðruvísi en þau sem yngri eru þegar kemur að ráðningum í störf. Við fáum svo eitt ruslarabb, þar verður tekið fyrir hvernig rétt sé að farga dún-koddum og sængum. Stefán Gíslason flytur okkur svo umhverfispistilinn í lok þáttar.

Jasmina Vajzovic Crnac er yfir alþjóðateymi velferðarsviðs Reykjavíkurborgar. Hún segir okkur frá hlutverki teymisins og helstu verkefnunum sem hefa aukist mikið undanfarið í takt við aukinn straum flóttamanna og umsækjenda um alþjóðlega vernd. Við forvitnumst um starfsemi íslenska fyrirtækisins Carbon Recycling International sem hefur þróað aðferð og tækni til að endurvinna koltvísýring og umbreyta honum í Metanól. Björk Kristjánsdóttir forstjóri fyrirtækisins ræðir við okkur og segir meðal annars frá starfsemi þess í Kína. Málfarsmínútan er svo á sínum stað og í lok þáttar . Edda Olgudóttir kom í vísindaspjall og ræddi um nýja rannsókn á svefni.

Verkefnisstjórn um Sundabraut er tekin til starfa og það er stefnt að því að framkvæmdir geti hafist árið 2026. Við tölum við formann verkefnisstjórnarinnar um þessa stóru framkvæmd sem hefur verið rætt um í áratugi. Ertu RIE foreldri eða veistu ekkert hvað þú ert að gera? Við ræðum uppeldisaðferðir en í gegnum tíðina hafa verið allskonar hugmyndir um réttu leiðirnar til að koma börnum til manns, það eru tískustraumar í þessu eins og öðru og Ragný Þóra Guðjohnsen lektor við Menntavísindasvið Háskóla Íslands hefur rannsakað uppeldisaðferðir sem hafa verið notaðar á Íslandi í áranna rás og skoðað fræðilegan grunn þeirra. Páll Líndal umhverfissálfræðingur flytur okkur svo pistil í lok þáttar.

Ferðamenn sem koma hingað til lands til að skoða fugla hefur fjölgað - íslenskt leiðsögufólk hefur sumt hvert sérhæft sig í fuglaleiðsögn, og við tölum við einn slíkan hér á eftir, Trausta Gunnarsson, og forvitnumst starfið, fuglaferðamennina og þarfir þeirra og möguleika svona sérhæfðar ferðamennsku á Íslandi. Við tölum um súrdeig og súrdeigsbrauð í þætti dagsins. Ragnheiður Maísól Sturludóttir vinnur núna meistaraverkefni í þjóðfræði við Háskóla Íslands þar sem hún skoðar tengingu reyndra súrdeigsbakara við deigið sitt og brauðið. Tilfinningatengsl og líkamleg tengsl. Ragnheiður Maísól sest hjá okkur á eftir. Málfarsmínútan verður á sínum stað og í lok þáttar spjöllum við um neytendamál við Brynhildi Pétursdóttur.

Nú stendur fyrir dyrum að kanna möguleikana á að bora eftir heitu vatni á Kjalarnesi. Við ætlum að tala um heitt vatn á höfuðborgarsvæðinu við tvo sérfræðinga sem koma að kortlagningu svæða í og við höfuðborgina þar sem jarðhita er að finna. (Egill Maron Þorbergsson Veitur og Þráinn Friðriksson OR) Björk Bjarnadóttir kom til okkar fyrir skemmstu, þá var hún á leið í alþjóðlega hafragrautskeppni í Skotlandi. Hún er búin að keppa, við fáum að vita hvernig gekk - og fáum líka að vita uppskriftina af sérstaka hafragrautnum hennar - sem er getum við staðfest verulega gómsætur. Það munu allir sem hlusta á þetta samtal vilja prófa sig áfram í hafragrautsgerð, sannið til. Málfarsmínúta Svo fáum við dýraspjall í lok þáttar, við leitum gjarnan til okkar besta náttúruvísindafólks og gefum þeim lausan tauminn, að þessu sinni er það Snæbjörn Pálsson sem er prófessor í stofnlíffræði við Háskóla Íslands sem kemur og segir okkur meðal annars af breytileika dýrategunda hér á Íslandi og rannsóknir á þeim.

Við tölum aðeins um fasteignamarkaðinn. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun fylgist grannt með þróuninni þar og samkvæmt nýrri greiningu þeirra fyrir októbermánuði eru augljós merki um kólnun á þeim markaði. Kári Friðriksson hagfræðingur hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun fer yfir þau mál með okkur. Þórdís Jóna Sigurðardóttir nýr forstjóri Menntamálastofnunar kemur svo til okkar, hún á að leggja stofnunina niður - og reisa hvað hennar í stað? Við fáum að vita það ásamt ýmsu fleiru, það gustar oft um skólamálin - er hún tilbúin í vindhviðurnar? Við fáum líka umhverfispistil í lok þáttar eins og ávallt á fimmtudögum, Bryndís Marteinsdóttir flytur okkur hann.

Það er tekist á um lestur barna, einu sinni sem oftar, en kannski af meiri hörku en áður - manni finnst það kannski. Nú eru lestrarfimiprófin í brennidepli, eru þau mælitækið sem við þurfum til að vinna með og bæta lestrarhæfni barnanna okkar - sitt sýnist hverjum, en hvað er þá rétta leiðin, þarf að kollvarpa öllu, eða fínstilla eitthvað aðeins. Við ræðum við lestrarsérfræðing hér í byrjun þáttar, Svövu Þórhildi Hjaltalín, sem vill breyta töluvert um stefnu og segir okkur ástæðuna fyrir því. Í gær var settur í loftið vefur um orkuskipti hér á landi - orkuskipti.is. Það eru Samtök iðnaðarins, Landsvirkjun, Samorka og Efla sem standa að vefnum sem er ætlað að veita upplýsingar um orkunotkun, orkuskipti og efnahagslegan ávinning Íslands af orkuskiptum. Sigríður Mogensen frá Samtökum iðnaðarins ætlar að fara yfir þessi mál með okkur á eftir. Málfarsmínúta Edda Olgudóttir kemur í vísindaspjall. Hún ætlar að segja okkur frá rannsókn á stofnfrumumeðferð á fóstrum, til að laga klofinn hrygg.

Jónas Páll Jónasson, fiskifræðingur: Þau sem fylgjast með fréttum vestra og samfélagsmiðlum hafa mögulega tekið eftir því að það er mikið rætt um krabba. Það er vegna þess að krabbastofnar eru að hrynja, með agalegum afleiðingum fyrir efnahagslíf og fjölda samfélaga, sérstaklega í Alaska. Hvað veldur því að kröbbunum hefur fækkað svona, koma þeir aftur - og eru þetta sömu krabbar og búist er við að finnist hér við Ísland? Við ræðum við sérfræðing um málið. Í gær kom Helga Lára Þorsteinsdóttir safnstjóri RÚV færandi hendi með upptöku úr safninu þar sem Benedikt Gröndal lýsti heimsókn til New York. Meðal þess sem hann sagði frá var heimsókn á veitingastaðinn Iceland restaurant sem var rekinn á Broadway um miðja síðustu öld. Sólveig Ólafsdóttir sagnfræðingur ætlar að segja okkur eitt og annað um þann dularfulla stað. Við fáum málfarsráðunaut, Önnu Sigríði Þráinsdóttur til okkar í spjall, til að útskýra fyrir okkur tölur. Háar tölur.