Samfélagið

Orkuskipti í flugi eru innan seilingar, upp að vissu marki að minnsta kosti. Við höfum áður fjallað um hvernig innanlandsflug á litlum flugvélum gæti verið knúið áfram af rafmagni en það er töluvert lengra í land þegar kemur að millilandaflugi með breiðþotum. Heiða Njóla Guðbrandsdóttir er aðstoðarframkvæmdastjóri rekstrarsviðs Icelandair. Hún ætlar að spjalla við okkur þessi mál. Inga Þóra Ingvarsdóttir: Við ætlum að forvitnast um kennslugrein í Réttarholtsskóla, sem kallast yfirnátturufræði. Þar geta ungmenni lært um vampírur, geimverur, drauga, skrímsli og álfa meðal annars - algerlega eitthvað sem fellur vel að áhugasviði unglinga - við heimsækjum kennararn sem skóp námskeiðið og kennir það og fáum að vita meira Málfarsmínútan fær að hljóma hér á eftir og svo kemur Vera Illugadóttir til okkar. Við þurfum mjög nauðsynlega að heyra af úrslitum kanadísku keppninnar um feitasta björnin sem og nýsjálensku keppninnar um fugl ársins, þar sem minna frægum og forvitnilegum fuglum er hampað sérstaklega að þessu sinni

Bergþóra Baldursdóttir PhD, verkefnastjóri byltuvarna á Landspítalanum og sérfræðingur í sjúkraþjálfun og Sigrún Sunna Skúladóttir PhD, aðjúnkt við hjúkrunarfræðideild HÍ: Það er fullt tilefni til að óttast byltur, það að detta og meiða sig, fólk verður líklegra til þess að detta illa eftir því sem það eldist, og afleiðingarnar geta verið hrikalegar, verulega skert lífsgæði, brot sem leiða fólk jafnvel til dauða. En þó byltur ógni heilsufari okkar álíka og krabbamein og hjartasjúkdómar veit fæst fólk, og kannski sérstaklega ekki þau sem yngri eru, af þeim. Það er hægt að vinna gegn byltum, þjálfun og uppbygging er nauðsynleg. Í dag er alþjóðlegur sjónverndardagur og síðar í vikunni, á laugardag, er dagur hvíta stafsins. Og þessir viðburðir gefa tilefni til að velta fyrir sér aðgengi blindra og sjónskertra í víðu samhengi, tækifærum og stöðunni - eins og maður segir. Sigþór Hallfreðsson er formaður Blindrafélagsins. Við tölum við hann á eftir. Umhverfispistilinn, Finnur Ricart Andrason loftlagsfulltrúi ungra umhverfissinna flytur hann

Við ræðum líffræðilega fjölbreytni. Nú er til umsagnar í samráðsgáttinni svokölluð grænbók um líffræðilega fjölbreytni íslenskra vistkerfa. Snorri Sigurðsson er sviðsstjóri náttúruverndar hjá Náttúrufræðistofnun Íslands hann ætlar að fjalla um grænbókina á Hrafnaþingi á eftir. En fyrst sest hann hjá okkur. Yfir milljarður unglinga og ungs fólks eru í hættu á að tapa heyrn vegna langvarandi tónlistarhlustunar með heyrnartólum. Heyrnarheilsa verður verulega skert í framtíðinni verði ekkert að gert - við ætlum að ræða við Kristján Sverrisson forstjóra heyrnar og talmeinastöðvar Íslands Anna Sigríður Þráinsdóttir: Málfarsmínúta Í vísindaspjalli dagsins kemur Edda Olgudóttir og svarar spurningunni um hvort það sé óhollt að borða á kvöldin.

Persónuvernd og tengd mál verða sífellt mikilvægari þegar þjónusta og samskipti færast í síauknum mæli á netið og notendahópurinn færist sífellt neðar í aldri. Helga Þórisdóttir forstjóri Persónuverndar ræddi þau mál. Við ræðum persónulega ábyrgð þegar kemur að loftslagsmálum. Ágústa Loftsdóttir, eðlisfræðingur og sérfræðingur í orkumálum. Í ruslarabbi dagsins var rætt við Eirík Örn Þorsteinsson um hvert maður á að fleygja snýtibréfi og eldhúspappír. Páll Líndal umhverfissálfræðingur flutti sinn reglulega pistil.

Fyrirætlanir frumkvöðulsins og auðkýfingsins Elon Musk um að kaupa samfélagsmiðilinn Twitter virðast aftur vera komnar á dagskrá eftir að hann dró til baka tilboð sitt upp á meira en 40 milljarða dala. Björn Berg Gunnarsson deildarstjóri greiningardeildar Íslandsbanka hefur fylgst rækilega með þessu máli. Við tölum um máltækni og leiðir til að gera íslenskunni hærra undir höfði í ört vaxandi tæknisamfélagi. Vilhjálmur Þorsteinsson er framkvæmdastjóri Miðeindar, sem sérhæfir sig í máltækni og gervigreind. Málfarsmínútan er á sínum stað í umsjón Önnu Sigríðar Þráinsdóttur. Í neytendaspjallinu ræðum við um málefni leigjenda. Kolbrú Villadsen lögfræðingur hjá leigjendaaðstoðinni ræðir málin.

Samfélagið sendir út frá Snæfellsnesi í dag. Við ræðum við tvo hafnarstjóra þar; Kjartan Karvelson í Stykkishólmi og Hafstein Garðarsson í Grundarfirði. Málfarsmínútan í umsjón Önnu Sigríðar Þráinsdóttur. Arctic Circle, Hringborð norðurslóða, fer fram í Hörpu 13.-16. október. Ólafur Ragnar Grímsson er stofnandi og formaður Hringborðsins.

Bein útsending frá Menntakviku. Kristín Erla Harðardóttir, forstöðumaður Menntavísindastofnunar um Menntakviku. Ásta Olga Magnúsdóttir hjá hönnunarfyrirtækinu Gagarín og Ragna Benedikta Garðarsdóttir prófessor í félagssálfræði um Astrid loftslagsfræðslu. Kolbeinn Hólmar Stefánsson, dósent við félagsvísindasvið HÍ og Elsa Eiríksdóttir, dósent við menntavísindasvið HÍ ræða um félagslegt óréttlæti í skólum. Stefán Gíslason flytur umhverfispistil um risarækjur.

Í dag er forvarnardagurinn haldinn í mörgum skólum, í sautjánda sinn. Á þessum degi er athygli sérstaklega beint að ungmennum í 9. bekk grunnskóla og á fyrsta ári í framhaldsskóla. Í ár er yfirskrift forvarnadagsins: Hugum að verndandi þáttum ? áskoranir í lífi barna og ungmenna. Við ætlum ræða forvarnir í grunnskólum við Ingibjörgu Guðmundsdóttur verkefnastjóra heilsueflandi grunnskóla hjá embætti Landlæknis. Svandís Anna Sigurðardóttir, sérfræðingur í hinsegin- og kynjajafnréttismálum: Við ætlum svo að fræðast um svokallaða regnbogavottun, þetta kemur frá Reykjavíkurborg og snýst um að starfstaðir og stofnanir uppfylli ákveðnar kröfur um að vera hinseginvæn, þetta á við til dæmis um sundlaugar, sem bjóða þá meðal annars upp á ókynbundna búningsaðstöðu - og skólana, hvers hlutverk auðvitað er að mæta þörfum allra nemenda, en þannig er að málefni hinsegin barna sem sækja skóla hafa verið lítið sem ekkert tekin fyrir. Málfarsmínúta o Edda Olgudóttir kemur til okkar í vísindaspjall. Hún ætlar í dag að fjalla um erfðabreytileika sem gæti haft áhrif á hversu veikt fólk verður af Covid 19.

Sænski erfðafræðingurinn Svante Pääbo hlýtur nóbelsverðlaunin í lífeðlisfræði og læknisfræði í ár fyrir fyrir rannsóknir á genamengi útdauðra manntegunda og þróun mannsins. Þess á geta að faðir Svantes, lífefnafræðingurinn Sune Bergström hlaut sömu verðlaun árið 1982 Kollegi Svantes, Arnar Pálsson erfðafræðingur segir okkur allt um nóbelsverðlaunahafann og rannsóknir hans. Við ætlum svo að skoða nýjustu strauma og stefnur í lögreglu og afbrotafræðum. Eyrún Eyþórs­dótt­ir, lektor í lög­reglu­fræðum við Há­skól­ann á Ak­ur­eyri og Margrét Valdimarsdóttir dósent við HA í afbrotafræði voru að koma af árlegri ráðstefnu afbrotafræðinga í Evrópu. Þar voru fjölbreyttar rannsóknar kynntar, Margrét og Eyrún kynntu eina slíka sem þær hafa unnið að sem snýst um rannsókn á fordómum lögreglunema. Anna Sigríður Þráinsdóttir, málfarsráðunautur: Skoðum greinar sem voru skrifaðar rétt undir lok áttunda áratugarins þar sem Sigurður Skúlason magister telur upp aðskotaorð í íslensku tungumáli. Og hver eru þessi aðskotaorð? Jú, halló, til dæmis. Baktería. Drama. Dama. Sósa - og svo fleiri og fleiri. Skellur fyrir hreintungusinna - eða hvað?