Samfélagið

Fellibylurinn Ian hefur valdið miklu tjóni þar sem hann hefur komið á land, sérstaklega í Florida og óttast er að fjölmargir hafi látist í kjölfarið. En það hafa nokkrir stórir fellibylir valdið usla undanfarið - enda er tímabil fellibylja enn í gangi. Einar Sveinbjörnsson veðurfræðingur hjá Bliku ætlar að ræða við okkur um fellibylji. Guðriður Gyða Eyjólfsdóttir sveppafræðingur kemur til okkar, hún er nýkomin af norræna sveppamótinu í Höör á Skáni í Svíþjóð. Málfarsmínútan Helga Lára Þorsteinsdóttir safnstjóri RÚV: geirfuglinn heim

Birta Bjargardóttir bankastjóri: Við í Samfélaginu verðu með annan fótinn vestur á fjörðum. Við ætlum að heimsækja Blábankann á Þingeyri við Dýrafjörð. Þar er starfrækt samfélags- og nýsköpunarmiðstöð sem gegnir fjölmörgum hlutverkum. Við fáum að vita allt um það. Björk Bjarnadóttir: Björk er á leið í alþjóðlega keppni í hafragrautsgerð í Skotlandi, já þessi grái vellingur sem fólk annað hvort elskar eða hatar er keppnisefni, það er meiri að segja keppt í tveimur flokkum, annars vegar hefðbundinn hafragrautur, þá eru bara þrjú innihaldsefni leyfð, vatn, hafrar salt og svo sérstakur hafragrautur - þá geta keppendur látið ljós sitt skína því takmörk á innihaldsefnum eru engin. Björk notar meðal annars indversk krydd í sinn graut. Fjölskyldan sem hefur leyft okkur í Samfélaginu að fylgjast með vegferð sinni í átakinu plastlaus september kemur svo til okkar og fer yfir hvernig hefur gengið í mánuðinum - og hvernig þau haldi að gangi áfram. Svo fáum við sérstakan gest til okkar í lok þáttar, sjálf Vera Illugadóttir kemur til okkar og segir okkur frá feitum björnum.

Skemmdarverk eru talin líklegasta ástæðan fyrir skyndilegum gasleka á sjávarbotni á fjórum stöðum í sænskri og danskri lögsögu. Þá er talið líklegt að útsendarar erlends ríkis hafi verið að verki. Í sjónvarpsfréttum í gær sagði utanríkisráðherra það vera áhyggjuefni fyrir Íslendinga hvort skemmdir verði unnar á sæstrengjum til og frá landinu. Áhyggjurnar minnki ekki við skemmdarverkin á gasleiðslurnar í Eystrasalti. En hvað gerist hér ef gagnaflutningar um ljósleiðara sem liggja á hafsbotni milli Íslands og Evrópu rofna skyndilega? Til hvaða ráða þyrfti að grípa? Guðmundur Arnar Sigmundsson forstöðumaður netöryggissveitarinnar Certís ræðir við okkur. Helga Harðardóttir og Kristján Þ. Halldórsson, verkefnastjórar hjá Byggðastofnun: Rætt um byggðaverkefnið brothættar byggðir, fleiri sveitarfélög hafa bæst við meðan önnur eru útskrifuð. Ruslarabb um límband og límmiða. Bryndís Marteinsdóttir plöntuvistfræðingur flytur umhverfispistilinn.

Við sendum beint út frá ráðstefnu í Háskóla Íslands þar sem fjöldi sérfræðinga er saman kominn og rýnir það í hvernig hugmyndir um réttlæti í kynferðisbrotamálum hafa þróast og hvernig það samsvarar þeim stefnum sem finna má innan dómsstólanna, í refsirétti og hegningarlögum. Viðmælendur: Hildur Fjóla Antonsdóttir nýdoktor við HÍ og skipuleggjandi ráðstefnunnar og María Rún Bjarnadóttir, doktor í lögfræði og verkefnastjóri hjá lögreglunni: Við höfum hér í Samfélaginu fjallað um föngun og förgun koltvísýrings, aðallega í samhengi við carbfix og tengd mál. En það er fleira að gerast. Bandaríska fyrirtækið Running tide er með starfsemi hér á Íslandi, en fyrirtækið vinnur meðal annars að því að finna leiðir til að binda koltvísýrings á hafi úti, meðal annars með þörungum. Við fáum að vita meira um málið á eftir, þegar við tölum við Kristin Árna Lár Hróbjartsson framkvæmdastjóra Running tide á Íslandi. Við fáum líka málfarsmínútu og vísindaspjall með Eddu Olgudóttur í lok þáttar. ????????

Íslenska ríkið hefur árum saman átt í deilum og málaferlum vegna notkunar breskrar verslanakeðju á heitinu Iceland. Ísland hafði betur eftir að hafa stefnt versluninni en Iceland foods áfrýjaði og munnlegur málflutningur fór fram fyrr í þessum mánuði. Þetta er um margt mjög undarlegt mál og sérstakt. Ásdís Magnúsdóttir lögmaður flutti málið fyrir hönd landsins Íslands. Við ræðum við hana. Hólmfríði Arnardóttur framkvæmdastjóri Fuglaverndar kemur í spjall, hún er nýkomin af aðalfundi Alþjóðlegu fuglaverndunarsamtakanna, sem fögnuðu þar 100 ára afmæli. Við ætlum að forvitnast um hvað er helst að frétta af heilsu og líðan fugla út um allan heim, hvernig verndunarverkefni hafa gengið og hvaða tegundir eiga undir högg að sækja og afhverju. Íslendingar bera ábrygð á mörgum tegundum - erum við að standa okkur? Páll Líndal umhverfissálfræðingur með pistil

Litlum rafknúnum farartækjum hefur fjölgað mikið undanfarið. Þar eru rafhlaupahjólin kannski mest áberandi hér á höfuðborgarsvæðinu að minnsta kosti. Og nú á að breyta umferðarlögum, meðal annars þeim hluta sem snýr að slíkum farartækjum og öðrum svipuðum - smáfarartækjum eins og þau eru kölluð. Við tölum við lögfræðing hjá innviðaráðuneytinu, sem sat í starfshópi um smáfarartæki, en niðurstöður þess hóps voru hafðar til hliðsjónar við gerð frumvarps um breytingar á umferðarlögum sem núna er til umsagnar í samráðsgáttinni. Freystein Sigmundsson jarðeðlisfræðingur: maðurinn með gps tækin og í lopapeysunum fallegu. Freysteinn var nýverið valinn heiðursfélagi hjá Sambandi bandarískra jarðvísindamanna fyrir rannsóknir og framlag sitt á sviði jarðeðlisfræðinnar, hann leggur sig eftir því að skilja hvað jörðin er að segja okkur og skrifaði grein nýverið þar sem hann er að túlka ásamt félögum sínum hvað hún sagði áður en gaus við Fagradalsfjall Málfarsmínúta Brynhildur Pétursdóttir, neytendaspjall. Rætt um hvaða áhrif sífelld heyrnartólanotkun hefur á heyrnarheilsu.

Íslenskukennsla, tungumálið okkar og útlendingar, er mikið til umræðu þessa dagana, og við ætlum að ræða við tvær manneskjur sem heyrist reglulega í hér á RÚV, þau tala íslensku með erlendum hreim - annar les veðurfréttir reglulega og hin er fréttakona á Fréttastofunni - hvernig hefur þeim verið tekið, er áskorun að tala íslensku í vinnu sem krefst þess að þau geri það opinberlega og finna þau að það sé mikilvægt að raddir eins og þeirra heyrist? Við ætlum að forvitnast um íslenskt sprotafyrirtæki sem hefur þróað nýjar leiðir til að kenna grunnskólabörnum stærðfræði meðal annars með aðstoð tölvuleiks. Mathieu Skúlason framkvæmdastjóri Evolytes segir okkur allt um málið. Málfarsmínúta er svo á sínum stað og svo kemur fjölskyldan sem er í átakinu plastlaus september til okkar og segir okkur frá því hvernig hefur gengið í síðustu viku

Birna Guðrún Ásbjörnsdóttir, doktorsnemi í heilbrigðisvísindum og Áki Guðni Karlsson, verkefnisstjóri og doktorsnemi í þjóðfræði: Hvernig er samskiptum manna og örvera háttað? Í aðra röndina erum við að þrífa og spritta og sótthreinsa allt i kring um okkur, gerilsneyða matvæli og geyma í kæli - en í hina erum við á fullu að dekstra við súr fyrir súrdeigsbrauðið, búa til súrkál og kimchi og kombucha, erum í moltugerð og tökum endalaus bætiefni fyrir þarmaflóruna. Hvað eru örverur fyrir okkur? Það er rannsóknarefni sem þverfaglegur hópur úr ólíkum deildum háskólans hefur tekið að sér að kanna - og við ætlum að forvitnast um það verkefni. Þrátt fyrir illdeilur, viðskiptaþvinganir, hótanir og átök tekst Bandaríkjunum og Rússlandi að halda friðinn í geimnum. Þrír geimfarar, tveir Rússar og einn Bandaríkjamaður héldu af stað til Alþjóðlegu geimstöðvarinnar í gær þar sem þeir munu vinna saman, ásamt öðrum sem þar eru , næstu mánuði. Sævar Helgi Bragason ætlar að ræða við okkur um þessi mál á eftir. Finnur Ricart Andrason, loftlagsfulltrúi hjá ungum umhverfissinnum með loftlagspistil þar sem hann rýnir í hvernig stjórnvöldum er að mistakast hrapalega að framfylgja sínum eigin markmiðum í loftlagsmálum.

Rætt við Ragnar Jónsson blóðferlasérfræðing en hann ásamt Björgvini Sigurðssyni DNA sérfræðingi og félaga sinum hjá tæknideild lögreglunnar er höfundur greinar í einu þekktasta fræðibókaflokki meinafræðinnar. Þar segja þeir frá rannsókn á manndrápi við Hringbraut í Reykjavík árið 2007 þar sem blóðsummerki voru slík að hægt var að lesa í atburðarásina - og að lokum upplýsa málið. Í fréttaskýringaþættinum Kveik í gærkvöldi var fjallað um mjög alvarlegt bílslys sem varð á brúnni yfir Núpsvötn fyrir nokkrum árum. Tvær konur og lítil stúlka létust í þessu slysi. Aðrir farþegar í bílnum slösuðust alvarlega. Við ætlum að ræða við höfund bókarinnar Harður skellur, sem fjallar um margvísleg áhrif alvarlegra umferðarslysa; Svanhvíti Vatnsdal Jóhannsdóttur. Hún hefur sjálf lent í tveimur alvarlegum slysum. Málfarsmínúta Visindaspjall með Eddu Olgudóttur, hún segir frá hreyfingu í pillu.

Nú er verið að skipta um síur í skólphreinsistöðinni við Klettagarða og það er ekkert áhlaupaverk. Við heimsækjum hreinsistöðina og spjöllum við Pál Ragnar Pálsson hjá Veitum um þetta verkefni og spyrjum hann út í kerfin sem taka við, hreinsa og dæla burt skólpi. Urriðaholt í Garðabæ er fyrsta vistvottaða hverfið á Íslandi, þar voru innleiddar svokallaðar blágrænar ofanvatnslausnir, sem viðhalda þá vatni og lífríki hins fagra Urriðavatns sem er þarna rétt við. Það eru um hálfur annar áratugur síðan uppbygging þarna hófst og við ætlum að fara yfir skilvirkni þessara innviða, reynslu og áskoranir með Hrund Ólöf Andradóttur prófessor í umhverfisverkfræði sem hefur leitt rannsóknir á hverfinu. Svo fáum við málfarsspjall í dag, ekki málfarsmínútu - það þarf lengri tíma til að velta fyrir sér íslenskum málstaðli og hvort eigi að breyta honum, og hverjir eigi að gera það og þá hvernig - við fáum málfarsráðunaut RÚV, Önnu Sigríði Þráinsdóttur og Eirík Rögnvaldsson prófessor emiritus til okkar en þau leiða umræður um þetta hitamál á fræðakvöldi í neskirkju í kvöld.