SBS Tigrinya - ኤስ.ቢ.ኤስ ትግርኛ

ልኡኽና ዝሰደደልና ኣርእስታት ጸብጻብ፥ ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ንኣሸማጋሊ ሕብረት ኣፍሪቃ ወቒሱ. ኣብ ትግራይ ንዝርከቡ ተመዛበልቲ ዝውዕል 126 ሺሕ ኩንታል ሓገዝ ምግቢ ከም ዝቐረበ ተገሊጹ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ፣ንፕረዚደንት ሺ ጂንፒንግ ናይ እንቋዕ ሓጎሰካ መልእኽቲ ከም ዘመሓላለፈ ተገሊጹ። ማእኸላይ ኮሜቴ ውድብ ህወሓት ኣብ ስትራቴጂክ መሪሕነት ዝተርኣየ ድኽመትን ምግምጋሙ ገሊጹ። ክፍሊ ሕጊ ፓርላማ ፃንሒት መርማሪ ኮሚሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክናዋሕ ሓቲቱ። ቁፅሪ ኣብ ባሕሪ ሜዲትራኒያን ዝሞቱ ስደተኛታት ብ3 ዕፅፊ ወሲኹ

ን ሎሚ 1 ጥቅምቲ 2023 ዝተዳለዉ ሓጸርቲ ዜናታት ኤስ ቢ ኤስ ኣርእስታት ዜና፡ ሓደ ኤርትራዊ ብቐዳም ኣብ እስራኤል ኣብ ሓደ ናይ ሕድሕድ ዕግርግር ተወጊኡ ክመውት'ከሎ ፡ ካልኦት ሸሞንተ ኤርትራውያን ድማ ከምዝቈሰሉ ተፈሊኦጡ። ኣንስቲ መጠን መንሽሮ ጡብ ኣብዝውስኸሉ ዘሎ ንጥዕና ኣጥባተን ብዕቱብ ክከታተላ ምሕጽንታ ቀሪቡ ። ትማሊ ቀዳም ኣብ መልበርን ኣብ ዝተኻየደ ናብ መወዳእታ ግጥም ኤ ኤፍ ኤል ወይ ፉቲ ጋንታ ኮሊንግዉድ ፡ ን ብሪዝቤን ላየንስ ብኣርባዕተ ነጥቢ ብልጫ ስዒራ ዋንጫ ዓቲራ።

ሓሙስ 28 መስከረም 2023 ንሓደ ሰዓት ዝጸንሕ መደብና፥ መንግስቲ ኣካላዊ ወይ ኣእምሮኣዊ ጸገም ንዘለዎም ሰባት ንምሕጋዝ ሓደ ማዕከን ገንዘብ NDIS ፈጢሩ ብዙሓት ሰባት ኣብዚ ስራሕ ንዝዋፈሩ ናይ ስራሕ ዕድል ፈጢሩ ይርከብ። ምስዚ ስራሕ ተተሓሒዙ ዝለዓል ጉዳያት ከብርሃልና ኣብ ፋይናንሲያዊ መዳይ እቲ ስራሕ ተዋፊሩ ነቶም ወሃብቲ ኣገልግሎት ዝሕግዝ ናይ ፋይናንስ ኪኢላ ኣማን መብራህቱ ብዛዕባኡ ገሊጹልና ኣሎ ። ኣብ ናይ ቃለ መሕትት መደብና ከነቕርቦ ኢና። ልኡኽና ዝሰደደልና ጸብጻብ እዞም ዝስዕቡ ኣርእስታት ዝሓዘ እዩ። ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዑስማን ሳልሕ ምስ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ ምዝርራቡ ተገሊጹ። ኣብ ትግራይ፣ "ካብ ዝቕፅል ሰሙን ጀሚሩ ብሄራዊ መዓልቲ ሓዘን ክእወጅ' ምዃኑ ተሓቢሩ። መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፡ ንመዕርፎ ነፈርቲ ኣኽሱም ክጽግኑ ዝኽእሉ ኮንትራክተራት ኣብ ምሕራይ ከምዝርከብ ኣፍሊጡ ። ኤርትራዊት መንእሰይ ኣብ መትረብ እንግሊዝ ሞይታ ከምዝተረኽበት ተሰሚዑ። ኣብ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ረድኤት ክረኽቡ ዘይከኣሉ ዜጋታት ብጥሜት ምሟት ከም ዝቐጸለ ተገሊጹ። ኣብ መደብ ምንባር ኣብ ኣውስትራሊያ፥ ኣብ ኣውስትራሊያ መኪናኻ ምሻጥ፡ ጠቐምቲ መምዘኒታትን ምኽሪታትን ብዝብል ኣርእስትን ካልእ ትሕዝቶታትውን ቀሪብና ኣለና። ቀንዲ ነጥቢታት ዜና፡ ** ጃሲንታ ኣላን ናይ ቪክቶሪያ ሓዳሽ ፕሪሜር ኮይና ተሸይማ። ** ኣብዚ ዓመት ብደረጃ ዓለም ቁጽሪ ብሕማም ኮሌራ ዝተለኽፉ ሰባት ከምዝወሰኸ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣፍሊጡ። ** ኤርትራዊት መንእሰይ ኣብ መትረብ እንግሊዝ ሞይታ ከምዝተረኽበት ተሰሚዑ።

ልኡኽና ዝሰደደልና ጸብጻብ እዞም ዝስዕቡ ኣርእስታት ዝሓዘ እዩ። ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዑስማን ሳልሕ ምስ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ ምዝርራቡ ተገሊጹ። ኣብ ትግራይ፣ "ካብ ዝቕፅል ሰሙን ጀሚሩ ብሄራዊ መዓልቲ ሓዘን ክእወጅ' ምዃኑ ተሓቢሩ። መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፡ ንመዕርፎ ነፈርቲ ኣኽሱም ክጽግኑ ዝኽእሉ ኮንትራክተራት ኣብ ምሕራይ ከምዝርከብ ኣፍሊጡ ። ኤርትራዊት መንእሰይ ኣብ መትረብ እንግሊዝ ሞይታ ከምዝተረኽበት ተሰሚዑ። ኣብ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ረድኤት ክረኽቡ ዘይከኣሉ ዜጋታት ብጥሜት ምሟት ከም ዝቐጸለ ተገሊጹ።

ናይ ብሪጣንያ ጸሓፊት ዉሽጢ ሃገር ሱኤላ ብራቨርማን ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዘስምዓቶ መደረ ኣብ ዩ-ኬ ሕብረ ብዙሕ ባህልታት ፈሺሉ እዩ ኢላ። ኣብዚ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ብስደት ዝመጽእ ህዝቢ ኣዝዩ ብዙሕን ቅልጡፍንዩ ነይሩ ድማ ኢላ። ንሳ ኣብ ዓለም ናይ ዑቕባ መስርሕ ለውጢ ክግበር ጸዊዓ ዝጸወዐት ኮይና ፡ እዚ ድማ ንፍልሰት ዘይምቁጽጻር ንሃገራት ምዕራብ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ እዩ ኢላ ። እንተኾነ ግን ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ነቲ ዝሃበቶ ነቐፌታ ነጺግዎ ኣሎ ።

ንሎሚ 27 መስከረም 2023 ዝተዳለወ ሓጸርቲ ዜናታት ኤስ ቢ ኤስ ትግርኛ ኣርእስታት ዜና: ቪክቶሪያ ሓድሽ ፕሪሜር ክትፈልጥ ትዳሎ፡ ማእከላይ ሽማግለ ህ ውሓት፡ ስምምዕ ሰላም ፕሪቶርያ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን ክብል መግለጺ ኣውጺኡ። ኢትዮጵያ፣ ኣብቲ ዞባ ሓያል ንክትከውን ፣ ኣብ ማያት ቀይሕ ባሕሪ ዝህልዋ ጽልዋ ምስ ዝዓቢ ጥራይ ምዃኑ’ ተገሊጹ። ኣብ ሓደ ናይ ዒራቕ ጽምብል መርዓ ብዝተፈጥረ ባርዕ ልዕሊ 100 ዕዱማት ሞይቶም።

ነታ ዘገልገለት ማኪናኻ ሸይጥካ እተፋንዋሉ እዋን ምስ ኣኸለ ፡ ጽቡቕ ገይርካ ምሕጻብ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ሰርቪስ ከምተገብረላ ዝገልጽ መጽሓፍን ቅብሊት ክፍሊታትን ምድላው'ውን ኣገዳሲ እዩ። ኣበየናይ ከባቢ ናይ ኣውስትራሊያ ትነብርሉ ቦታ ብምምርኳስ ናይ ግሊ ማኪና ክትሸጡ ከለኹም መምዘኒታት ይፈላለዩ እዮም ። ኣብ ብምሉኡ እቲ መስርሕ ምሻጥ ኣድላዪ ስጕምትታትን ኣሰራርሓታትን ምርዳእ ፣ ማኪናኻ ነቲ መሸጣ ንምፍጻም ካብ ምድላው ግዜ ኣትሒዙ ፣ ዋንነት ብዘይ ሕርኽርኽንን ሕጋውን መገዲ ከም ዝመሓላለፍ ክግበር ይከኣል እዩ ።

ናይ ሰኑይ 25 መስከረም 2023 ምሉእ ትሕዝቶ፡ ካብ ህንዲ ክፍለዩ ናይ ዝደልዩ ኣባል ሲክ ዝኾነ ሃርዲፕ ሲንግ ኒጃር ኣብ መሬት ካናዳ ምስ ተቐትለ ፡ ህንዲ ን ዜጋታት ካናዳ ቪዛ ምሃብ ኣቋሪጻ። ቀዳማይ ሚኒስተር ካናዳ ጃስቲን ትሩዶ ፡ ነቲ ብዛዕባ ሞት ነጃር ዝምልከት ኣብ ዝግበር መርመራ ህንዲ ኽትተሓባበር ጸዊዑ ኣሎ ።ነዚ ንካናዳን ህንድን ኣብ ዘይምስምማዕ ኣብጺሕወን ዘሎ ጉዳይ ዝድህስስ ሓደ ትሕዝቶ ኣለና። ልኡኽና ካብ ዝለኣኸልና ጸብጻብ ኣርእስታት፦ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ጎንደር ኣብ ልዕሊ ዕጡቓት ፋኖ ስጉምቲ ከም ዝወሰደ ኣፍሊጡ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝቐጸለ ብዛዕባ ግድብ ህዳሰ ዝምልከት ንኽልተ መዓልታት ዝቐጸለ ድርድር ብዘይ ፍረ ተዛዚሙ። ኣብ ኢትዮጵያ ተሓታትነት ክረጋገጽ ሕብረት ኣውሮጳ ጸዊዑ። ኣብ ኣስመራ “ሓያል ጻዕሪ ንምርግጋጽ ብቑዕን ውሑስን ቀረብ ዘርኢ ስርናይን ዕፉንን” ብዝብል ቴማ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ስርናይን ዕፉንን፡ ተሳሊጡ። ሚኒስትር ምክልኻል ኣሜሪካ ምስ ፕረዚደንት ሶማል ኣብ ጁቡቲ ተመያይጡ። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ፡ ሃገራት ኣውሮጳ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝያዳ ተጻዋርነት ከርእያ ጸዊዖም። ሰሙናዊ መደብ ስፖርት ናይ ኢብራሂም ዓሊ ካብዝድህስሶም ዜናታት ስፖርት፥ * ትዕግስት ኣሰፋ ሓድሽ ክብረወሰን ማራቶን ደቀንስትዮ ዓለም ብምምዝጋብ ኣብ ከተማ በርሊን ተዓዊታ፣* ኣብ ቅድድም ብሽግለታ ፓሪስ-ሾውኒ ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ ዝድነቕ 7ይ ወጺኡ፣* ኤርትራ ኣንጻር ሞሮኮ ኣብ መጻረዪ ግጥም ንዋንጫ ዓለም ክትራኸብ ኣብ ዝተመደበትሉ ንሓያሎ ዓመታት ኣህጉራውያን ግጥማታ ብዘይምክያዳ ኣብ ተርታ ሃገራት ኩዕሶ እግሪ ዓለም ከይተኻተተት ተሪፋ፣* ኣብ ቀዳማይ እግሪ ግጥም ኩዕሶ እግሪ ክለባት ኣፍሪቃ 'ካፍ ሻምፒዮንስ ሊግ' ምስራዊት ጋንታ ኣልኣህሊ ንኢትዮጵያዊት ጋንታ ቅዱስ ጊዮርጊስ 3-0 ስዒራታ፣* ኣብ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ፕሪምየር ሊግ ዓዲ እንግሊዝ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ ዝርከቦም ሸሞንተ ተጻወታ ሽቶታት ኣመዝጊቦም ኒውካስትል ዩናይትድ ንሸፊልድ ዩናይትድ ብገፊሕ 8-0 ስዒራታ፣ ሎሚ ሰኑይ ብምዃኑ ጣዕመ ዜማታት ከነቕርብ ኢና። ኣርእስታት ዜና፥ ** ካብ ሎሚ ጀሚሩ ኣብ መላእ ኣውስትራሊያ ርሑቕ ከባቢታት ናይ ድምጺ ደቀባት ኣብ ፓርላማ ዝግበር ምድማጽ ጀሚሩ። ** ፈረንሳይ ኣምባሳደራ ካብ ኒጀር ስሒባ ። ** ኣብ ኢትዮጵያ ተሓታትነት ክረጋገጽ ሕብረት ኣውሮጳ ጸዊዑ።

ልኡኽና ካብ ዝለኣኸልና ጸብጻብ ኣርእስታት፦ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ጎንደር ኣብ ልዕሊ ዕጡቓት ፋኖ ስጉምቲ ከም ዝወሰደ ኣፍሊጡ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝቐጸለ ብዛዕባ ግድብ ህዳሰ ዝምልከት ንኽልተ መዓልታት ዝቐጸለ ድርድር ብዘይ ፍረ ተዛዚሙ። ኣብ ኢትዮጵያ ተሓታትነት ክረጋገጽ ሕብረት ኣውሮጳ ጸዊዑ። ኣብ ኣስመራ “ሓያል ጻዕሪ ንምርግጋጽ ብቑዕን ውሑስን ቀረብ ዘርኢ ስርናይን ዕፉንን” ብዝብል ቴማ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ስርናይን ዕፉንን፡ ተሳሊጡ። ሚኒስትር ምክልኻል ኣሜሪካ ምስ ፕረዚደንት ሶማል ኣብ ጁቡቲ ተመያይጡ። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ፡ ሃገራት ኣውሮጳ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝያዳ ተጻዋርነት ከርእያ ጸዊዖም።

ሰሙናዊ መደብ ስፖርት (25/09/2023) * ትዕግስት ኣሰፋ ሓድሽ ክብረወሰን ማራቶን ደቀንስትዮ ዓለም ብምምዝጋብ ኣብ ከተማ በርሊን ተዓዊታ፣ * ኣብ ቅድድም ብሽግለታ ፓሪስ-ሾውኒ ኤርትራዊ ቢንያም ግርማይ ዝድነቕ 7ይ ወጺኡ፣ * ኤርትራ ኣንጻር ሞሮኮ ኣብ መጻረዪ ግጥም ንዋንጫ ዓለም ክትራኸብ ኣብ ዝተመደበትሉ ንሓያሎ ዓመታት ኣህጉራውያን ግጥማታ ብዘይምክያዳ ኣብ ተርታ ሃገራት ኩዕሶ እግሪ ዓለም ከይተኻተተት ተሪፋ፣ * ኣብ ቀዳማይ እግሪ ግጥም ኩዕሶ እግሪ ክለባት ኣፍሪቃ 'ካፍ ሻምፒዮንስ ሊግ' ምስራዊት ጋንታ ኣልኣህሊ ንኢትዮጵያዊት ጋንታ ቅዱስ ጊዮርጊስ 3-0 ስዒራታ፣ * ኣብ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ፕሪምየር ሊግ ዓዲ እንግሊዝ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ ዝርከቦም ሸሞንተ ተጻወታ ሽቶታት ኣመዝጊቦም ኒውካስትል ዩናይትድ ንሸፊልድ ዩናይትድ ብገፊሕ 8-0 ስዒራታ፣