SBS Tigrinya - ኤስ.ቢ.ኤስ ትግርኛ

ካብ ህንዲ ክፍለዩ ዝደልዩ ኣባል ሲክ ዝኾነ ሃርዲፕ ሲንግ ኒጃር ኣብ መሬት ካናዳ ምስ ተቐትለ ፡ ህንዲ ን ዜጋታት ካናዳ ቪዛ ምሃብ ኣቋሪጻ። ቀዳማይ ሚኒስተር ካናዳ ጃስቲን ትሩዶ ፡ ነቲ ብዛዕባ ሞት ነጃር ዝምልከት ኣብ ዝግበር መርመራ ህንዲ ኽትተሓባበር ጸዊዑ ኣሎ ።

ንሎሚ 24 መስከረም 2023 ዝተዳለዉ ሓጸርቲ ዜናታት ኤስ ቢ ኤስ ኣርእስታት ዜና፡ ኣመሪካ ንሓደ ኢትዮጵያዊ ኣመሪካዊ ሰብ ምስ ስለያ ዝተሓሓዝ ክሳብ ብሞት ዘቕጽዕ ሰለስተ ክስታት ኣቕሪባትሉ። ቀ/ሚ ኣልባነዝ ንደገፍ እወ ድምጺ ደቀባ ኣብ ፓርላማ ምስ ዝጉስጉሱ ተሳቲፉ። ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ እስራኤላውያን ፡ ናይ ተቓዉሞ ሰልፎም ቀጺሎም ።

ሓሙስ 21 መስከረም 2023 ንሓደ ሰዓት ዝጸንሕ መደብና፥ ኣብዚ ቅሩብ እዋን ዝማዕበለ ናይ ኣርተፊሻላዊ ብልሒ ChatGPTብቋንቋ ትግርኛ ክትጥቀመሉ ከም ዝኽእል ማዕቢሉ ኣሎ። ኣብዚ ቅሩብ መዓልታት ድማ ህዝቢ ክጥቀመሉ ንክኽእል ብ ኣፕ ተዘርጊሑ ኣሎ። ብዛዕባዚ ተክኖሎጂን ብትግርኛ ኣብ ጥቕሚ ውዒሉ ዝብዛዕባ ዘሎ ቻትጂቢቲ ኢንጂኔር ክፍላይ ተወልደብርሃን መብርሂ ሂቡ ኣሎ። ልኡኽና ዝሰደደልና ጸብጻብ እዞም ዝስዕቡ ኣርእስታት ዝሓዘ እዩ። ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኲናት ትግራይ ዝተፈጸመ ገበናት ናይ መከላኸሊ መልሲ ክህሉ ምዃኖም ተገሊጹ። ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ምዕራብ ሶማልያ ዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ኣልሸባብ ከም ዝፈሸለ ኣፍሊጡ። ኣብ ክልል ኣምሓራ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ብዙሓት ሰላማውያን ሰባት ከም ዝተቐትሉ ነበርቲ ሓቢሮም። ዕድመ ስራሕ ኮሚሽን መፃረይ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ንክናዋሕ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሓቲቱ። ኣብ መደብ ምንባር ኣብ ኣውስትራሊያ፥ ካብ ተኻዕብቶ ሃብቲ ዝኽፈል ግብሪ ወይ ናይ ካፒታል ገይን ታክስ (CGT) እንታይ’ዩ፧ መን’ዩ ዝኸፍልከ፧ ዝብል ኣርእስትን ካልእ ትሕዝቶታትውን ቀሪብና ኣለና ቀንዲ ነጥቢታት ዜና፡ ** ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ታዝማኒያ ብሰንኪ ዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ ፡ ሰባት ኣብ ማካይኖም ክሓድሩ ተገዲዶም ** ውድብ ጥዕና ዓለም ፡ ድሕሪ እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዘጋጠመ ምዕልቕላቕ ማይ ፡ ኣብ ሊብያ ብዛዕባ ዝላባዕ ዘሎ ሕማም ኣጠንቂቑ ኣሎ ። ** ኢጣልያ፣ ምስ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልን ኣብ ጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታትን ምትሕግጋዝን ዘድሃበ ዘተ ኣካዪዳ

ኣውስትራሊያ ዝለዓለ ናይ ወቕቲ ጽድያ (Spring) ሙቐት ተመዝግብ ኣላ ፡ ናይ ጥዕና ክኢላታት ድማ ነቲ ዘይተርፍ ዝመጽእ ዘሎ ኣዝዩ ብርቱዕ ሙቐት ሓጋይ ምድላው ክገብሩ ኣገዳሲ እዩ ይብሉ ኣለው ። ቢሮ ሜትሮሎጂ ድማ ኣውስትራልያ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ክሊማ ኤል ኒኖ ኣትያ ከም ዘላ ኣዊጁ ኣሎ ።

ኣርእስታት ጸብጻብ: ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ምዕራብ ሶማልያ ዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ኣልሸባብ ከም ዝፈሸለ ኣፍሊጡ። ኣብ ክልል ኣምሓራ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ብዙሓት ሰላማውያን ሰባት ከም ዝተቐትሉ ነበርቲ ሓቢሮም። ኢጣልያ፣ ምስ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልን ኣብ ጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታትን ምትሕግጋዝን ዘድሃበ ዘተ ኣካዪዳ ዕድመ ስራሕ ኮሚሽን መፃረይ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ንክናዋሕ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሓቲቱ።

ካብ ተኻዕብቶ ሃብቲ ዝኽፈል ግብሪ ወይ ናይ ካፒታል ገይን ታክስ (CGT) ንትውንኖ ገዛ ኣብ ትሸጠሉ ካብቲ ትረኽቦ መኽሰብ ዝኽፈል ግብሪ እዩ ። እዚ ግብሪ እዚ ኣብ ውሽጢ ናይ እቶትካ ተመላሲ / ግብሪ (income tax return)ይጠቓለል እዩ ፡ እዚ ድማ ድሕሪ ኣብቲ ናይ ኣውስትራሊያ ፋይናንሲያዊ ዓመት ኣብ 30 ሰነ ምዝዛም ይቐርብ ። ከም ገዛ፡ ንብረት ወይ ብርኪ ዝኣመሰሉ ናይ ካፒታል ንብረት እንተሸይጥካ ፤ ንኸይትቕጻዕ ኣብቲ ግብሪ ኣብ ትመልሰሉ እዋን መኽሰብካን ክሳራኻን ምቕራብ ኣገዳሲ እዩ ።

ናይ ሎሚ 20 መስከረም 2023 ኣርእስታት ዜና ኤስ ቢ ኤስ፥ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ፔኒ ዎንግ ኣብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ሓፈሻዊ ጉባኤ ንዩክረይን ናይ ደገፋ ቃል ኣስሚዓ ። ሓደ ዓመት ድሕሪ ምፍራም ዉዕል ፕሪቶሪያ ገበናት ኲናት ይቕጽል ከምዘሎ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ። ጣልያን ዳግማይ ብስደተኛታት ትዕለቕለቕ ኣላ ብምባል ኣማሪራ።

ናይ ሰኑይ 18 መስከረም 2023 ምሉእ ትሕዝቶ፡ እታ ኣብ ደረቕ መሬት ምሉእ ዓመት ዉዕዉዕቲ ዝነበረት ከተማ ደርና ዋዲ ኣብ ከባቢኣ ብርቱዕ ዝናብ ብምዝናቡ ማያ ዓቂቡ ዝነበረ ዲጋ ፈሪሱ ኣብትሕቲ እቲ ዲጋ ዝነበረ፡ ንመብዛሕትኡ ክፋል እታ ከተማ ብ 10 መስከረም ኣጥለቕለቖ ። ነቲ ኣብ ሊብያ ዝወረደ ጥፍ ኣት ዝምልከት ዘሎ ናይ ምድሓን ስርሒት ኩነታት ዝድህስስ ትሕዝቶ ኣለና ። ልኡኽና ካብ ዝለኣኸልና ጸብጻብ ኣርእስታት፦ ሃገራዊ ኮሚሽን ልዝብ ኢትዮጵያ ምስ መንግስቲ ዝዋግኡ ዘለዉ ዕጡቓት ጉጅለታት ንምዝርራብ ይሸባሸብ ከምዘሎ ሓቢሩ። ቢሮ ጥዕና ትግራይ ሓገዝ ናውቲ ሕክምና ክቕጽል ሓቲቱ። ወከልቲ ሃገራዊ ሕብረት ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ዞባ ማእከል፡ ብዛዕባ ተመሓላለፍትን ዘይተመሓላለፍቲን ሕማማት ኣብ ዝተኻየደ ሰሚናር ተሳቲፈን። ካብ ሃገሮም ዝተሰደዱ ሱዳናውያን ኣብ ኢትዮጵያ ከም ዝሞቱ ተሰሚዑ። ዳግመ ህንፀትን ልምዓትን ታሪኻዊ መስጅዲ ኣል ነጃሺ ተበጊሱ። ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራውያን ሽቱትጋርት 32 ሰባት ቆሲሎም። ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን’ውን ከም ዝጥቀምሉ ዝንገር ቪዛ ፖላንድ ከቢድ ሕቶ ኣበጊሱ ሰሙናዊ መደብ ስፖርት ናይ ኢብራሂም ዓሊን ካልእ ዝተፈላለዩ ባህላዊ ዜማታትውን ክንጋብዝ ኢና። ኣርእስታት ዜና፥ ** ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣውስትራሊያዊያን ሰንበት (17 መስከረም) ኣብ መላእ ሃገር ናይ ደቀባት ድምጺ ኣብ ፓርላማ ብምድጋፍ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም ። ** ጉጅለ ረድኤት Médecins Sans Frontières ኣብ ባሕሪ ሜዲትራኒያን ንልዕሊ 20 ሰዓታት 471 ስደተኛታት ከምዘድሓነ ገሊጹ ። ** ልዕሊ26 ጎየይቲ ብሰንኪ ልዑል ሙቐት ናብ ሆስፒታል ኣብ ዝተወስድሉ ማራቶን ሲድኒ ሰንበት ተኻይዱ ኢትዮጵያዊት ራሕማ ቱሳ ካልኣይቲ ወጺኣ፣

እታ ኣብ ደረቕ መሬት ምሉእ ዓመት ዉዕዉዕቲ ዝነበረት ከተማ ደርና ዋዲ ኣብ ከባቢኣ ብርቱዕ ዝናብ ብምዝናቡ ማያ ዓቂቡ ዝነበረ ዲጋ ፈሪሱ ኣብትሕቲ እቲ ዲጋ ዝነበረ፡ ንመብዛሕትኡ ክፋል እታ ከተማ ብ 10 መስከረም ኣጥለቕለቖ ። ኣብታ ዘዕለቕለቐት ከተማ ኣብ ኣድሕን ህይወት ተዋፊሮም ዘለዉ ሰባት ስርሖም ኣብዝጅመርሉ ፡ ኣርባዕተ ሰራሕተኛታት ህይወት ኣድሕን ግሪኽን ሰለስተ ሊብያውያንን ተቐቲሎም ።

ሰሙናዊ መደብ ስፖርት (18/09/2023) * ጉዳፍ ጸጋይ ሓድሽ ክብረወሰን 5000 ሜ ኣመዝጊባ፣ * ልዕሊ26 ጎየይቲ ብሰንኪ ልዑል ሙቐት ናብ ሆስፒታል ኣብ ዝተወስድሉ ማራቶን ሲድኒ ሰንበት ተኻይዱ ኢትዮጵያዊት ራሕማ ቱሳ ካልኣይቲ ወጺኣ፣ * ኣልማዝ ኣያና ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ኒው ደልሂ፣ ህንዲ፣ ኣብ ዝካየድ ማራቶን ክትሳተፍ’ያ፣ * ቅድድም ብሽግለታ ላ ቩወልታ ኣ ኢስጳኛ ሰንበት ብዓወት ኣሜሪካዊ ሴፕ ከስ ተዛዚሙ፣ ኤርትራዊ ኣማኑኤል ገ/ሄር ብሓፈሽኡ መበል 82 ተርታ ብምሓዝ ምሉእ ተሳትፎኡ ኣጠናቒቑ፣ * ሰለስተ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ኣብ ዝለዓሉ 10 ብሉጻት ተቐዳደምቲ ኣፍሪቃ ተሰሪዖም፣ * ጋንታ ከተማ ባህር ዳር ኣብ መባእታዊ ቀዳማይ እግሪ መጻረዪ ግጥም ንዋንጫ ካፍ ኮንፈደረሽንስ ካፕ ንቱኒዝያዊት ጋንታ ክለብ ኣፍሪከይን 2-0 ስዒራታ፣ * ኣብ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ፕሪምየር ሊግ ዓዲ እንግሊዝ ብብራይተን ኣብ ሜድኣ 3-1 ዝተሳዕረት ማንቸስተር ዩናይትድ ኣብ ቅልውላው ተሸሚማ፣