SBS Tigrinya - ኤስ.ቢ.ኤስ ትግርኛ

ናይ ሰኑይ 4 መስከረም 2023 ምሉእ ትሕዝቶ፡ ኣብ እስራኤል ኣብቲ ብ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝተወደበ ፈስቲቫል ኣብ መንጎ እቶም ነቲ መንግስቲ ዝድግፉን ኣንጻር እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብዝተፈጥረ ግጭት ፡ ኣስታት 150 ሰባት ማህሰይቲ ወሪድዎም ፣ 30 ኣባላት ፖሊስ ተጎዲኦም። ነዚ ብዝምልከት ኣብቲ ኩነታት ካብ ዝተሳተፉ ሓንቲ ሸዊት ሃይለ ብዛዕባ'ቲ ኩነታት ካብ ተል ኣቪቭ ገሊጻትልና ኣላ። (ኣብቲ ኩነታት ንመንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝድግፉ ረኺብና ከነዘራርብ ዝገበርናዮ ፈተነ ኣይሰለጠን)። ብዛዕባቲ ኩነታት ምስ ሸዊት ዝገበርናዮ ቃለ መሕትት ከነቕርብ ኢና። ልኡኽና ካብ ዝለኣኸልና ጸብጻብ ኣርእስታት፦ ሽዱሽተ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝንቀሳቐሳ 33 ትካላት ሰብኣዊ መሰላትን ሲቪላዊ ማሕበራትን ንምቁራፅ ኣፍሪቃዊ ኮሚሽን ምርመራ ገበናት ኲናት ተቓዊመን። ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቢንያሚን ናታንያሁ “ኣስታት ሓደ ሽሕ ደገፍቲ እቲ ስርዓት” ዝበሎም ሰባት ክሰጉግ ምዃኑ ገሊጹ። ኣብ ኤርትራ ሓሙሽተ ደቀንስትዮ መሃንዲሳት፡ ካብ ግሉተን ናጻ ዝዀነ ፓስታ ከም ዘዳለዋ ተሓቢሩ። ኩርናዕ ኣሜሪካ ኣብ መቐለ ብዝብል ዝፍለጥ ማእኸል ሓበሬታን ቴክኖሎጅን ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ዳግም ተኸፊቱ ግልጋሎት ክህብ ጀሚሩ ። ሰሙናዊ መደብ ስፖርት ናይ ኢብራሂም ዓሊ ከምኡውን ዜማታት ክንጋብዝ ኢና። ኣርእስታት ዜና፥ ** ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንጃሚን ናታንያሁ ነቶም ኣብዚቕነ ኣብ ናዕቢ ዝተሳተፉ ኤርትራዊያን ነበርቲ እስራኤል ካብታ ሃገር ክጥረዙ እዮም ኢሉ። ** ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ፔኒ ዎንግ ነቲ ኣብቲ ዝግበር ረፈረንደም ድምጺ ደቀባት ኣብ ፓርላኣማ "ኣይፋልን" ዝጉስጉስ ዘሎ ፒተር ዱተን ዝሃቦ መግለጺ ምላሽ ሂባትሉ። ** ኣብ ምዕራብ መልበርን ፡ ክልተ ሞተር ብሽክለታ ተጋጭየን ፡ ክልተ መንእሰያት ተቐቲሎም ፡ ክልተ ቘልዑ ድማ ብኸቢድ ቈሲሎም ። **ኣብ ርእሰ ከተማ ሱዳን ካርቱም ብውሕዱ 25 ሰላማውያን ሰባት ብመጥቃዕቲ ቦምባ ከምዝተቐትሉ ምንጭታት ሕክምና እታ ሃገር ኣረጋጊጾም።

ልኡኽና ካብ ዝለኣኸልና ጸብጻብ ኣርእስታት፦ ሽዱሽተ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝንቀሳቐሳ 33 ትካላት ሰብኣዊ መሰላትን ሲቪላዊ ማሕበራትን ንምቁራፅ ኣፍሪቃዊ ኮሚሽን ምርመራ ገበናት ኲናት ተቓዊመን። ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቢንያሚን ናታንያሁ “ኣስታት ሓደ ሽሕ ደገፍቲ እቲ ስርዓት” ዝበሎም ሰባት ክሰጉግ ምዃኑ ገሊጹ። ኣብ ኤርትራ ሓሙሽተ ደቀንስትዮ መሃንዲሳት፡ ካብ ግሉተን ናጻ ዝዀነ ፓስታ ከም ዘዳለዋ ተሓቢሩ። ኩርናዕ ኣሜሪካ ኣብ መቐለ ብዝብል ዝፍለጥ ማእኸል ሓበሬታን ቴክኖሎጅን ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ዳግም ተኸፊቱ ግልጋሎት ክህብ ጀሚሩ ። ንሕውየትን ዳግመ ህንፀትን ወረዳ ኢሮብ ዝዓለመ መድረኽ ምትእኽኻብ እቶት ተሳሊጡ ሰሙናዊ መደብ ስፖርት ናይ ኢብራሂም ዓሊ ከም ኡውን ዜማታት ክንጋብዝ ኢና።

ሰሙናዊ መደብ ስፖርት (04/09/2023) * ኤርትራዊ ሄኖክ ምሉእብርሃን ንዝመጹ ክልተ ወቕትታት ምስ ጋንታ ኣስታና ካዛክስታን ክጽንበር ምዃኑ እታ ጋንታ ኣፍሊጣ፣ * ኣብ ቅድድም ብሽግለታ ላ ቩወልታ ኣ ኢስጳኛ ኤርትራዊ ኣማኑኤል ገ/ሄርን ኢትዮጵያዊ ወላይ ሓጎስ በርሀን ተሳትፎኦም ይቕጽሉ፣ ኣማኑኤል ሰንበት ኣብ 9ይ መድረኽ ዝድነቕ ራብዓይ ወጺኡ፣ * ዕዳጋ ተጻወቲ ፕሪምየር ሊግ ዓዲ እንግሊዝ ጥቓ 3 ቢልዮን ዶላራት ተደናዲኑ ዝሓለፈ ሰሙን ተዓጽዩ፣ * ስዑዳዊት ጋንታ ኣልኢቲሓድ ንሞ ሳላሕ ክትገዝእ ዘካየደቶ ጽዑቕ ጻዕሪ ፈሺሉ፣ ሳላሕ ንጋንትኡ ሊቨርፑል ሽቶ ኣመዝጊቡ ኣብ’ቲ ዓርቢ ዝካየድ ግጥም ሃገሩ ኣንጻር ኢትዮጵያ ግን ዕረፍቲ ክወሃቦ ምዃኑ ተፈሊጡ፣ * ማንቸስተር ሲቲ 100% መዝገብ ዓወታ ቀጺላ መሪሕነታ ዓቂባ፣ * ኣሌክሳንደር ኢሳቕን ጋንትኡ ኒውካስትል ዩናይትድ ሕጂ’ውን ስዕረት ይስከሙ፣ * ኣርሴናል ኣብ ተወሳኺ ግዜ ግጥም ክልተ ሽቶታት ኣመዝጊባ ንማንቸስተር ዩናይትድ ስዒራታ፣

ኣብ እስራኤል ኣብቲ ብ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝተወደበ ፈስቲቫል ኣብ መንጎ እቶም ነቲ መንግስቲ ዝድግፉን ኣንጻር እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብዝተፈጥረ ግጭት ፡ ኣስታት 150 ሰባት ማህሰይቲ ወሪድዎም ፣ 30 ኣባላት ፖሊስ ተጎዲኦም። ነዚ ብዝምልከት ኣብቲ ኩነታት ካብ ዝተሳተፉ ሓንቲ ሸዊት ሃይለ ብዛዕባ'ቲ ኩነታት ካብ ተል ኣቪቭ ገሊጻትልና ኣላ። (ኣብቲ ኩነታት ንመንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝድግፉ ረኺብና ከነዘራርብ ዝገበርናዮ ፈተነ ኣይሰለጠን)

ን ሎሚ 3 መስከረም ዝተዳለወ ሓጸርቲ ዜናታት ኤስ ቢ ኤስ ኣርእስታቶም፡ ኣብ እስራኤል ኣብ መንጎ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራን ተቓወምቱን ብዝተላዕለ ዕግርግር ፡ ልዕሊ 150 ተጎዲኦም ። ድሕሪ ዕልዋ መንግስቲ ኣብ ጋቦን ስልጣን ዝሓዘ ወተሃደራዊ ሓይሊ ነታ ሃገር ናብ ዲሞክራሲ ከሰጋግራ ምዃኑ ቃል ኣትዩ። ሓለዋ ባሕሪ ግሪኽ ብ ዓርቢ 61 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጃልባ ካብ ምጥሓል ከምዘድሓነ ኣፍሊጡ።

ኣብ ናይ ሎሚ ሓሙስ 31 ነሓሰ 2023 ንሓደ ሰዓት ዝጸንሕ መደብና፥ ኣብ ጋቦን ካልእ ዕልዋ ተፈጺሙ። እቲ ዕልዋ መንግስቲ ዝመጸ፡ ድሕሪ ሓደ ወርሒ ኣብታ ግዝኣት ፈረንሳ ዝነበረት ኒጀር ብተመሳሳሊ ወተሃደራዊ ዕልዋ ምስተገብረ እዩ ። ፕረዚደንት ነበር ዓሊ ቦንጎን ስድራቤቱን ንልዕሊ ፍርቂ ዘመን ንጋቦን ዝገዝአ ኮይኑ እቲ ን56 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ስርወ መንግስትነት ንምንዋሕ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ምርጫ ከምዝተዓወተ ኣዊጁ ነይሩ። እቲ ወዲ 64 ዓመት ፕረዚደንት ኣብ ቀይዲ ምስ ኣተወ ናይ ርድኡኒ ምሕጽንታ ኣቕረቡ ኣሎ ። ነዚ ዝምልከት ትንታነ ዜና ኣለና። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝዓረፈ ሓኪምን ደራስን ዶ/ር ክብረኣብ ብዛዕባ ሕሉፍ ህይወቱ ምስ ፋርማሲስት ተስፋይ መንግስ ዝገበርናዮ ዕላል ኣብ ናይ ቃለ መሕትት መደብና ክቐርብ እዩ። ልኡኽና ዝሰደደልና ጸብጻብ እዞም ዝስዕቡ ኣርእስታት ዝሓዘ እዩ። ፕረዚደንት ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ጌታቸው ረዳ ኣህጉራዊ ምትሕግጋዝ መንግስቲ ኣሜሪካን ሕቡራት ሃገራትን ተመያዪጦም። ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ክልተ ኣዋርሕ ጥራሕ 183 ሰባት ከምዝሞቱ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ። ፖሊስ ዩጋንዳ ብዘይሕጋዊ መገዲ ናብታ ሃገር ምእታዎም ዝተገለጸ 20 ኤርትራውያን ምሓዙ ተሓቢሩ። ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ማይክ ሃመር ኣብ ናይሮቢን ኣዲስ ኣበባን ዑደት ጀሚሮም። ደቡብ ሱዳን ብኢትዮጵያን ኬንያን ኣቢላ መስመራት መተሓላለፊ ነዳዲ ንምቛም ምስ መንግስታት እተን ሃገራት ትዘራረብ ከምዘላ ኣፍሊጣ። ዝብሉ እዮም ኣብ መደብ ምንባር ኣብ ኣውስትራሊያ፥ ብዛዕባ ንዝተጎድኡ እንስሳ ዘገዳም ምሕጋዝ ዝብል ኣርእስትን ካልእ ትሕዝቶታትውን ቀሪብና ኣለና ቀንዲ ነጥቢታት ዜና፡ ** ድሕሪ እቲ ብዛዕባ ምቛም ድምጺ ደቀባት ኣብ ፓርላማ ረፈረንደም ዝግበረሉ ዕለት ትማሊ ምስተፈልጠ ፡ እተሓዋወሰ መልሰ ግብሪ ይቐርብ ኣሎ ። ** ሰራዊት ጋቦን ዕልዋ መንግስቲ ድሕሪ ምግባሩ እቲ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተወ፡ ፕረዚደንት ጋቦን ዓሊ ቦንጎ ክብ ማሕበረሰብ ዓለም ሓገዝ ሓቲቱ ። ** ልኡኽ ዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማል፡ ዝመጽእ ወርሒ መስከረም ሰለስተ ሽሕ ሰራዊት ከውጽእ ምዃኑ ተሰሚዑ።

ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ክልተ ኣዋርሕ ጥራሕ 183 ሰባት ከምዝሞቱ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ። ፖሊስ ዩጋንዳ ብዘይሕጋዊ መገዲ ናብታ ሃገር ምእታዎም ዝተገለጸ 20 ኤርትራውያን ምሓዙ ተሓቢሩ። ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ማይክ ሃመር ኣብ ናይሮቢን ኣዲስ ኣበባን ዑደት ጀሚሮም። ደቡብ ሱዳን ብኢትዮጵያን ኬንያን ኣቢላ መስመራት መተሓላለፊ ነዳዲ ንምቛም ምስ መንግስታት እተን ሃገራት ትዘራረብ ከምዘላ ኣፍሊጣ። ልኡኽ ዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማል፡ ዝመጽእ ወርሒ መስከረም ሰለስተ ሽሕ ሰራዊት ከውጽእ ምዃኑ ተሰሚዑ።

ወተሃደራውያን መኮንናት ኣብ ማእከላይ ኣፍሪቃዊት ሃገረ ጋቦን ስልጣን ድሕሪ ምሓዞም ፡ ንነዊሕ እዋን ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ዓሊ ቦንጎ ኣብ ትሕቲ ናይ ገዛ ማሕዩር ኣእትዮምዎ ። እዚ ኣብ ሃገራት ምዕራብን ማእከላይን ኣፍሪቃ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት ንሻምናይ ግዜ ዕልዋ መንግስቲ ዝተገብረ ኮይኑ ኣብቲ ዞባ ፖለቲካዊ ቅልውላው እናወሰኸ ይኸይድ ምህላዉ ዘመልክት እዩ ።

ዶ/ር ክብረኣብ ፍረ ን ኣስታት 50 ዓመታት ኣብ ከተማ ኣስመራ ሓኪም ኮይኑ ንህዝቢ ብሞያኡ ዘገልገለ፡ ኣብቲ ዳሕረዋይ ዓመታት ዕድመኡ ኣብ ርእሲ ሞያኡ ከም "ባቢሎን፡ "ልኡኻት ሳጥናኤል"ን ዝብላን ካልኦት መጻሕፍቲን ብምብርካቱ ብብዙሓት ክፍለጥን ክኽበርን ገይርዎ እዩ። ዶ/ ክብረኣብ ፍረ ካብቶም ንፈለማ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ብናይ ሕክምና ዶክተር ዝተመረቐ፡ ካብቶም ናይ ፈለማ ናይ ብሕቲ ክልኒክ ኣብ ኣስመራ ዝኸፈተን እዩ ነይሩ። ኣብ ኣስመራ ዓሪፉ ስነ ስርዓቱ ተፈጺሙ ኣሎ። ምስ ዶ/ር ክብረኣብ ንልዕሊ 50 ዓመታት ጥቡቕ ዕርክነት ዝነበሮ ወናኒ ፋርማሲ ካቴድራልን ጸሓፍን ተስፋይ መንግስ ብዛዕባ ዶ/ር ክብረኣብ ዘለዎ ዓሙኢቕ ኣፍልጦኡ ኣካፊሉና ኣሎ።

እቲ ብዛዕባ ናይ ደቀባት ድምጺ ኣብ ፓርላማ ዝግበር ረፈረንደም ኣብ 14 ጥቅምቲ ከምዝኸውን ተፈሊጡ ። ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ስዊዘርላንድን ወኪል ኤርትራ ኣብ ጄኔቫ - ሕቡራት ሃገራትን፣ ኣቶ ኣደም ዑስማን ንመንግስቲ ኤርትራ ራሕሪሑ። ኣብ ክልል ኣምሓራ ብዝተፈጠረ ግጭት ብውሕዱ 183 ሰባት ከምዝሞቱ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ።