Spitsbrekers | BNR

Het gros van de bedrijven is bezig met het inrichten van het anderhalve meter kantoor. 'En dat begint eigenlijk in de parkeergarage', zegt projectleider Noud Broekhof van Spitsbrekers. Momenteel werken nog veel medewerkers thuis, maar door een beperkte capaciteit in het openbaar vervoer zullen dit najaar meer mensen met de auto naar het kantoor willen komen. 'Daar worstelen bedrijven mee.'

Volgens Jos Hollestelle, mobiliteitsadviseur bij Breikers en jurylid van Spitsbrekers, krijgen vooral bedrijven in het centrum en bij OV-locaties met dit probleem te maken. 'Denk aan de Zuidas of het Paleiskwartier in Den Bosch, waar parkeerruimte vaak al schaars is.' Normaal gesproken is dat geen probleem, omdat medewerkers met het openbaar vervoer reizen. Door corona verandert dat. 'Die combinatie is nu een lastige cocktail.' Hollestelle adviseert het bedrijfsleven om ook in de toekomst meer thuis te gaan werken, met de fiets naar het kantoor te komen of te carpoolen.

Beluister ook | Breek de Spits | Mobiliteitsbeleid moet op de schop

Het kan slimmer. Mobiliteitsplatform Toogethr biedt bijvoorbeeld een slim parkeersysteem aan. Bedrijven kunnen zo realtime de parkeerruimte beheren. 'Een domme slagboom, en de capaciteit daarachter, wordt slim gemaakt. Waardoor je, in plaats van honderd mensen op honderd parkeerplekken, in één keer iedereen toegang geeft en dat flexibel kunt indelen', zegt Joost Bijlsma, CEO van Toogethr.

Beluister ook | Toogethr blaast carpoolen nieuw leven in

Bijlsma verwacht dat de vraag naar het slimme parkeersysteem zal toenemen vanwege corona. Het parkeerprobleem is op dit moment misschien nog niet zo groot, omdat veel werknemers nog thuiswerken, maar dit najaar kan de situatie veranderen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vraag naar fietsen neemt toe vanwege de coronacrisis. 'Het is een individueel vervoermiddel. De kans op besmetting is kleiner', zegt projectleider Noud Broekhof van Spitsbrekers. Bovendien is er veel minder plek in het openbaar vervoer, wat de fiets tot een interessant alternatief maakt. En dat kun je als werkgever op vier manieren stimuleren:

Zorg voor goede voorzieningen. Denk bijvoorbeeld aan een grote fietsenstalling (overdekt en beveiligd), douches, kleedruimtes en kluisjes.

Doe een postcodecheck. Wie woont waar en hoe ver is dat? Afstanden tot 7,5 kilometer zijn prima te doen met een gewone fiets. Woon-werkverkeer tot 15 kilometer met een e-bike. En afstanden van 25 kilometer of meer met een speed pedelec.

Kijk naar de reiskostenvergoeding. Vergoed de zakelijke fietskilometers. 55 procent van de werkgevers biedt nog geen fietsvergoeding aan.

Sinds 1 januari geldt een nieuwe regeling voor de fiets van de zaak. Met de nieuwe regeling kun je, mits je werkgever alle kosten vergoedt, voor een paar euro per maand een fiets rijden. Luister een speciale Breek de Spits-podcast over de leasefiets.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan Van Nieuwenhuizen ligt, wordt thuiswerken de nieuwe standaard. Ze zei vorige maand daar graag afspraken over te willen maken met het bedrijfsleven. En dat gaat gebeuren. 'We zijn nu eigenlijk al in de fase dat het er niet meer om gaat of we afspraken maken, maar dat het meer om gaat wat er precies in de afspraken komt te staan en wanneer we ze klaar hebben. Dus we zijn nu echt al een stap verder', zegt ze in de Breek de Spits-podcast.

Om welke afspraken het concreet gaat, kan Van Nieuwenhuizen nog niet zeggen. Dat wordt de komende tijd verder uitgewerkt met werkgevers. 'We kijken daarbij niet alleen naar het thuiswerken, maar ook naar het spreiden van medewerkers', zegt ze. Verder wordt gekeken naar het stimuleren van de (elektrische) fiets als alternatief voor de auto. Ook wil ze een deel van het transport van goederen van de weg naar het water en het spoor verplaatsen.

Van Nieuwenhuizen is niet van plan om het thuiswerken op te leggen aan het bedrijfsleven. Ze wil de afspraken graag toevoegen aan bestaande anderhalve meter protocollen van sectoren. 'Geen zware wetgevingstrajecten of wat dan ook, want dat is voor de anderhalve meter protocollen niet nodig geweest. Dus daar gaan we dit gewoon aan toevoegen. Het worden vuistregels.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het boek verscheen deze week en is geschreven door Marco te Brömmelstroet, hoogleraar Urban Mobility Futures aan de UvA, en journalist Thalia Verkade. Ze laten zien hoe de auto het straatbeeld gevormd heeft en in welke mate ons dat beperkt. 'De manier waarop wij naar mobiliteit kijken focust zich op de straat als een plek om zo snel mogelijk van A naar B te komen. Dat is decennia lang heel logisch geweest om op die manier naar de straat te kijken vanwege de opkomst van de auto, maar dat betekent dat we een heleboel andere elementen van wat een straat ook kan zijn niet goed in beeld hebben', zegt Te Brömmelstroet.

Auto's zijn te dominant geworden in het straatbeeld. Dat moet volgens de schrijvers veranderen. Burgers moeten zich meer gaan bemoeien met het maatschappelijk debat. 'Op lokaal niveau zou je als bewoners van een straat veel meer inspraak moeten kunnen hebben over hoe een straat gebruikt wordt. En op landelijk niveau zou je verwachten dat politieke partijen zich veel meer profileren rondom mobiliteit als thema wat veel meer kanten heeft dan het oplossen van files.'

Volgens Te Brömmelstroet is het debat over mobiliteit gedepolitiseerd. 'Het lijkt een technisch verhaal, waar je als partij nauwelijks wat van hoeft te vinden. Omdat mobiliteit zo belangrijk is in hoe het ons leven vormgeeft, denk ik dat we daar veel meer over moeten vinden. Dat hopen we met het boek duidelijk maken.' Hij erkent dat ook de coronacrisis voor het nodige besef zal zorgen. Het kan ook anders, bijvoorbeeld door meer ruimte te geven aan fietsers of mensen die willen wandelen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur wil voorkomen dat Nederlanders de komende periode, als de coronamaatregelen verder afgebouwd worden, weer massaal in de auto stappen. Ze ziet thuiswerken als een uitstekend alternatief, ook voor de lange termijn, en probeert het bedrijfsleven daarvan te overtuigen. Welke afspraken ze precies wil maken, is nog onduidelijk. Werkgeversorganisaties reageren in ieder geval positief op haar voorstel.

Beluister ook | Thuiswerkers komen tot rust

Kan de overheid bedrijven verplichten tot meer thuiswerken? Volgens Yoeri Schenau van Coalitie Anders Reizen, een organisatie waarbij 56 grote bedrijven met 450.000 medewerkers zijn aangesloten, is dat in eerste instantie niet de bedoeling. Hij spreekt eerder van een moreel appèl. 'Dat zou de eerste stap moeten zijn. Mocht dat nou niet werken, dan kun je altijd nog opschalen naar een strengere normering', zegt hij.

Beluister ook | Zo houd je mensen uit het OV

Of er nou wel of geen afspraken gemaakt worden, de kans bestaat dat een groot deel van de werknemers nog een lange periode zal moeten thuiswerken vanwege de anderhalve meter-samenleving. 'Kantoren hebben een beperkte capaciteit', zegt Schenau. 'Veel kantoren kunnen maar 20 tot 30 procent van de capaciteit gebruiken. Wat je niet wilt, is dat er een hele rij met wachtende om negen uur voor de deur staat om het kantoor binnen te komen.'

Wil je meer weten over dit onderwerp? Luister dan de corona-editie van de Breek de Spits-podcast in de BNR-app, Apple podcast en Spotify.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vanaf 1 juni gaat het openbaar vervoer weer meer rijden. De bezetting mag dan maximaal 40 procent van de totale capaciteit bedragen. 'Gedurende grote delen van de dag zal dat niet voor problemen zorgen', denkt Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft. 'Maar op een aantal trajecten, met name in de Randstad tussen de grote steden, is die 40 procent veel te weinig en zul je wel degelijk iets moeten doen.'

Niks doen is geen optie, vindt Van Wee. Want anders wordt het te druk in het openbaar vervoer, waardoor de kans op besmetting door het coronavirus weer verder zal toenemen. Volgens de hoogleraar zijn er daarom verschillende manieren om het OV de komende tijd te ontlasten. Bijvoorbeeld door de prijzen in de spits tijdelijk te verhogen of door de overheid te laten bepalen wie wel en wie er niet mag reizen.

Ook het spreiden van reizigers wordt belangrijker. 'Wat je zult zien, is dat er eerder een verschuiving van spits naar dal in beeld gaat komen', zegt Van Wee, die binnenkort onderzoek gaat doen naar welke opties er zijn om reizen weer mogelijk te maken in de anderhalve meter-samenleving.

Wil je meer weten over dit onderwerp? Luister dan de corona-editie van de Breek de Spits-podcast in de BNR-app, Apple podcast en Spotify.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De juryleden van Spitsbrekers zijn eensgezind: bedrijven moeten ook na de coronacrisis thuiswerken blijven stimuleren. De intelligente lockdown bewijst het enorme potentieel van het thuiswerken. Dat gaat volgens de jury niet alleen op korte termijn, maar ook op lange termijn voor verandering zorgen.

Bedrijven waarbij veel medewerkers met het openbaar vervoer naar kantoor reizen hebben een probleem. Want door de anderhalve meter-samenleving vermindert de capaciteit. Bedrijven moeten daarom keuzes maken. Wie kan wel met het OV reizen en wie niet? En wat wordt dan het alternatief?

De Spitsbrekers-jury denkt dat meer mensen in de auto zullen stappen, omdat ze anders niet op kantoor kunnen komen. Bovendien biedt de auto betere bescherming tegen het coronavirus dan het openbaar vervoer. Het is goed mogelijk dat het fileprobleem dan weer terugkeert en misschien nog wel erger wordt dan voorheen.

Ook de fiets zal volgens de juryleden in het post-corona-tijdperk aan belang winnen. Fietsen is gezond en, dankzij de komst van e-bikes en speed pedelecs, steeds meer geschikt voor langere afstanden. De fietsinfrastructuur is misschien nog niet helemaal coronaproof. De fiets verdient meer ruimte, vindt de jury.

Benieuwd naar de corona-editie van de Breek de Spits-podcast? Luister de afleveringen:

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voornamelijk in de weekenden zijn Nederlanders meer gaan fietsen, blijkt uit een analyse van adviesbureau Goudappel Coffeng. 'Het afgelopen weekend zijn we al twee keer zoveel aan het fietsen dan bijvoorbeeld een ander weekend in februari. Door de week zien we, ten opzichte van het dieptepunt sinds het instellen van de coronamaatregelen, 20 tot 30 procent extra fietsverkeer', zegt adviseur Mobiliteit & Ruimte Marco de Baat.

Daarmee is het fietsverkeer nog niet terug op het niveau van voor de crisis, maar volgens experts gaat dat wel gebeuren omdat reizigers het OV zullen mijden. De Fietsersbond pleit daarom voor het verbeteren van de fietsinfrastructuur. 'Als wij qua automobiliteit teruggaan naar het oude niveau of misschien wel een tandje meer, dan kunnen fietsers daar niet tussen rijden en dan moeten we allemaal op het fietspad rijden. Dat gaat niet, want dan kun je niet anderhalve meter afstand houden', zegt directeur Saskia Kluit.

Lees ook | Breek de Spits: de leasefiets

De Fietsersbond vindt dat de fietsinfrastructuur coronaproof moet worden en heeft een advies naar het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat gestuurd met verschillende aanbevelingen. Het gaat onder meer om het verlagen van de snelheid in de bebouwde kom naar 30 km/h, verplichte fietspaden onverplicht maken en het uitzetten van verkeerslichten om fietsfiles te voorkomen. Kluit hoopt dat de overheid serieus naar het advies kijkt. 'Het vergt een andere manier van denken en met name een hele andere prioriteitstelling', zegt ze.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De resultaten laten zien dat thuiswerkers vooral het wegvallen van de reistijd positief beoordelen. 'De druk is eraf', zegt TNO-onderzoeker Wendela Hooftman. 'We hoeven 's ochtends niet meer te zorgen dat iedereen klaar is en dat we op een bepaalde tijd de deur uit moeten. Als je een minuut later bent dan mis je opeens niet meer de trein, maar dan ben je gewoon een minuut later. Dat lijkt mensen heel veel rust te geven.'

Lees ook | Hoe werk je effectief thuis?

Verder geven mensen die noodgedwongen thuiswerken door de coronacrisis aan dat ze afgelopen weken productiever zijn geworden. Volgens Hooftman is er sprake van een gewenningseffect. En dat heeft ook een positief effect op de relatie met de werkgever. 'Nu we verplicht thuis moeten werken, zien ze opeens dat we gewoon hard aan het werk zijn. Dat heeft een stuk vertrouwen van de leidinggevende opgeleverd.'

Lees ook | Liveblog Coronacrisis

TNO voert het onderzoek dagelijks onder meer dan 700 thuiswerkers uit via de app HowAmI. Het instituut probeert op deze manier meer te weten te komen over de mentale toestand van mensen die thuiswerken. Meedoen aan het onderzoek kan via https://www.monitorarbeid.tno.nl/

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onder meer VNO-NCW, de BOVAG en Bouwend Nederland pleiten voor het naar voren halen van infrastructuurprojecten. De werkzaamheden zorgen dan voor minder hinder en zo kan de bouw aan het werk blijven tijdens de coronacrisis. Een woordvoerder van Bouwend Nederland zegt tegen Spitsbrekers dat er inmiddels een lijst is opgesteld met wegenbouwprojecten die eerder kunnen worden uitgevoerd. Het is niet duidelijk welke projecten dat precies zijn.

VU-hoogleraar Carl Koopmans, gespecialiseerd in kosten-batenanalyses, begrijpt de oproep van de belangenclubs maar hij vindt het te vroeg. 'Het is heel onzeker wat er tijdens de crisis gebeurt, hoe lang die duurt en ook wat er daarna gebeurt. Kortom: we weten het allemaal nog niet en het is eigenlijk nog te vroeg om hier wat zinnigs over te zeggen', zegt hij.

Bovendien denkt Koopmans dat het lastig wordt om infrastructuurprojecten naar voren te halen. 'Die investeringen kennen vaak een ingewikkelde planning, waarbij allerlei dingen van elkaar afhankelijk zijn. Het is al lastig genoeg om die planning op tijd te volgen. Je ziet in de praktijk dat projecten eerder vertraagd worden uitgevoerd dan op tijd. Het vervroegen is dan al helemaal een lastige kwestie.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.