Spitsbrekers | BNR

De jury van Spitsbrekers koos de acht bedrijven op basis van de aanmeldingen. Tientallen bedrijven schreven zich de afgelopen maanden in voor de competitie.

* ABN Amro

* Arcadis

* Duurzaambereikbaar Heijendaal

* Feenstra

* Groningen Bereikbaar

* Havenbedrijf Rotterdam

* Maastricht UMC+ (Flexxit)

* Tauw

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat het pendelen zo'n hoge vlucht heeft genomen heeft diverse oorzaken, zegt Jan Ritsema van Eck van het Planbureau voor de Leefomgeving. Meer mensen hebben een auto en vinden het geen probleem een baan verder weg te nemen. Er wordt meer thuisgewerkt, waardoor mensen verder van hun werk wonen. Maar als ze dan toch naar hun werk moeten afreizen, leggen ze meer kilometers af. Er zijn meer tweeverdieners, van wie zeker één vaak een baan in een andere stad heeft.

Luister ook | Werkverkenners: Forensen

Als laatste oorzaak, een bekend probleem: de woningmarkt hapert. Er zijn moeilijk betaalbare woningen in de grote stad waar je werkt.Dat hoogopgeleiden verder reizen komt doordat die gespecialiseerd werk hebben dat niet in het hele land te vinden is. Laagopgeleiden vinden vaker werk in hun eigen stad of dorp. Daarnaast hebben hoogopgeleiden een hogere reiskostenvergoeding én een hoger inkomen om de reiskosten te betalen.

Luister ook | Forens: meer asfalt en rekeningrijden géén oplossing voor het fileprobleem

Forensen heeft dus een economisch voordeel, maar ook nadelen. Zoals files en vervuiling. Ritsema van Eck neemt het woord stimuleren niet in de mond, maar heeft het over het ondersteunen van het pendelen. Zoals meer woningen bouwen en betere aansluiting tussen knooppunten, bijvoorbeeld woningen bij een metrostation.

Werk en wonen moet beter op elkaar aansluiten, vindt Jos Hollestelle, mobiliteitsexpert en partner bij Syndemso&Morgen, een adviesbureau op het gebied van mobiliteit. Hij noemt als voorbeeld de fietsbrug. Maar ook: zoek medewerkers lokaal. Hollestelle denkt door de inzet van pendelbusjes de mogelijkheden voor laagopgeleiden te vergroten, naar de haven van Rotterdam of de bloemenveiling in Aalsmeer. Hij verwacht dat die trend doorzet, omdat woningen in steden onbetaalbaar worden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aanmelden voor de Spitsbrekers-competitie kon tot 31 januari. Aan de jury van Spitsbrekers de taak om uit tientallen inschrijvingen tien bedrijven te selecteren.

Dit zijn de eerste vijf genomineerden voor de Spitsbreker van het jaar-award (in willekeurige volgorde):

* Feenstra

* Havenbedrijf Rotterdam

* Groningen Bereikbaar

* Tauw

Spitsbrekers maakt donderdag 20 februari de overige vijf genomineerden bekend. Eind mei vindt de halve finale plaats. Dan blijven vijf finalisten over die eind september in de finale strijden om de award.

Met de competitie wil Spitsbrekers ondernemend Nederland weer in beweging krijgen. Uit voorspellingen blijkt dat de vertraging door files de komende jaren alleen maar toe zal nemen. Dat kost het bedrijfsleven tijd en geld. Vorig seizoen won ziekenhuis Medisch Spectrum Twente de eerste editie van de competitie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het fileplan komt voort uit frustratie. Van der Harst is namelijk ervaringsdeskundige als het gaat om files. 'Het is ontstaan uit logisch denken', zegt hij. 'Het probleem is dat we te veel auto's hebben op te weinig ruimte. De capaciteit is eindig, maar de vraag zal nog wel even doorgroeien.'

Om dat op te lossen heeft Van der Harst een reserveringssysteem bedacht. Wil je gebruikmaken van de snelweg, dan moet je dat vier tot vijf weken van tevoren reserveren via een app. 'Maar niet alle capaciteit wordt verkocht. Op een gegeven moment stopt de verkoop, tot een half uur van tevoren dan wordt de laatste capaciteit alsnog vrijgegeven.' Hoe later je reserveert, hoe duurder het wordt. En net als bij het boeken van een hotel of restaurant geldt ook hier: vol is vol.

LEES OOK | Forens: meer asfalt en rekeningrijden géén oplossing fileprobleem

Is dit de oplossing voor het fileprobleem? Van der Harst denkt van wel. Projectleider Noud Broekhof van Spitsbrekers vindt het een lastig uitvoerbaar plan, maar is wel blij met het idee. 'Er is al zo veel geprobeerd in strijd tegen de files. Af en toe is het goed om out of the box te denken.' Spitsbrekers zoekt meer van dit soort ideeën. Heb jij de oplossing voor het fileprobleem? Stuur een mail naar [email protected] en wie weet wordt het behandeld in de rubriek.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen pakken mensen vooral de auto uit gemakzucht. 'Het is een gewoonte en dat is lastig te doorbreken. Ook geven mensen argumenten als: dan kom ik bezweet op mijn werk, moet ik eerder opstaan of het past niet bij mijn beroep.'

hoogleraar transportbeleid Bert van Wee ziet mogelijkheden om het rijgedrag van mensen te veranderen. 'Als het moeilijker wordt om de auto dichtbij het werk te parkeren, wordt het vanzelf minder aantrekkelijk om de auto mee te nemen.

Luister | Investeer niet extra in alle infra

Datzelfde geldt voor de fiets. Als er meer parkeerplekken en oplaadpunten voor E-bikes zijn, nemen we sneller de fiets mee.' Niet elk bedrijf heeft de mogelijkheid om extra parkeerplekken aan te leggen. Ook het hebben van een veilige fietsenstalling kan volgens Van Wee het verschil maken.

Volgens Tertoolen kan een wedstrijdelement er ook voor zorgen dat werknemers vaker de fiets pakken. 'Als we willen dat mensen vaker de auto laten staan, moeten we het aantrekkelijker maken om de fiets mee te nemen. Denk aan een competitie tussen bedrijven onderling.' Het openbaar vervoer is volgens Tertoolen en Van Wee in veel gevallen geen goed alternatief. 'Buiten de Randstad biedt het vaak geen oplossing. De bus doet er relatief lang over en ook de trein zorgt voor extra reistijd, omdat we dan alsnog een stuk moeten lopen', zegt Tertoolen.

Luister ook | Spitsbrekers | Ov moet beter, niet goedkoper

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Spitsbrekers krijgt regelmatig mails van luisteraars waarin carpoolen als een belangrijke oplossing voor het verminderen van files wordt genoemd. Ook in het file-jaaronderzoek zei een kwart van de forenzen meer te willen carpoolen. Toch doen we het niet massaal, vanwege allerlei redenen.

Ideeën om carpoolen te stimuleren zijn niet nieuw. Zo was er ooit op de A1 een speciale carpoolstrook. Ook is er geld geïnvesteerd in het uitbreiden van het aantal carpoolplaatsen in ons land. Maar om mensen echt een duwtje in de rug te geven, zou je ze misschien moeten belonen. 'Bijvoorbeeld door de reiskostenvergoeding te verdubbelen als je iemand meeneemt', zegt projectleider Noud Broekhof van Spitsbrekers.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het KiM concludeert dat Nederlanders files maar een beperkt maatschappelijk probleem vinden. Opmerkelijk, omdat het aantal files de laatste jaren alleen maar groeit. De vertraging door files zal volgens het instituut tot 2024 met bijna een kwart toenemen.

Toch vinden Nederlanders files minder erg dan tien jaar geleden. Hoe kan dat? Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen geeft drie verklaringen voor dit gedrag:

Automobilisten nemen files voor lief. Ze moeten ermee leren leven. De tijd die ze in de file staan, willen ze daarom nuttig besteden. Ze gaan telefoontjes plegen of mailtjes sturen, zegt Tertoolen. De tijd lijkt dan sneller te gaan, waardoor het minder erg lijkt.

Mensen die vaak in de file staan, hebben last gekregen van aangeleerde hulpeloosheid, een begrip dat uit de dierpsychologie komt. De verkeerspsycholoog geeft als voorbeeld ratten die elektrische schokjes krijgen. Als je ze de indruk geeft dat ze daar niet meer aan kunnen ontsnappen, dan geven de beesten het uiteindelijk op.

Als je iedere dag toch weer achter in de file aansluit, is het lastiger om toe te geven dat je verkeerd bezig bent. Dat heet cognitieve dissonantie. Volgens Tertoolen praten automobilisten zichzelf daardoor steeds verder vast in de file.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De bandenspanningsmeter, verwerkt in het asfalt, moet het aantal ongelukken met vrachtwagens verminderen en de doorstroming verbeteren. Uit onderzoek blijkt dat ruim vier op de tien pechgevallen bij vrachtwagens, zoals een lekke banden of een klapbanden, te maken hebben met te weinig lucht in een band. De slimme bandenspanningsmeter is één van de verbeteringen die worden doorgevoerd op de N279 om het aantal files te verminderen.

Verslaggever Harmen van der Veen nam een kijkje en had een afspraak met Bart Smolders, directeur van Heijmans Infra.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit onderzoek blijkt dat nog geen 40 procent van de Nederlandse bedrijven flexibele werktijden biedt aan medewerkers. Daarmee loopt ons land ver achter in Europa. Volgens experts heeft dat vooral te maken met de 9 tot 5-mentaliteit. We zijn gewend geraakt aan een vast patroon, waar ons leven nou eenmaal op ingesteld is.

Toch blijkt uit onderzoek van Spitsbrekers dat bijna de helft van de forenzen flexibele werktijden als een belangrijke oplossing ziet voor het fileprobleem. Hoogleraar Bert van Wee van de TU Delft sluit zich daarbij aan. Experimenten tonen volgens hem aan dat mensen eerder of later naar het werk gaan, maar er was wel sprake van een financiële prikkel.

De vraag is wel of meer mensen buiten de spits moeten gaan rijden. Het wordt overdag namelijk steeds drukker op de weg. De ANWB becijferde dat de filezwaarte (lengte maal de duur van de file) het afgelopen jaar met 40 procent is toegenomen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ja, zegt projectleider Noud Broekhof. Uit onderzoek van Eurostat bleek een jaar geleden nog dat ons land het duurste openbaar vervoer in Europa heeft. Het Centraal Bureau voor Statistiek deed daar een schepje bovenop afgelopen najaar. De prijzen in het OV zijn volgens het CBS de afgelopen tien jaar harder gestegen dan kosten van autorijden.

In het file jaaronderzoek ziet 60 procent van de forenzen goedkoper OV als oplossing voor het fileprobleem. Experts betwijfelen dat. Mensen die al met het openbaar vervoer reizen gaan dat juist meer doen als het goedkoper wordt. Bovendien denken ze dat het maar beperkt effect zal hebben op automobilisten.

'Iedere euro die je in het verbeteren van het OV steekt, betaalt zich terug', zegt Broekhof. Het moet sneller en comfortabeler worden, vindt mobiliteitsexpert Henk Meurs. Het openbaar vervoer is op dit moment vooral aantrekkelijk voor mensen die niet hoeven over te stappen. 'Wat je zou kunnen verbeteren is het overstappen tussen verschillende mobiliteitsdiensten', zegt hij.

See omnystudio.com/listener for privacy information.