การนำเอาหัวข้อหลักธรรมะต่างๆ มาอุปมาเชิงเปรียบเทียบกับการสร้าง “นคร” ซึ่งองค์ประกอบของ ธัมมะนคร หรือ นครแห่งธรรม ได้กล่าวบรรยายไว้ 2 นัยยะ คือ นัยยะของท่านพระอุบาลี และ นัยยะของพระพุทธเจ้า

ธัมมะนครตามนัยยะคาถาของ “ท่านพระอุบาลี” เป็นคาถาเปล่งอุทานหลังจากที่ท่านพระอุบาลีได้บรรลุอรหันต์ โดยใจความของพระคาถาได้กล่าวถึงการได้เข้ามาอยู่ใต้ร่มโพธิ์ของพระผู้มีพระภาคเจ้า เปรียบได้กับความเจริญใจเมื่อได้เข้ามาสู่นครแห่งธรรม โดยเปรียบธัมมะนครของพระผู้มีพระภาคเจ้าไว้ดังนี้ว่า :-

1.      พระองค์ มี “ศีล” เป็น กำแพง

2.      พระญาณ (ปัญญา) = ซุ้มประตู

3.      ศรัทธา = เสาระเนียด

4.      สังวร (สำรวมระวัง) = นายประตู

5.      สติปัฏฐาน = ป้อม

6.      ปัญญา = ทางสี่แพร่ง

7.      อิทธิบาท = ทางสามแพร่ง

8.      ธรรมวิถี = ถนนหนทาง

9.      พระวินัย พระสูตร พระอภิธรรม และ นวังคสัตถุศาสน์ = ธรรมสภา (ที่ประชุม)

10.  วิหารธรรม (ฌาน) = ธรรมกุฏิ

ธัมมะนครตามนัยยะ “นคโรปมสูตร” ของพระพุทธเจ้า เปรียบไว้กับหัวเมืองชายแดนที่สำคัญ ที่จะคอยป้องกันนคร โดยได้อุปมาเปรียบไว้ดังนี้ :-

1.      เสาระเนียด = ศรัทธา (หยั่งลงมั่นไม่หวั่นไหวในพระรัตนตรัย)

2.      คู (ร่องน้ำ) = หิริ (ความละอายต่อบาปอกุศลธรรมทั้งหลาย)

3.      เชิงเทินเดินรอบ = โอตตัปปะ (ความสดุ้งกลัวต่อบาปอกุศลธรรมทั้งหลาย)

4.      อาวุธ = พหูสูต (แทงตลอดดีด้วยทิฏฐิ)

5.      กองกําลัง = ความเพียร (ละอกุศล / เจริญกุศล)

6.      ทหารยาม นายประตู = สติ (สติปัฏฐาน)

7.      กําแพง = ปัญญา (เป็นที่สูงสุด)

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.