The Book Lovers

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την μεταφράστρια από τα εβραϊκά Μάγκυ Κοέν για την εβραϊκά γλώσσα και τους σύγχρονους ισραηλινούς συγγραφείς. Πήγε στο Πανεπιστήμιο της Χάϊφας να σπουδάσει Γαλλική και Συγκριτική Λογοτεχνία. Εκεί είχε καθηγητή της τον μεγάλο συγγραφέα Αβραάμ Γεοσούα, που δίδασκε... «Αντιγόνη». Ετσι άρχισαν όλα. Η Μάγκυ Κοέν  έγινε μεταφράστρια των σύγχρονων ισραηλινών συγγραφέων. Το όνομά της συνδέεται με την μεταφραστική τύχη στα ελληνικά του Αμος Οζ, του Αβραάμ Γεοσούα, του Άαρον Άπελφελντ αλλά και του Νταβίντ Γκρόσμαν και του νεώτερου Έτγκαρ Κέρετ. Μετέφρασε όμως και το «Καντίς για ένα αγέννητο παιδί» του ουγροεβραίου νομπελίστα Ίμρε Κέρτες, συγκλονισμένη από την αλήθεια της γραφής αυτού του μεγάλου συγγραφέα

Τζαμιά, χαμάμ, ιμαρέτ, μαχαλάδες είναι  μερικά από τα οθωμανικά μνημεία που υπάρχουν διάσπαρτα στην Ελλάδα, τεκμήρια ενός ιστορικού παρελθόντος και ταυτόχρονα κληρονομιά. Δίπλα σ'αυτά τα κατάλοιπα ενός υλικού πολιτισμού, υπάρχουν και τα άυλα οθωμανικά πολιτισμικά  και πολιτιστικά στοιχεία, όπως ο τούρκικος καφές, ο μπακλαβας ή ακόμη και το...χασίς. 

Η συζήτηση με τον καθηγητή Ηλία Κολοβό γίνεται με αφορμή τα βιβλία «Οθωμανικά Μνημεία στην Ελλάδα. Κληρονομιές και Διαπραγματεύσεις», που έχει συνεπιμεληθεί στις εκδόσεις Καπόν,  με τους Γιώργο Πάλλη και Παναγιώτη Πούλο, και το βιβλίο «Οι χασισοπότες», ένα κείμενα γραμμένο το 1915 από τον Χασάν Μπαχρή, αστυνομικό και καθηγητή Γαλλικών στην οθωμανική Κωνσταντινούπολη, που έχει μεταφράσει, μαζί με τον Μαρίνο Σαρηγιάννη, στις εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

Το βιβλίο «“Ο αγαπών σε, Μίτιας” - Γράμματα και ημερολόγια: 1928-1933», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις της Εστίας σε φιλολογική επιμέλεια και επίμετρο της καθηγήτριας Χριστίνας Ντουνιά, ανοίγει διάπλατα και φωτίζει ένα σκοτεινό δωμάτιο στον προσωπικό και λογοτεχνικό κόσμο του Μ. Καραγάτση (ψευδώνυμο του Δημήτρη Ροδόπουλου).  
 

Παρουσιάζει έναν άντρα επιθετικό, μάτσο, με σεξουαλικές εμμονές και ταυτόχρονα ευαίσθητο, φίλο, αυτοσαρκαστικό, χαρακτηριστικά που βλέπουμε και στους ήρωές του. Αλλά η μεγάλη αποκάλυψη που βγαίνει μέσα από τα γράμματα αυτά και τα οποία ανταλλάσσει με τους φίλους του και συμφοιτητές του στη Νομική Αθηνών, Γιώργο Ρωμανό και Νίκο Καλαμάρη (Κάλας), είναι η έλξη που αισθάνεται για τον κομμουνισμό και την Οκτωβριανή Επανάσταση.  
 

Αυτό δεν τον εμπόδισε, πολύ αργότερα, μετά τον Εμφύλιο, να μετακινηθεί δεξιότερα, στην περιοχή του κόμματος των Προοδευτικών του Σπύρου Μαρκεζίνη. Το επίμετρο της Χριστίνας Ντουνιά δείχνει ακόμη ότι ο Μ. Καραγάτσης, ο συγγραφέας του «Συνταγματάρχη Λιάπκιν» και του «Γιούγκερμαν», που είχε γεννηθεί το 1908, δεν ανήκει στο στενό πυρήνα της λεγόμενης γενιάς του '30. 

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την μεταφράστρια και καθηγήτρια Σλαβικών σπουδών Αλεξάνδρα Ιωαννίδου για το μεταφραστικό έργο της και για την περιπλάνησή της μέσα στον πολύπτυχο κόσμο της σύγχρονης σλαβικής λογοτεχνίας.

Ξεκίνησε να σπουδάζει Σλαβικές γλώσσες, έχοντας γοητευτεί από την λογοτεχνία του Ντοστογιέφκσι. Το όνομα της Αλεξάνδρας Ιωαννίδου, ως μεταφράστριας, είναι ταυτισμένο με άπαντα τα πεζά του κορυφαίου Πολωνού συγγραφέα Μπρούνο Σουλτς αλλά και με το έργο της Όλγκα Τοκάρτσουκ, βραβείο Νομπέλ λογοτεχνίας. Έχει μεταφράσει πολλούς σύγχρονους σλάβους συγγραφείς, όπως τον βούλγαρο Γκιόργκι Γκοσποντίνοφ, το φετεινό Μπούκερ Ιντερνάσιοναλ, την Ρούμενα Μπουζάροφσκα, από την Βόρειο Μακεδονία, την Τατιάνα Τολστάγια, την Σβετλάνα Αλεξίεβιτς, τον Βλαντιμίρ Μακάνιν αλλά και Ντοστογιέφκσι και Τσέχωφ. Είναι συγγραφέας του βιβλίου «Υπόθεση Γκράνιν. Η λογοτεχνική κριτική στο εδώλιο. Η δίκη της Επιθεώρησης Τέχνης το 1959», για την λογοκρισία που ασκούσε η αριστερά σε λογοτεχνικά έργα που δεν υπάκουαν στους κανόνες του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.

Το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών ιδρύθηκε το 1915, μέσα στον Α'Παγκόσμιο Πόλεμο. 'Ηταν ένα από τα πρώτα ινστιτούτα που ίδρυθηκαν στον κόσμο. Στο τέλος της οδού Σίνα το κτήριο του Ινστιτούτου εξελίχθηκε σε μια όαση γαλλοφωνίας αλλά και τέχνης, διαλόγου και ιδεών. Αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στην Κατοχή και ο αριθμός των μαθητών  του εκτινάχθηκε. Συνδέθηκε επίσης με την «διάσωση» αριστερών Ελλήνων διανοουμένων και την περίφημη αποστολή του πλοίου «Ματαρόα» τον Δεκέμβριο του 1945.  Εκεί οι Αθηναίοι είδαν για πρώτη φορά, αποσβολωμένοι και σοκαρισμένοι, Πικάσο και άλλους καλλιτέχνες της μοντέρνας. Και στην διάρκεια της δικτατορίας των συνταγματαρχών του 1967 έγινε επίσης κέντρο αντίστασης και ελευθερίας. Ο καθηγητής Νικόλας Μανιτάκης παρουσιάζει αυτήν την πλούσια εκπαιδευτική, πολιτιστική και διπλωματική ιστορία στο βιβλίο του «Το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, 1915-1961», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ασίνη.

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον Δημοσθένη Παπαμάρκο, δημιουργώντας μαζί το συγγραφικό πορτρέτο του συγγραφέα του «Γκιακ». 

Η συλλογή διηγημάτων «Μεταποίηση», που είχε κυκλοφορήσει το 2012 και επανακυκλοφορεί τώρα από τις εκδόσεις Πατάκη, ήταν κάπως σαν carte de visite του Δημοσθένη Παπαμάρκου. Περιλάμβανε όλον τον κόσμο του, τα θέματά του, τη γλώσσα του, τις αναφορές.  

Ο συγγραφέας του «Γκιακ» μιλάει σε αυτό το podcast για τον γενέθλιο τόπο του, το χωριό Μαλεσσίνα της Λοκρίδας, τα βιβλία του, το πρώτο μυθιστόρημά του, που το έγραψε στην ηλικία των 14 ετών, για τον πατέρα του, που ήταν και ο μέντοράς του, για την επιστημονική φαντασία, για τα κόμικ, για τον Αριστοφάνη και τον Ερωτόκριτο, για τον έρωτα, για το νέο συγγραφικό σχέδιο του. 

Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, που είχε γεννηθεί το 1908, υπήρξε μια θρυλική προσωπικότητα της Θεσσαλονίκης κυρίως όμως ένας από τους σημαντικούς συγγραφείς μας που συνδύασε την μοντερνιστική γραφή, με στοιχεία αυτοβιογραφίας και μια πνευματικότητα που κατάγεται από τα βυζαντινά κείμενα αλλά και από τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς διανοούμενους.

Εμφανίστηκε στην δεκαετία του 1930 με το μυθιστόρημά του «Ανδρέας Δημακούδης». Ακολούθησαν πολλά βιβλία που έχουν μείνει στη μνήμη των αναγνωστών, όπως «Ο πεθαμένος και η ανάσταση», «Το μυθιστόρημα της Κυρίας Ερσης» ή «Μητέρα Θεσσαλονίκη».

Ο Πεντζίκης υπήρξε επίσης και σημαντικός ζωγράφος. Είχε δημιουργήσει περισσότερα από 1000 έργα, που βρίσκονται σήμερα διάσπαρτα σε πολλές συλλογές. Καταγόταν από πολύ εύπορη οικογένεια της Θεσσαλονίκης και από μικρός βρέθηκε σε περιβάλλον τέχνης και καλλιτεχνικών αναζητήσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι η αδελφή του Ζωή Καρέλη, που είχε γεννηθεί το 1901, ήταν σημαντική ποιήτρια.

Ο Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης διαχειρίζεται τώρα το έργο του πατέρα του και το αρχείο. Από το αρχείο θα δούμε σύντομα ανέκδοτα κείμενα του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη καθώς και αλληλογραφία του.

Το 1866 ένας νέος Έλληνας συγγραφέας, ο Εμμανουήλ Ροΐδης έφερε και πάλι στην επιφάνεια την ιστορία της πάπισσας Ιωάννας, της γυναίκας που έγινε ποντίφικας, χωρίς οι ειδικοί του Βατικανού να ανακαλύψουν ότι δεν είχε τα «προσόντα». Υπήρξε η Ιωάννα ή όχι; Υπήρχε στο Βατικανό η τελετουργία του ελέγχου των όρχεων του υποψήφιου ποντίφικα ή όχι;  

Ο Ροΐδης, ένα είδος παντογνώστη, πήρε την ιστορία αυτή και την έκανε μυθιστόρημα. Το βιβλίο έγινε αμέσως μπεστ σέλερ αλλά κυρίως προκάλεσε τη μήνιν της ελληνικής εκκλησίας που καταδίκασε το μυθιστόρημα. 

Η «Πάπισσα Ιωάννα» επανεκδίδεται τώρα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε νέα πλήρη, αναθεωρημένη, σχολιασμένη και βελτιωμένη έκδοση από τον καθηγητή Δημήτρη Δημηρούλη. Η έκδοση  συνοδεύεται από παραρτήματα που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν τα υλικά της αποκήρυξης του μυθιστορήματος από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον Τάσο Αποστολίδη, πρωτοπόρο δημιουργό κόμικ στην Ελλάδα, για το τελευταίο του graphic novel με θέμα τη ζωή και τις ιδέες του αρχαίου φιλοσόφου.

Ο Τάσος Αποστολίδης είναι από τους πρωτοπόρους του κόμικ και του graphic novel στην Ελλάδα. Ξεκίνησε το 1983 με την «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη κι από τότε τα κόμικ του με τις κωμωδίες του Αριστοφάνη έχουν πουλήσει πάνω από 1 εκατομμύριο αντίτυπα. Τα θέματά του είναι όλα από την περιοχή των αρχαίων κειμένων και της αρχαίας λογοτεχνικής παράδοσης. Μύθοι του Αισώπου, τραγωδίες, Οδύσσεια, Oλυμπιακοί Aγώνες και τώρα οι φιλόσοφοι.

Το graphic novel «Αριστοτέλης», με εικονογράφηση του Αλέκου Παπαδάτου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος και ήδη έχει κατακτήσει το κοινό με το χιούμορ του αλλά και με την ευρηματικότητα με την οποία ο Αποστολίδης κάνει τις ιδέες…κόμικ.

Η πρώτη έκδοση του Αριστοτέλη έγινε στα γαλλικά, από τις εκδόσεις Νταργκώ ( Éditions Dargaud), που είναι οι εκδότες του Αστερίξ, και ακολουθούν εκδόσεις και μεταφράσεις σε πολλές γλώσσες, ακόμη και στα κορεατικά.