The Book Lovers

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την κοινωνική ανθρωπολόγο Χριστίνα Πετροπούλου για τους περίφημους Γκρεκάνους του χωριού Γκαλλιτσιανό και την ελληνική γλώσσα της Νότιας Ιταλίας.

Από άξεστοι και απολίτιστοι, οι Γκρεκάνοι της Καλαβρίας θεωρούνται σήμερα φορείς μιας ευγενούς παράδοσης. 

Η κοινωνική ανθρωπολόγος Χριστίνα Πετροπούλου δούλεψε στο χωριό Γκαλιτσιανό της Καλαβρίας, μια αητοφωλιά στο βουνό Ασπρομόντε, επί πολλά χρόνια, στην δεκαετία του 1980. 

Έκτοτε πηγαίνει συχνά στην περιοχή. Καρπός της έρευνας είναι σειρά δημοσιεύσεών της. Τοτελευταίο βιβλίο της «Τα εγγόνια του Ομήρου. Μνήμη, συγγένεια, ταυτότητα στο Γκαλλιτσιανό της Καλαβρίας», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επίκεντρο, μας οδηγεί στην ιστορία, στην κοινωνία και στην σύγχρονη πραγματικότητα των ελληνόφωνων της Καλαβρίας.

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητά με τον Μίνω Ευσταθιάδη για τα αστυνομικά μυθιστορήματά του και τον ήρωα του, έναν ελληνογερμανό ντετέκτιβ που κατάγεται από το Αίγιο.

Ο Κρις Πάπας, γεννημένος ως Χρήστος Παπαδημητρακόπουλος στο Αίγιο, κατάγεται από Ελληνα πατέρα και Γερμανίδα μητέρα. Ξεκινάει την καριέρα του ως ντετέκτιβ από το Αμβούργο, μια καριέρα όχι και τόσο λαμπρή, που τον φέρνει όμως πάντα στο Αίγιο, σαν μια ειρωνεία λογοτεχνικής γεωγραφίας. Ο Πάπας είναι ο ήρωας στα μυθιστορήματα του Ευσταθιάδη «Ο δύτης» (2018), «Κβάντι» (2020) και «Σχέδια του χάους» (2022), που κυκλοφορούν όλα από τις εκδόσεις Ίκαρος. Σε όλα υπάρχει το έγκλημα. Μόνο που στον κόσμο του Ευσταθιάδη και του Κρις Πάπας το έγκλημα οδηγεί και στο θρίλερ, στο κοινωνικό μυθιστόρημα, στο μυθιστόρημα περιπέτειας, στην μεταφορά και στην αλληγορία.

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την Μένη Μαλλιώρη, ομότιμη καθηγήτρια Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, για την ύβρι των πολιτικών.

Πριν από μερικά χρόνια κυκλοφόρησε στα ελληνικά το βιβλίο του γιατρού και πολιτικού Ντέϊβιντ Όουεν «Ασθενείς ηγέτες στην εξουσία» από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Μέσα από παραδείγματα ασθενών ηγετών και πολιτικών που έπασχαν από σωματικές ή ψυχικές νόσους, ο Οουεν προσπάθησε να αναδείξει την νοσολογική οντότητα του συνδρόμου της εξουσίας και να το κατοχυρώσει σαν ψυχικό νόσημα. 

Από τον Ρούζβελτ μέχρι τον Μιτεράν, τον Μπόρις Γέλτσιν και τον Τόνι Μπλερ, ο Οουεν έδειξε  τη σχέση πολιτικής και ασθένειας, μια σχέση  που μπορεί να οδηγεί τους πολιτικούς σε επικίνδυνες ενέργειες. 

Η ομότιμη καθηγήτρια Ψυχιατρικής  Μένη Μαλλιώρη  παρουσιάζει πτυχές αυτού του συνδρόμου, μέσα από την επικαιρότητα της πανδημίας του Covid, της διεθνούς πολιτικής (Πούτιν και Ουκρανία, Ερντογάν) αλλά και της ελληνικής πολιτικής σκηνής σήμερα.

Mε κέντρο την επανάσταση του 1821, η καθηγήτρια ιστορίας Αντα Διάλλα, στο βιβλίο της «Η Ρωσική Αυτοκρατορία και ο Ελληνικός Κόσμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια, εξετάζει τις τοπικές, ευρωπαϊκές και παγκόσμιες ιστορίες στην εποχή των επαναστάσεων. 

Ερωτήματα όπως τι συμβαίνει με την επανάσταση του 1821 αν την δούμε μέσα από την οπτική της Ρωσικής Αυτοκρατορίας διατρέχουν το βιβλίο αυτό, σε μια εποχή που ξανασυζητάμε τα θέματα πολέμου και ειρήνης με αφορμή την εισβολή στην Ουκρανία. Αλλά η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή του βιβλίου είναι το πώς κατανοούμε σήμερα την πολιτική εμπειρία του παρελθόντος.

Ο Νικόλας Ζηργάνος είναι ρεπόρτερ ερευνητικής και διεθνούς δημοσιογραφίας, που από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 ασχολείται με το θέμα της αρχαιοκαπηλίας. 

Η έρευνα τον οδήγησε στην αποκάλυψη διεθνών κυκλωμάτων όπου συμμετείχαν Έλληνες αρχαιοπώλες, εφοπλιστές, ντίλερ, μουσεία, αρχαιολόγοι και ιστορικοί τέχνης με την συνεργασία διεφθαρμένων δημόσιων υπαλλήλων και αστυνομικών.

Αυτή η πολύχρονη έρευνα αποτελεί τη βάση του αστυνομικού μυθιστορήματος του «Επιχείρηση ''Νόστος''. Ένα χρυσό στεφάνι και μια κόρη για τον Αλέξη Καρρά» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος.

Ήρωές του, ένας δημοσιογράφος κι ένας αδιάφθορος αστυνομικός που αποκαλύπτουν τον μηχανισμό και επιτυγχάνουν τον επαναπατρισμό δύο αρχαιοτήτων.

H λέξη «προσωπείο» παραπέμπει στην υποκριτική και στο δράμα. Η καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας Κατερίνα Κωστίου, με το βιβλίο της "...ως όνομα ψιλόν, Η συγκρότηση και η λειτουργία του προσωπείου στην ποίηση του Κ.Π.Καβάφη», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Νεφέλη, προτείνει μια «συμπεριληπτική» και πιο αντικομφορμιστική ανάγνωση και οργάνωση της ποίησης του Αλεξανδρινού ποιητή γύρω από τρία προσωπεία: τα ερωτικά προσωπεία, τα προσωπεία της τέχνης και τα ιστορικά προσωπεία. Συγκροτεί έτσι μια οργανωμένη επικράτεια, με την δική της ηθική, ιδεολογία και συμπεριφορά που κατοικείται από τους «καβαφικούς πολίτες». Στο podacst ακούγονται τέσσερα ποιήματα του ποιητή.

Μπορεί ο ποιητής να ερμηνεύει, ως περφόρμερ την ποίησή του, μπροστά σε κοινό στο Πεδίο του Αρεως; Γιατί ένας νέος άνθρωπος έχει σήμερα την ανάγκη να γράφει ποίηση; Πώς στέκεται απέναντι στην παράδοση και στη γλώσσα; Πώς επηρεάζεται από παλιότερους ποιητές;

Και πως βλέπει τις προκλήσεις της εποχής, την τεχνητή νοημοσύνη αλλά και τις «συνταγές» των σεμιναρίων δημιουργικής γραφής; Τι συμβαίνει αν ο ποιητής είναι ταυτόχρονα και φιλόσοφος; 

Μια συζήτηση που τρέφεται από την τελευταία ποιητική συλλογή του Νίκου Ερηνάκη «ακόμα βαφτιζόμαστε» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κείμενα αλλά και από το φιλοσοφικό δοκίμιό του «Αυθεντικότητα και αυτονομία. Από τη δημιουργικότητα στην ελευθερία» που κυκλοφορεί από στις ίδιες εκδόσεις και που διακρίθηκε φέτος με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών.

«Θήλεις άγγελοι» είναι ο τίτλος του κειμένου του Παναγιώτη Ανδριόπουλου με θέμα τις γυναίκες που μόνασαν  σε ανδρικά μοναστήρια. Το κείμενο περιλαμβάνεται στον συλλογικό τόμο «Χριστιανές γυναίκες στην αγία τράπεζα - Μελέτες για την αναβίωση του θεσμού των διακονισσών» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός σε επιμέλεια των Σπυριδούλας Αθανασοπούλου-Κυπρίου, Αικατερίνης Δροσιά και Αντωνίας Κυριατζή.  
 

Όλα τα κείμενα του τόμου παρουσιάστηκαν σε συνέδριο με θέμα την επιστροφή των γυναικών στη λειτουργία, κάτι που γίνεται σήμερα μόνο στην προτεσταντική εκκλησία. Στο podcast γίνεται λόγος επίσης για τους ευνούχους στα μοναστήρια, τη θηλυκότητα, την απόκρυψη φύλου, τη διεμφυλικότητας και το πώς οι «βίοι αγίων» των γυναικών που μόνασαν ως άνδρες αποτελούν ύλη των σημερινών σπουδών φύλου (gender studies).  

Αυτός ειναι ο Νίκος Σκαλκώτας, από λαϊκή οικογένεια της Χαλκίδας, μουσική ιδιοφυία αλλά και μια δραματική ζωή. Αυτή είναι η Νέλλη Ασκητοπουλου, αστή, βιολονίστρια, ένα χρόνο μεγαλύτερή  του. Οι επιστολές που ανταλλάσσουν στη δεκαετία του 1920 (1921-1928), όταν ο Σκαλκώτας βρίσκεται για ανώτερες σπουδές στο Βερολίνο, παρουσιάζονται από τον εκδότη τους και επιμελητή Κωστή Δεμερτζή ως ένα επιστολικό μυθιστόρημα. Ενα συναρπαστικό υλικό που δείχνει όψεις του μεσοπολέμου αλλά και έρωτα, φιλία, σχέσεις, έμπνευση, μουσική, απογοητεύσεις. 
 

Δείχνει επίσης ένα ψυχολογικό πορτρέτο και τις δύσκολες συνθήκες ζωής ενός ανθρώπου που θα γινόταν απο τους μεγαλύτερους συνθέτες του 20ου αιώνα.

Δεκαπέντε διηγήματα αποτελούν το νέο βιβλίο της Ερσης Σωτηροπούλου, μιας φωνής και μιας γραφής πολύ ιδιαίτερης, πολύ σύγχρονης, ελκυστικής αλλά και προκλητικής. Τα δεκαπέντε διηγήματα δεν είναι μόνο μυθοπλασία. Εχουν και αυτοβιογραφικά στοιχεία, μερικά μοιάζουν με δημοσιογραφικές μαρτυρίες. Όλα όμως μας οδηγούν στο εργαστήριο του συγγραφέα, στα θέματα, στις αγωνίες, στις επιρροές της Ερσης Σωτηροπούλου. Ποιοι την επηρρέασαν (ο Κάμμινγκς, ο Γκομπρόβιτς), οι ρευστές ταυτότητες και η κατασκευή περσόνας, το σεξ και η ερωτική επιθυμία, το θέμα του να «ανήκεις» κάπου, η οικογένεια και ιδιαίτερα η μορφή της μητέρας, η πολιτική και τα προβλήματα της εποχής, και ιδιαίτερα το υπαρξιακό θέμα ενός συγγραφέα για το πότε είναι έτοιμος να γράψει κάτι αποτελούν θεματικά μοτίβα σε αυτές τις μικρές ιστορίες που κυριολεκτικά διαβάζονται απνευστί.

Γλώσσα άμεση, κρουστή, χωρίς τσιριμόνιες και καλολογικά.