The Book Lovers

​Ποιο είναι το έργο και το συγγραφικό πρόγραμμα του 30χρονου δημιουργού, πώς επινοεί τον εαυτό του, τι βλέπουν σ' αυτόν χιλιάδες νέοι αναγνώστες;

Ο Εντουάρ Λουί, γεννημένος το 1992 ως Εντί Μπελγκέλ σε μία εργατική κωμόπολη της Βόρειας Γαλλίας, αποτελεί σήμερα από τις σημαντικότερες φωνές της γαλλικής λογοτεχνίας. Τα βιβλία του, που κυκλοφορούν όλα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αντίποδες, κινούνται γύρω από το βασικό μοτίβο της «επινόησης του εαυτού» και της «ταυτότητας».

Παιδί μιας δυσλειτουργικής, προλεταριακής οικογένειας, απομακρύνεται από αυτήν, κυρίως από την κοινωνική και ιδεολογική συνθήκη της, μέσα από την εκπαίδευση και τη διεκδίκηση της σεξουαλικής του ταυτότητας. «Επινοεί» έναν νέο εαυτό, που δηλώνεται συμβολικά με τη δικαστική αλλαγή του ονόματός του, από Εντί Μπελγκέλ σε Εντουάρ Λουί.

Το βιβλίο του «Να τελειώνουμε με τον Εντί Μπελγκέλ» κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2018. Ακολούθησαν τα «Η ιστορία της βίας», «Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου», «Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας» και «Αλλαγή: Μέθοδος», σε μετάφραση Στέλλας Ζουμπουλάκη.

Η Ανί Ερνό γεφυρώνει, με τη μυθιστορηματοποίηση της μνήμης, τη μεγάλη λογοτεχνία, από τον Μαρσέλ Προυστ μέχρι τον σύγχρονό μας Εντουάρ Λουί. Δεν είναι τυχαίο ότι το μυθιστόρημά της «Τα χρόνια», που στη Γαλλία κυκλοφόρησε το 2008 (στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη) είναι το τέλειο αρχιτεκτόνημα της αφηγηματικής τέχνης της Γαλλίδας συγγραφέως.

Με αυτό η Ερνό, αρνούμενη τη μυθιστορηματική μυθοπλασία και χρησιμοποιώντας την αυτοβιογραφία, όχι όμως στην παραδοσιακή μορφή της, δημιουργεί ένα καινούργιο, υβριδικό αφηγηματικό είδος, που η ίδια το ονομάζει autobiographie impersonnelle (διαπροσωπική αυτοβιογραφία).

Γεννημένη το 1940, σε μια αγροτο-εργατική οικογένεια της Νορμανδίας, εμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1974 για να αλλάξει με τη γραφή της και το στυλ της την αντίληψή μας για την λογοτεχνική αφήγηση. 

Η μεταπολίτευση είναι μια μακρά περίοδος, που αρχίζει με την πτώση της χούντας, το 1974, και φτάνει μέχρι την οικονομική κρίση. Ο καθηγητής Τζιόβας επιχειρεί την σύνθεση της πρώτης μεγάλης πολιτισμικής ιστορίας, όπου στο κέντρο της βρίσκεται η μετατόπιση από την πολιτική στην κουλτούρα.

Το βασικο στοιχειο αυτης της νέας προσέγγισης είναι η θεώρηση της μεταπολίτευσης ως εποχής ταυτοτήτων. «Η έντονη πολιτικοποίηση των πρώτων χρόνων της μεταπολίτευσης δίνει σταδιακά τη θέση της στην έμφαση σε θέματα ταυτότητας και η άρνηση της εθνικοφροσύνης στον προβληματισμό γύρω από την έννοια της ελληνικότητας». Το πώς συζητάμε το παρελθόν, τη γλώσσα, τη λογοτεχνία, τα ΜΜΕ, τον κινηματογράφο, τα κινήματα, τη σεξουαλικότητα και οι επανανακαλύψεις της Ελλάδας στα χρόνια της κρίσης είναι θέματα που παρουσιάζονται στα δέκα κεφάλαια του βιβλίου.

Ξέρουμε τον «Ερωτόκριτο», την «Ερωφίλη, την «Πανώρια», τον «Κατσούρμπο». Γνωρίζουμε τα ονόματα του Βιτσέντζου Κορνάρου ή του Γεωργίου Χορτάτση. Έργα και συγγραφείς της κρητικής λογοτεχνίας στα χρόνια της Αναγέννησης. Αλλά δεν είναι μόνο αυτά τα λογοτεχνήματα και αυτοί οι συγγραφείς.

Ο Στέφανος Κακλαμάνης, μετά από είκοσι χρόνια δουλειάς, μας παρέδωσε το τρίτομο έργο «Η Κρητική Ποίηση στα χρόνια της Αναγέννησης, 14ος-17ος αιώνας» που κυκλοφόρησε από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης και αλλάζει εντελώς την οπτική και φυσικά τη γνώση μας γι’ αυτήν τη μεγάλη περίοδο. Δεκάδες έργα, πολλοί επώνυμοι συγγραφείς αλλά και άλλοι που μένουν ανώνυμοι, ελληνικά και ιταλικά να εναλλάσσονται ως δημιουργικές γλώσσες, αποκαλύπτουν έναν κόσμο που γεφυρώνει το Βυζάντιο με την ευρωπαϊκή Αναγέννηση και ιδιαίτερα την ιταλική.

Με το τρίτομο έργο του Στέφανου Κακλαμάνη ανοίγει ουσιαστικά ένα νέο κεφάλαιο για τη μελέτη αυτής της περιόδου αλλά και για την απόλαυση των κειμένων που μας παρέδωσε η Κρητική Αναγέννηση.

«Τα μάτια, να ‘ναι κι ανοιχτά, τη νύκτα δε θωρούσι/νύκτα και μέρα της καρδιάς τα μάτια συντηρούσι/
Χίλια μάτια ‘χει ο λογισμός, μερόνυκτα βιβγλίζου/ χίλια η καρδιά και πλιότερα κι ουδέποτε σφαλίζου».

Η εκδοτική ιστορία των έργων του κρητικού συγγραφέα αριθμεί πολλές δεκαετίας. Ξεκινάει ενώ ο Καζαντζάκης είναι ακόμη εν ζωή, συνεχίζεται μετά τον θάνατό του, το 1957, και αναζωογονείται κάθε φορά που ένα γεγονός όπως για παράδειγμα μια κινηματογραφική ταινία ή η αντίδραση της Εκκλησίας, συνδέεται άμεσα με το «καζαντζακικό» έργο. Έτσι συμβαίνει και τώρα που αναγγέλλεται ο επανασχεδιασμός (rebranding) του μεγαλύτερου μέρους των βιβλίων του Νίκου Καζαντζάκη από τον σχεδιαστή Γιάννη Καρλόπουλο στις εκδόσεις Διοπτρα. Συζητάμε και πάλι τα θέματα της γλώσσας, των χαρακτήρων, της πλοκής στο έργο του συγγραφέα αλλά και θέματα ιδεολογίας, πολιτικής και σεξουαλικότητας.

Γνωρίσαμε τον Ιταλό συγγραφέα Τζόρτζιο Μπασάνι (1916-2000) από το μυθιστόρημά του «Ο κήπος των Φίντσι-Κοντίνι», ιδιαίτερα μέσα από την κινηματογραφική μεταφορά του από τον σκηνοθέτη Βιτόριο ντε Σίκα.

Ο Μπασάνι, ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Ιταλίας του 20ού αιώνα, παρέμενε μέχρι τώρα σχετικά άγνωστος για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Γεννημένος στη Φεράρα, σε εβραϊκή οικογένεια, ο Μπασάνι έζησε την εμπειρία του γκέτο, τους νόμους φυλετικής καθαρότητας του Μουσολίνι και τη μετάβαση της Ιταλίας από τον φασισμό στο μεταπολεμικό κόσμο. Κυρίως έζησε τη Φεράρα, μια πόλη ανάμεσα στην Μπολόνια και στην Αδριατική Θάλασσα, μια πόλη σχεδόν κλειστή –όχι μόνο γιατί είναι τοιχισμένη– και σκοτεινή. Ουσιαστικά η Φεράρα είναι η μεγάλη ηρωίδα της πεζογραφίας του Μπασάνι.

Γνωρίζουμε τώρα τον Τζόρτζιο Μπασάνι με την πλήρη έκδοση του «Μυθιστορήματος της Φεράρας» σε μετάφραση Γιώργου Κεντρωτή, από τις εκδόσεις Gutenberg, ένα πολύπτυχο βιβλίο, που περιλαμβάνει τέσσερα μυθιστορήματα, ανάμεσα στα οποία «Ο κήπος των Φίντσι Κοντίνι», και δύο συλλογές διηγημάτων, όπου η Φεράρα αποτελεί το ενωτικό στοιχείο.

Στο πολυβιβλίο αυτό, στο μυθιστόρημα «Τα χρυσά γυαλιά» παρουσιάζονται με συγκλονιστικό και πολύ πρωτότυπο τρόπο όχι μόνο οι διωγμοί αλλά και η κοινωνική περιφρόνηση για τους Εβραίους και τους ομοφυλόφιλους ενώ το μυθιστόρημα «Πίσω από την πόρτα» έχει ως θέμα του το μπούλινγκ, ίσως ένα από τα πρωιμότερα πεζογραφικά έργα όπου παρουσιάζεται με επίσης πρωτότυπο αφηγηματικό τρόπο ένα θέμα τόσο διαχρονικό.

Επτά συγγραφικές ταυτότητες, επτά διαφορετικά θέματα, επτά διαφορετικές προσεγγίσεις. Μιλούν ο Αλέξης Πανσέληνος για το μυθιστόρημά του «Λάδι σε καμβά» που κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, η Αμάντα Μιχαλοπούλου για τη νουβέλα της «Η μεταμόρφωσή της» που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Καστανιώτης, ο Πάνος Καρνέζης για το μυθιστόρημά του «Ο λαβύρινθος» που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκης, η Μαρία Γιαγιάννου για το πεζογράφημά της «R.I.F.,Ο θάνατος ατο φέϊσμπουκ» που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Στερέωμα, ο Νίκος Μάντης για το μυθιστόρημά του «Κιθαιρώνας» που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Καστανιώτη, η Δήμητρα Κολλιάκου για το μυθιστόρημά της «Αταραξία» που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκης και ο Νίκος Βατόπουλος για το πεζογράφημά του «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα, 1934-1944» που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.