Nước Pháp, một trong những chiếc nôi của làng thời trang cao cấp, đã khai sinh nhiều thương hiệu nổi tiếng như Chanel, Dior, Givenchy, Lanvin, Yves Saint-Laurent… Trong thập niên 1980, còn phải kể đến Ungaro, Mugler, Jean-Paul Gaultier hay Torrente do bà Rose Torrente sáng lập. Điều mà công chúng ít biết đến là bà Rose Torrente chính là em gái của nhà thiết kế trứ danh Ted Lapidus, cả hai đều là những nhân vật nổi bật trong làng thời trang quốc tế.

Tuần lễ thời trang Paris (từ 04/03 đến 10/03/2026) rơi vào dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Viện đào tạo thời trang của Pháp (Institut Français de la Mode) do bà Rose Torrente chủ xướng và điều hành trong vòng hơn hai thập niên, từ năm 1986 đến năm 2011. Cũng trong tháng này, nhà sáng lập hiệu thời trang Torrente đã cho ra mắt tập sách tựa đề « Haute Couture : Mon siècle de mode » (Thế kỷ thời trang cao cấp của tôi), kể lại cuộc đời và sự nghiệp của mình, một hành trình đầy đam mê nhưng cũng lắm gian truân.

Quyển sách này là một cách để nhắc nhở những đóng góp của tác giả cho ngành thời trang Pháp và hy vọng tên tuổi của mình sẽ được nhìn nhận một cách đúng mức hơn. Rose Torente cho biết kiểu áo thiết kế đầu tiên của bà :

« Thiết kế đầu tiên của tôi là bộ áo cưới. Cho dù không biết may vá thêu thùa, nhưng tôi hình dung trong đầu kiểu áo mà tôi muốn mặc trong ngày thành hôn. Với sự giúp đỡ của các thợ may, tôi đã "tạo ra" kiểu áo hợp nhất với mình. Đến khi thành lập thương hiệu, tôi không thể lấy tên chồng (là Mett) để đặt cho công ty, tôi cũng không thể lấy danh hiệu trùng với anh trai tôi là Ted Lapidus. Vào thời bấy giờ, tôi chơi với một nhóm bạn rất thích những bài hát tiếng Ý. Thế rồi đột nhiên, cái tên ''Torrente'' lại tự nhiên xuất hiện trong tâm trí, và tôi thấy Torrente là một cái tên khá hay, nghe rất lọt tai. Đối với tôi, đó là một điềm lành ».

Tên thật là Rosette Lapidus, bà sinh ra trong một gia đình khá nổi tiếng trong làng thời trang : thân phụ cũng như cháu ruột đều là thợ may, còn anh trai là nhà tạo mốt nổi tiếng, từng thiết kế trang phục cho các ngôi sao quốc tế như Brigitte Bardot, Alain Delon hay John Lennon… Khi mới vào nghề, cô đã làm việc bên cạnh người anh trai trong mười năm với tư cách là trợ lý :

« Gọi là trợ lý, nhưng thực ra tôi làm đủ mọi việc từ đầu đến cuối, kể cả làm người mẫu, mặc thử các bộ áo quần đang được thiết kế. Trong mười năm làm việc với Ted Lapidus, tôi đã quan sát cách làm việc của anh ấy và dĩ nhiên là Ted Lapidus đã truyền cho tôi nhiều cảm hứng sáng tạo. Từ áo khoác nhiều túi cho đến quần ghép nhiều mảnh theo kiểu safari, anh ấy thích may cho phụ nữ những bộ đồng phục nhưng vóc dáng vẫn thanh lịch sang trọng. Trong mắt của Ted Lapidus, phụ nữ thường thể hiện nét mạnh mẽ, dứt khoát thông qua cách ăn mặc của họ. Tôi thì lại hình dung ra những người phụ nữ dịu dàng hơn, trong những tà áo thướt tha mềm mại, đầy nữ tính và nét quyến rũ. Có thể nói, nhờ anh ấy mà tôi mới phát huy được năng khiếu thẩm mỹ nghệ thuật, chứ thời còn nhỏ, tôi không hề tưởng tượng rằng một ngày nào đó mình sẽ trở thành một nhà thiết kế ».

Vào nghề thiết kế thời trang chủ yếu nhờ tự học, chứ không được đào tạo bài bản qua trường lớp, Rose Torrente đã mở cửa hàng đầu tiên vào năm 1969. Bà thiết kế trang phục một cách đơn giản, tôn vinh vẻ đẹp tự nhiên của phụ nữ, tuy nhiên bước khởi nghiệp khá gian nan, với nhiều điều kiện khắt khe từ phía giới chuyên ngành :

« Sau khi làm việc với Lapidus, tôi đã giành được tự do, lập công ty riêng một cách nhanh chóng. Trong một thời gian ngắn, tôi đã tuyển bốn nhà thiết kế mới vào nghề để tạo ra những kiểu áo mới, một phong cách ăn mặc hợp thời. Vào thời ấy, chỉ có y phục may sẵn, thời trang cao cấp và các dòng xa xỉ phẩm. Tôi đã mở một cửa hàng ở số 9 đường Faubourg Saint Honoré, quận 8 Paris, nơi phụ nữ có thể tìm thấy những kiểu áo có nhiều chất lượng hơn so với y phục may sẵn, có thể mặc ban ngày nhưng đồng thời vẫn hợp với buổi tối trong những dịp vui chơi lễ hội. Đó là phong cách của hiệu Torrente ».

Bà viết : « Khi tôi xin gia nhập nghiệp đoàn thời trang Pháp vào năm 1971, các điều kiện để được công nhận là "hiệu thời trang cao cấp" lúc bấy giờ rất khắt khe. Cũng may là trước đó, tôi đã làm đơn đăng ký cho anh tôi là Ted Lapidus, cho nên tôi biết đâu là những trở ngại, đâu là những cái bẫy cần phải tránh. Trong số các yêu cầu khắt khe, có quy định buộc công ty phải tuyển dụng 20 thợ may toàn thời gian, 7 người mẫu thường trú, công ty phải tổ chức thường xuyên các sự kiện qua hình thức showroom, và mỗi buổi ra mắt thường có khoảng 50 mẫu thiết kế. Các yêu cầu này tạo nhiều áp lực vì đòi hỏi rất nhiều công việc. Những ràng buộc đó khiến cho nhiều hiệu thời trang cao cấp bị phá sản, nếu không có hậu thuẫn tài chính, công ty buộc phải đóng cửa như trường hợp của Chistian Lacroix, Jean-Louis Scherrer và Emmanuel Ungaro, trong khi họ lại là những nhà thiết kế giỏi nhất. »

Trong tập sách « Thế kỷ thời trang của tôi », Rose Torrente chia sẻ câu chuyện gia đình, kinh nghiệm của bà trong ngành thời trang. Thời kỳ huy hoàng của hiệu Torrente kéo dài trong ba thập niên : từ năm 1971 đến năm 2004. Tuy nổi tiếng ở nước ngoài, nhưng tên tuổi của Rose Torente, cũng như vai trò của nhiều phụ nữ khác trong ngành thời trang, vẫn ít được công nhận ở Pháp :

« Thời nay, khách tham quan thường rủ nhau đến bảo tàng xem triển lãm. Nhưng điều lạ lùng là ngay trong các bảo tàng về thời trang hay nghệ thuật trang trí, tên tôi hầu như không được nhắc đến trong bất kỳ cuốn sách hay cuộc triển lãm nào, như thể tôi chưa từng tồn tại, cho dù vào những năm 1990, hiệu Torrente có đến hơn 80 cửa hàng tại Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc hay tại New York. Thật là một điều bất công. Một số nhà phê bình cho rằng hiệu Torrente quá thương mại, chứ không có nhiều tính sáng tạo nghệ thuật. Có lẽ cũng vì khi vào nghề tôi không đeo đuổi khuynh hướng sáng tạo thời trang chỉ để phô trương. 

Tôi không thích xu hướng thời trang "ngoạn mục" nặng tính trình diễn, hiểu theo nghĩa được dàn dựng cho sân khấu. Dĩ nhiên có nhiều người thích các kiểu áo dạ hội, mỗi kiểu áo thêu tay cần hơn 300 giờ làm việc. Khi nhìn, nhiều phụ nữ muốn mặc một kiểu áo công phu, đắt tiền, nhưng trên thực tế có rất ít người có thể ăn mặc như vậy. Riêng tôi chỉ mong là những kiểu trang phục Torrente được dành cho càng nhiều phụ nữ càng tốt, những kiểu trang phục có thể mặc vào bất cứ dịp nào, chứ không bị bỏ quên trong tủ áo. »

 

Bà Rose Torrente cũng từng đồng sáng lập Viện đào tạo Thời trang tại Pháp (Institut Français de la Mode), và giữ chức phó chủ tịch trong vòng 25 năm, trước khi giải nghệ về hưu vào năm 2005. Cũng như trường hợp của Jeanne Lanvin, bà Rose Torrente hy vọng là vai trò và vị trí của phụ nữ trong số các nhà thiết kế thời trang cao cấp, sẽ được giới chuyên ngành công nhận đúng mức :

« Đó là lý do tại sao tôi viết cuốn sách này. Khi tôi ghé thăm trở lại Viện đào tạo Thời trang tại Pháp (IFM), tôi cảm thấy vui mừng khi nhìn thấy tất cả những gì thế hệ trẻ đang làm, họ muốn được đào tạo hầu duy trì và phát triển thời trang đất nước. Theo tôi nghĩ, chúng ta nên khuyên họ phát triển tính sáng tạo và đồng thời làm ra được những kiểu áo mà đa số mọi người có thể mặc. Sẽ là một điều sai lầm nếu cứ tiếp tục tạo ra những kiểu áo ngoạn mục, đập mắt chỉ vì muốn nổi bật trong các sự kiện, nhưng trên thực tế lại rất khó mặc.

Điều khó nhất theo tôi vẫn là làm thế nào để dung hòa được thời trang "ấn tượng" bắt mắt với những thiết kế hợp thời mà dễ mặc. Nước Pháp có nhiều trường đào tạo tài năng để làm được những điều đó. Và những tài năng mới ấy cần có thêm càng nhiều cơ hội càng tốt. Đó là điều tôi mong muốn cho tất cả những nhà thiết kế trẻ tuổi ở Pháp. Đất nước may mắn có một quan hệ gắn bó từ lâu với ngành thời trang, một hành trình lâu đời mà thế hệ trước có thể truyền lại cho thế hệ sau. »