Upplýsingar og sjálfsmyndir eru fyrirbæri sem skilgreina samtíma okkar, að mati myndlistarmannsins Sigurðar Ámundasonar, en hann sýnir um þessar mundir teikningar á auglýsingaskiltum borgarinnar. Frá því að nýja árið hófst hafa verk Sigurðar yfirtekið ljósaskilti og í stað auglýsinga sjáum við nú merkingarlaus vörumerki sem túlka ekkert og hafa ekki upp á neitt að bjóða nema kannski sjálf sig. Sigurður verður gestur okkar í dag.

Bandaríska myndlistarkonan Dorothy Iannone tók á sínum tíma þátt í hræringum fluxus og hugmyndalistarinnar á síðari hluta 20. aldar. Það var síðan með sýningu í New Museum í New York sem stjarna hennar fór að rísa á nýrri öld og hafa litrík og oft sjálfsævisöguleg verk hennar farið víða á undanförnum árum. Dorothy Iannone lést 89 ára nú á jóladag. Við rifjum upp ævi hennar og líka hvernig hún kom skyndilega inn í íslenska myndlist einn vordag árið 1967 þegar hún hitti myndlistarmanninn Dieter Roth í fyrsta sinn á hafnarbakkanum í Reykjavík.

Nína Hjálmarsdóttir rýnir í Mátulega, sem frumsýnt var í Borgarleikhúsinu þann 30.desember.

Í þætti dagsins endurflytjum við viðtal við Sjón, sem tekið var í tilefni af sextugsafmæli hans á liðnu ári.

Víðsjá er í samfloti með Lestinni í dag.

Í þessum fyrri hluta þáttar rifjum við upp umræður um inngildingu og samtal við forsprakka Pussy Riot, Mariu Alyokhina. Einnig heyrum við Nínu Hjálmarsdóttur leikhúsrýni og Guðrúnu Elsu Bragadóttur kvikmyndarýni fara yfir árið.

Í seinni hlutanum fáum við til okkar góða gesti, Vigdísi Jakobsdóttur, listrænan stjórnanda Listahátíðar í Reykjavík, Arndísi Þórarinsdóttur, rithöfund, Unnstein Manúel Stefánsson, listamann, og Greip Gislason, ráðgjafa og ritstjóra fréttabréfsins Edda og Greipur mæla með.

Eva Halldóra Guðmundsdóttir rýnir í jólafrumsýningu Þjóðleikhússins. Ellen B. er nýtt verk eftir þýska leikskáldið Marius von Mayenburg í leikstjórn Benedicts Andrews. Um er að ræða heimsfrumsýningu á fyrsta verkinu í þríleik, sem fjallar um samskipti nútímafólks, ástina og valdið.

Einnig verður rifjuð upp umfjöllun frá upphafi árs, en myndlistarárið hófst með stórglæsilegri yfirlitssýningu á verkum Birgis Andréssonar. Eins langt og augað eygir kallaðist þessa umfangsmikla sýning sem tók yfir nær alla Kjarvalstaði. Heill þáttur var lagður undir sýninguna í febrúar, þar sem rætt var við aðstandendur sýningarinnar, og fundið til efni tengt Birgi úr safni Ríkisútvarpsins. VIð flytjum hluta úr umfjölluninni í þætti dagsins.

Viðtal við Björk Guðmundsdóttur um tíundu sólóplötu hennar, Fossoru.

Endurfluttur þáttur.

Á hverju ári biður Ríkisútvarpið íslenskt tónskáld fyrir það hátíðlega verkefni að semja jólalag Ríkisútvarpsins. Nýja jólalagið er frumflutt á jóladag, en við fáum að taka smá forskot á sæluna hér í Víðsjá með forflutningi og viðtali við tónskáldið, sem í ár er Páll Ragnar Pálsson. Lagið sem hann samdi var samstarfsverkefni við tónlistarhópinn Spilmenn Ríkínis og söngkonuna Tui Hirv, samið við sálm frá 5. öld, So vítt um heim sem sólin fer. Við fáum Pál Ragnar Pálsson til okkar í hljóðstofu hér í lok þáttar og fáum að heyra þetta fallega lag, jólalag Ríkisútvarpsins 2022.

Victoria Bakshina flytur sinn annan pistil um tónlist á stríðstímum. Að þessu sinni fjallar hún um klofninginn sem hefur átt sér stað meðal rússneskra tónlistarmanna frá því að innrásin í Úkraínu hófst í febrúar á þessu ári, og veltir fyrir sér umfjöllunarefni tónlistarmanna, bæði þeirra sem styðja stríð og þeirra sem sýna andspyrnu.

Tónlistarfélag Akureyrar hefur frá upphafi haft mikil áhrif á tónlistarlífið norðan heiða. Nú er nýr formaður tekinn við félaginu og nýju fólki fylgja alltaf nýjar hugmyndir og áherslur. Gígja Hólmgeirsdóttir settist niður með Michel Jóni Clarke og ræddi við hann um starfsemi félagsins og framtíðarsýn hans sem nýs formanns.

Helga I. Stefánsdóttir leikmynda- og búningahönnuður hefur starfað við ótal mörg verkefni bæði í leikhúsi og kvikmyndum, og hlotið bæði Eddu verðlaun og Grímuna fyrir störf sín. Helga útskrifaðist úr sínu fagi fyrir rúmum þremur áratugum frá leikmyndadeild listaakademínunnar í Róm, og sækir enn innblástur þangað. Þessa dagana er hægt að sjá búninga eftir Helgu í Jólaboði í Þjóðleikhúsinu og í Borgarleikhúsinu sá hún um leikmynd og búninga í gleðileiknum Bara smástund. Helga verður gestur okkar í Svipmynd í þætti dagsins.

Hvernig getur það verið að heil tónlistargrein í Bandaríkunum, jólatónlist, hafi verið nær föst í tíma í sjötíu ár? Svarið tengist þekktum gyðingi sem fæddist í fátækt, fyrir löngu síðan, einhversstaðar í austri, og það er ekki Jesú Kristur. Jelena Ciric fjallar um jólatónlist í pistli sínum þessa vikuna, enda jólin rétt handan við hornið.

Gréta Sigríður Einarsdóttir rýnir í Gula kafbátinn eftir Jón Kalman Stefánsson.

Þetta rauða, það er ástin er nýjasta skáldsaga Rögnu Sigurðardóttur. Söguhetju bókarinnar, Elsu, langar að mála og stefnir að því af miklum metnaði þótt fyrirmyndirnar séu fáar um miðja 20. öld. Við ræðum við Rögnu í þætti dagsins, um Elsu og stöðu kvenna á þessum tíma, þögninga sem var fylgifiskur áfalla og ábyrgð listamanna á tímum þegar myndlistin var upp á líf og dauða.

Í byrjun desember opnuðu þrjár nýjar sýningar á Listasafninu á Akureyri. Ein þeirra ber titilinn Málverk og er sýning á verkum Kristins G. Jóhannssonar. Ferill Kristins spannar nokkra áratugi en hann hélt sína fyrstu myndlistarsýningu árið 1954. VIð lítum í heimsókn á vinnustofu Kristins í þætti dagsins.

Og Sölvi Halldórsson rýnir í Skurn , eftir Arndísi Lóu Magnúsdóttur.

Saga hrafnsins með íslensku þjóðinni nær samkvæmt rituðum heimildum allt aftur til 9. aldar, þegar krummi leiddi Flóka Vilgerðarsonar upp að ströndum eyjunnar í norðri. Í bréfi frá 19. öld er hann sagður vera "Íslands einkennilegasti fugl, Óðins forni vin og skáldanna eftirlætisgoð, fréttafugl mikill og margkunnugur. Krummi hefur iðulega verið tengdur mykravöldum og göldrum, en hann á sér líka marga vini og það borgar sig að hafa hann með sér í liði. Í nýútkominni bók sem ber titilinn Hrafninn- þjóðin- sagan- þjóðtrúin skoðar Sigurður Ægisson, prestur á Siglufirði, krumma frá mörgum hliðum. Sigurður er gestur Víðsjár í dag

Ana Mendieta og Carl André voru eitt heitasta par New York listasenunnar við upphaf áttunda áratugarins. Hún kúbanskur innflytjandi sem gerði framsækna gjörningalist, hann heimsfrægur skúlptúristi. Þau giftu sig 1984 og aðeins nokkrum mánuðum síðar hringdi André á neyðarlínuna frá heimili þeirra. Hann sagði þau hjónin hafa rifist og að konan hans hefði farið út um gluggann. Hlaðvarpið Death of an artist, eftir listfræðinginn og sýningarstjórann Helen Moleswort, fjallar um þennan atburð, afleiðingar dauða Mendieta á bandarísku listasenuna og allar þær spurningar sem dauði hennar vakti þá, og hvernig þær spurningar hafa mögulega breyst eftir Metoo.

En við hefjum þáttinn á rýni í eina af bókum jólabókaflóðsins; Hamingju þessa heims eftir Sigríði Hagalín Björnsdóttur.

Kvæðakver Jóhannesar úr Kötlum, Jólin koma, er komið út í fyrsta sinn á pólsku í þýðingu Ninu Smieszek en 90 ár eru nú liðin frá fyrstu útgáfu bókarinnar. Útgáfa þessarar litlu bókar markaði tímamót í íslensku jólahaldi þar sem jólasveinarnir höfðu fram að því verið álitnir tröll en teikningar Tryggva minna meira á íslenska kotbændur. Með ljóðum sínum festi Jóhannes úr Kötlum einnig í sessi í hvaða röð jólasveinarnir koma til byggða og skipaði þrettán bræður í aðalhlutverkin. Við ræðum við þýðandann, Ninu Smieszek í þætti dagsins.

Og við fáum að heyra samtal tveggja glæpasagnahöfunda. Yrsa Sigurðardóttir gefur út þessi jólin bókina Gættu þinna handa og Ragnar Jónasson gefur út ásamt Katrínu Jakobsdóttur, bók sem kallast Reykjavík - glæpasaga. Bækur þeirra beggja njóta mikilla vinsælda, bæði hér á landi og utan landssteinanna, Yrsa hefur gefið út 18 glæpasögur en Ragnar 14. Þau settust niður í hljóðstofu Víðsjár í morgun, og ræddu bækur hvers annars og sitthvað annað, svo sem pressu frá umboðsmönnum, verðandi leikhúsverk og glæpasögu í geimnum.

Einnig heyrum við fyrsta pistil af þremur frá Victoriu Bakshina, sem veltir fyrir sér listsköpun á stríðstímum, og áhrifum innrásar Rússa í Úkraínu á listsköpun í löndunum tveimur. En við hefjum þátt dagsins á bókarýni, að þessu sinni fjallar Gauti Kristmannsson um skáldsögu Braga Ólafssonar, Gegn gangi leiksins.