Sæunn Þorsteinsdóttir er einn fremsti sellóleikari Íslands og hefur hlotið verðskuldaða athygli fyrir innblásinn og tilfinningaþrunginn leik sinn. Sæunn hefur verið búsett í Bandaríkjunum stóran hluta ævinnar, en verður í vetur staðarlistamaður hjá Sinfóníuhljómsveit Íslands. Sem slíkur kemur hún fram sem einleikari á tvennum tónleikum hljómsveitarinnar, ásamt því að halda einleikstónleika í tvígang. Sæunn verður gestur Víðsjár í svipmynd dagsins, segir okkur frá þessum og fleiri verkefnum framundan og svarar nokkrum spurningum af spurningalista Proust.

Og við fáum að heyra vangaveltur arkitektúrs-sagnfræðingsins Óskars Arnórssonar. Pistill Óskars fjallar að þessu sinni um það þegar Homer Simpson hannaði bíl og hvernig við getum ekki öll fengið allt það sem við viljum þegar kemur að hönnun. Við sögu koma einnig þvottaefni á ruslahaug í Japan, Vatnshóllinn í Hlíðunum og nýjar byggingar hannaðar fyrir eldri borgara og miðaldra hvítur karl.

Í dag gefur Sögufélagið út bókina Farsótt: Hundrað ár í Þingholtsstræti 25, eftir skáldið og sagnfræðinginn Kristínu Svövu Tómasdóttur. Í bókinni er ekki aðeins sögð 100 ára saga Farsóttarhússins, heldur líka saga af lækningum, saga borgar og velferðarkerfis en ekki síst saga af fólki. Víðsjá hitti Kristínu Svövu í litlu herbergi á fyrstu hæð timburhússins gamla á horni Spítalastígs og Þingholtsstrætis og forvitnaðist um bókina.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir

Steingrímur Eyfjörð sýnir þessa dagana ný verk Í Hverfisgalleríi við Hverfisgötuna. ?Syninign kallast Wittgenstein? & Félag um lifandi þjóðtrrú, en þetta er þriðja einkasýning Steingríms hjá galleríinu. Í verkum sýningarinnar á listamaðurinn í samtali við Wittgenstein um listina sjálfa sem fyrirbæri og um skynjun lita. Hann veltir fyirr sér ímyndunaraflinu, þjóðtrúnni og menningararfi sem mögulega er að hverfa. ?Í þessum samræðum öllum leggur listamaðurinn sjálfur línurnar og heilmikla þekkingu til, sem hann safnar að sér á afar opinn máta, laus við allt stigveldi og línulega formfestu,? segir í texta sýningarskrár eftir Birtu Guðjónsdóttur listfræðing.

Við lítum inn í Hverfisgallerí með Steingrími Eyfjörð í þætti dagsins.

Sjónvarpsþættirnir Orkestret, sem framleiddir eru af Danmarks Radio og áhugasamir geta nálgast í gegnum spilara RÚV, hafa vakið kátínu áhorfenda undanfarið. Þættirnir eru tragikómískir gamanþættir og karakterarnir eftir því ýktir, en þrátt fyrir þann safaríka efnivið sem hin sérstæða félagseining, sinfóníuhljómsveitin, getur talist hefur hingað til lítið verið framleitt af álíka efni. Við skoðum sjónvarpsþættina Orkestret og spáum í samfélag sinfóníuhljómsveita hér á eftir.

Jazzsaxófónleikarinn Pharoah Sanders, sem lést 81 árs gamall um síðustu helgi, var goðsögn í jazzheiminum. Hann spilaði stóra rullu í þróun fríjazz og trúarlegrar jazztónlistar frá og með sjöunda áratug síðustu aldar og hafði einkennandi og sérstæða nálgun í saxófónleik sínum. Sanders var þekktur fyrir notkun yfirtóna og hljómtóna, eða multiphonics, ásamt fleiri nýstárlegum aðferðum í spunalist. Hann lék í hljómsveit Johns Coltrane á sjöunda áratugnum og var að sögn Ornette Coleman, ?líklega besti tenórsaxófónleikari heims?. Eftir Sanders liggja yfir 30 plötur þar sem hann leikur leiðandi hlutverk, ásamt fjölmörgum öðrum samstarfsverkefnum. Heyrum annað brot af síðustu hljómplötunni þar sem snilli Pharoah Sanders fær að njóta sín, Promises. Platan var vínyll vikunnar hér á Rás 1 í lok janúar síðastliðins, svo áhugasamir geta hlustað á hana í heild sinni í spilara RÚV.

En við hefjum leikinn á leikhúsrýni. Nína Hjálmarsdóttir fór á gamanleikinn Bara smástund, sem frumsýndur var í Borgarleikhúsinu um síðustu helgi.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir

Í síðustu viku opnaði sýning Tilraun-æðarrækt, í Svavarssafni á Höfn í Hornafirði. Þetta er stór og þverfagleg sýning um sjálfbært sambýli æðarfugla og manna. Sýningin var 3 ár í smíðum og var upphaflega var sett upp í Norræna húsinu í vor. Sýningin sem nú hefur flogið á Höfn, er með öðru sniði þar í bæ, dreifir sér um allan bæinn og þar að auki hefur hún fengið áhugaverða viðbót, sem eru verk eftir einn helst fuglalistamann landsins, Höskuld Björnsson. Við ræðum við einn aðstandenda sýningarinnar, Hönnu Dís Whitehead, í þætti dagsins.

Næstkomandi miðvikudagskvöld verða upphafstónleikar vetrartónleikaraðar kammerhópsins Nordic Affect í Mengi við Óðinsgötu. Yfirskrift tónleikanna er Ísfrétt og þar munu endalok ástarsambands koma við sögu, með frumflutningi á nýju tónverki Ingibjargar Ýrar Skarphéðinsdóttur við ljóð úr fyrstu ljóðabókar Gerðar Kristnýjar, Ísfrétt. Tónskáldið Ingibjörg Ýr verður gestur Víðsjár hér á eftir og segir okkur frá tilurð tónverksins, sem hún vann upp úr 11 ljóðum úr bókinni.

Og í dag flytur tónskáldið Þráinn Hjálmarsson sinn fyrsta pistil um samtímatónlist. Þar tekur hann fyrir afbygginguna á snillingnum og þróunina sem orðið hefur í samtímatónlistarsenunni undanfarin ár í átt að samfélagslegri þátttökulist. - Samtíminn og nýja snilligáfan í pistli Þráins Hjálmarssonar í seinni hluta þáttar hér á eftir.

En við byrjum í leikhúsinu. Hið stórfenglega ævintýri um missi, eftir Grímu Kristjánsdóttur, var frumsýnt á fjölum Tjarnarbíós síðastliðinn föstudag. Eva Halldóra Guðmundsdóttir rýnir í verkið.

Björk Guðmundsdóttir verður gestur Víðsjár í dag. Björk hefur þegar gefið út þrjú lög af væntanlegri plötu, Fossoru. Við ræðum þessi lög í dag, en líka plötuna í heild sinni, hvaða fræ gáfu henni líf, hvaða tilfinningar gáfu henni kjöl og hvaða taktar komu henni á flug.

Björk segir okkur frá óendanlega skapandi ferli við hljóð- og myndheim plötunnar, hlátursköstum og náttúrunni á Þingvöllum, hljóminum í sorginni, tengingunni við gabba-taktinn, vindmyllum og vonbrigðum, frægð í æsku, tilfinningahnitum og ástarlögum.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir

Hugarflug, árleg rannsóknarráðstefna Listaháskóla Íslands, er vettvangur fyrir opna, faglega og gagnrýna umræðu um listir, hönnun, og arkitektúr. Þema hátíðarinnar þetta árið er Enginn er eyland. Leitast verður við að greina þá víðsjárverðu tíma sem við lifum, og hugsa hvernig best sé að hlúa að samfélögum okkar og næra grunngildi þeirra. Fjöldi fólks tekur til máls og meðal þeirra er Karl Kvaran arkitekt, en hann opnar Hugarflug með stafrænni innsetningu sem tengir saman franska heimspeki Édouard Glissant og framtíðarsýn bandaríska arkitektsins Richard Buckminister Fuller. Karl Kvaran verður gestur okkar í dag.

Í Listasafni Árnesinga í Hveragerði opnaði nýlega metnaðarfull sýning undir yfirskriftinni Summa og sundrung. Sýningin er umfangsmikið samvinnuverkefni sem spannar áratugalanga ferla vi?deo?- og raflistarfrumkvo?ðlanna Garys Hill, Steinu og Woodys Vasulka. Víðsjá brunaði í Hveragerði um helgina og hitti þar einn af þremur sýningarstjórum sýningarinnar, Halldór Björn Runólfsson, ásamt bandaríska vídjólistamanninum Gary Hill, sem sýnir í fyrsta sinn verk sín á Íslandi.

Og við fáum fréttir frá Kassel í Þýskalandi. Mikill styr hefur staðið um hátíðina sökum ásakana um gyðingahatur í myndmáli nokkurra verka sem eru til sýnis. Svo mikið fjaðrafok hefur orðið að menningarmálaráðherra Þýskalands tók afstöðu til málsins, framkvæmdastjórn hátíðarinnar sagði af sér og einhverjir listamenn tekið verk sín af svæðinu. Marteinn Sindri Jónsson færir okkur fréttir frá Kassel í þætti dagsins.

Í tilefni haustveðursins er jazzsöngkonuþema í Víðsjá dagsins, og við byrjum á ungri íslenskri söngkonu. Í sumarbyrjun kom út jazzplatan More than you know, en á henni flytja þau Silva Þórðardóttir og Steingrímur Teague jazzstandarda í eigin útsetningum. Platan verður flutt í heild sinni í Salnum í Kópavogi í hádeginu á morgun, jazzunnendum eflaust til mikillar gleði. Silva leit aðeins við í hljóðstofu Víðsjár, sagði okkur frá samstarfi þeirra Steingríms og nýju lagi sem þau munu gefa út á næstu dögum

Pistlahöfundurinn og skáldið Örn Elvar Arnarson flytur okkur í dag sinn þriðja pistil, og að þessu sinni er gráturinn, í sínum fjölbreyttu birtingarmyndum, honum hugleikinn.

Við fáum líka leikhúsgagnrýni frá sviðshöfundinum Nínu Hjálmarsdóttur, sem sótti síðastliðið föstudagskvöld frumsýningu á söngleiknum Sem á himni í Þjóðleikhúsinu.

Á sýningunni Séstey / Hverfey sýnir Þorgerður Ólafsdóttir ný listaverk og aðra muni í Surtseyjarstofu í Vestmannaeyjum. Á sýningunni veltir Þorgerður upp hugmyndum um hvernig nýr staður verður til í menningarlegum skilningi og gerir tilraun til að kortleggja breytileika Surtseyjar út frá náttúrulegum ferlum og þeim sem við mannfólkið ýtum af stað. Við heimsækjum Þorgerði á vinnustofuna í þætti dagsins og fáum að skoða rekaefni, heyra af frökkunum sem vildu gera Surtsey að franskri nýlendu og fótspori í móbergi frá 1965, sem hugsanlega er búið að fá eiganda.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir

Leikverkið Á eigin vegum var frumsýnt í Borgarleikhúsinu síðastliðið laugardagskvöld. Leikgerðin byggir á skáldsögu metsöluhöfundarins Kristínar Steinsdóttur sem kom út árið 2006, en bókin var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs og hlaut Fjöruverðlaunin árið 2007. Eva Halldóra Guðmundsdóttir rýnir í verkið.

Hallsteinn Sigurðsson myndhöggvari á að baki langan feril prýddan fjölbreyttum verkum. Frá því hann kom úr námi í byrjun sjöunda áratugarins hefur hann unnið þvívíð verk, fyrst og fremst í steypu, stál, járn og ál. Mörg útiverka hans eru kunnugir félagar í borgarlandslaginu, en þekktust eru sennilega álverkin 16 sem standa í Gufunesi. Listamaðurinn hafði sjálfur frumkvæði að þeim garði og gaf borginni síðar öll verkin. Víðsjá heimsótti Café Pysju í Grafarvogi þar sem nú stendur yfir sýning sem kallast Í Hallsteins nafni.

Einn fremsti rithöfundur Spánar, Javier Marías, féll frá í síðustu viku, sjötugur að aldri. Marías, sem lengi hefur verið orðaður við bókmenntaverðlaun Nóbels,

gaf út sextán skáldsögur og hafa verk eftir hann verið þýdd á 46 tungumál. Marías var einnig afkastamikill þýðandi, auk þess að vera fastur penni í spænska dagblaðinu El País. Gauti Kristmannsson fjallar um Javier Marias í þætti dagsins.

Síðustu átt ár hefur Elvar Örn Kjartansson, ljósmyndari, unnið að umfangsmiklu ljósmyndaverkefni þar sem hann hefur heimsótt fyrirtæki og stofnanir á Íslandi og myndað þar ýmis rými. Um er að ræða sto?rt og flo?kið kerfi sem samanstendur af mannvirkjum, stofnunum og þjónustufyrirtækjum og o?teljandi pörtum sem eru innviðir þess. Hvert og eitt þeirra þjo?nar sínum sérstaka tilgangi og sér til þess að þjo?ðfe?lagið nær að ganga sinn vanagang frá degi til dags og við lifum og hrærumst i? því nánast óafvitandi. Víðsjá heimsótti ljósmyndasýninguna Kerfið og við heyrum af því í lok þáttar.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir

Myndlistarkonurnar Dóra Emilsdóttir og Kristín Gunnlaugsdóttir hafa verið vinkonur frá því að þær kynntust í Myndlistar- og handíðaskólanum. Þær hafa alla tíð síðan átt ríkt samtal um listina en það var ekki fyrr en kófið skall á sem samtalið varð að samstarfi. Afraksturinn er til sýnis í Listval á Granda, og þangað höldum við í dag.

VIð komum líka við í Hörpu og ræðum við skærastu stjörnu stórsveitaheimsins, Mariu Schneider frá New York, en hún stjórnar afmælistónleikum Stórsveitar Reykjavíkur um helgina. Þó að Maria Schneider hafi einkum helgað krafta sína stórsveitaskrifum hefur hún einnig komið að klassískri tónlist og unnið með poppgoðinu David Bowie, svo eitthvað sé nefnt. Maria Schneider hefur hlotið Grammy verðlaunin sjö sinnum og 14 tilnefningar.

Einnig fáum við sendingu frá Marteini Sindra Jónssyni um Documenta hátíðina í Kassel, heyrum af skáldskap Þorsteins frá Hamri og fáum pistil frá Óskari Arnórssyni, arkitekt, um París Jean Luc Godards, sem lést í þessari viku.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir

Líkt og verið hefur síðustu miðvikudaga fær svipmynd af listamanni gott pláss í síðari hluta þáttar. Gestur okkar í dag er Ingibjörg Björnsdóttir, dansari, sem valdi með sér nokkur lög og segir okkur örlítið af viðburðaríkum listamannsferli sínum. Ingibjörg hlaut Fálkaorðuna fyrir brautryðjendastarf á sviði íslenskrar danslistar árið 2012 enda má að stórum hluta þakka ástríðu hennar og eljusemi framgang danslistar hér á landi. Ingibjörg Björnsdóttir hóf ung að árum störf sem dansari við Þjóðleikhús Íslands, þar sem hún steig spor í fjölmörgum leikritum, óperum og söngleikjum. Hún stóð, ásamt fleirum, að stofnun Íslenska Dansflokksins árið 1973 og dansaði með flokknum, þó hún væri ekki formlegur meðlimur. Ingibjörg hefur einnig samið fjölda dansa og dansverka, meðal annars fyrir Íslenska Dansflokkinn, leikhús og óperusýningar. Hún kenndi um árabil við Ballettskóla Sigríðar Ármann og varð fyrsti skólastjóri Listdansskóla Þjóðleikhússins, sem í dag heitir Listdansskóli Íslands. Því starfi gengdi hún í tvo áratugi. Ingibjörg hefur verið virk í félagsmálum listdansara og hún er enn að dansa, því hún er meðal dansara í verðlaunasýningunni Ball.

Í dag, Á fæðingardegi dr. Sigurðar Nordals, gengst stofnun árna magnussonar fyrir svokölluðum Sigurðar Nordals fyrirlestri. Fyrirlesari að þessu sinni er Finnur Ulf Dellsén, prófessor í heimspeki við Háskóla Íslands og gistiprófessor við Høgskolen i Innlandet í Noregi. Rannsóknir Finns hafa að mestu leyti snúist um hvernig við öðlumst skilning og þekkingu á heiminum, sérstaklega í vísindum og með hjálp þeirra. Árið 2019 hlaut Finnur bæði hvatningarverðlaun Vísinda- og tækniráðs og Nils Klim-verðlaunin sem veitt eru ungum norrænum fræðimanni fyrir framúrskarandi rannsóknir á sviði hugvísinda, félagsvísinda, lögfræði og guðfræði.

Fyrirlestur FInns í dag kallast: Fyrir hverja eru fræðin?

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir

Við brennum bækur, kerti, geithafra, sinu, teslur og syndaseli. Við brennum í æðum, lungum, við brennum fyrir, við brennum upp og með eld í hjarta kveikjum við elda sem brenna brýr. Á sýningunni Eldskírn veltir myndlistarkonan Sigrún Hlín Sigurðardóttir fyrir sér eldinum í tungumálinu og eldinum í menningarsögu vesturlanda. Handprjónuð textílverk hanga úr loftinu í Listasal Mosfellsbæjar og sýna mismunandi brennandi fyrirbæri. Víðsjá hitti Sigrúnu Hlín og fékk leiðsögn um sýninguna.

Í kvöld og næsta sunnudagskvöld verða lokasýningar á dansverkinu Rof í Tjarnarbíói. Danshöfundur Rofs er Sveinbjörg Þórhallsdóttir en tónlistin er eftir Valgeir Sigurðsson. Halla Þórðardóttir, dansari, fékk tilnefningu sem dansari ársins á Grímunni árið 2021, fyrir túlkun sína á þessu sérstæða sólóverki, og kemur í hljóðstofu ásamt danshöfundinum Sveinbjörgu.

Getur bakkelsi verið arkitektónískt? Þegar þú velur kanilsnúð, hvernig getur þú verið viss um að hann velji ekki þig? Eru kleinur fagrar listir og ástarpungar harðkjarnamódernistar? Þannig spyr Óskar Arnórsson, arkitekt, í pistli dagsins, sem að þessu sinni veltir fyrir sér muninum á ástarpung og kleinu.

Við kynnum okkur að lokum nýja plötu sem kom út í síðustu viku á vegum Sono Luminus. Það er platan Two Sides, með flutningi Barokkbandsins Brák á barokktónlist og nýjum, íslenskum verkum eftir tónskáldin Finn Karlsson, Þráin Hjálmarsson, Bergrúnu Snæbjörsdóttur og Kristinn Kristinsson.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Melkorka Ólafsdóttir