2 จิตตวิเวก

รู้สึกตัวระลึกไปในกาย ในพุทโธ ธัมโม สังโฆ มี 4 อย่างนี้แล้วสบายใจ มีปิติ มีปราโมทย์ ตั้งขึ้นเป็นเสาอากาศเอาไว้ แผ่จิตไปด้วยพรหมวิหารทั้ง  4 ให้ทุกคนทั่วทุกทางเสมอหน้ากัน พอตั้งจิตไว้อย่างนี้แล้วปัญญาเกิด ไม่เอาอะไรไว้ แผ่ให้หมดทุกอย่าง รู้ชัดเข้าใจชัดในความที่สิ่งใดเป็นประโยชน์สิ่งใดเป็นโทษ เอาปัญญาที่มีความคมนั้นมาดูเข้าไปในจิตว่า "สติอยู่ตรงไหน จิตก็อยู่ตรงนั้น"

จิตที่มีการปรุงแต่งเป็นธรรมดาคือ สังขาร ไปทำหน้าที่ในการรับรู้คือ วิญญาณ ไปรับรู้ในสิ่งที่เป็นนามและรูป ผ่านทางช่องทางของอายตนะทั้ง 6 เป็นผัสสะก่อเกิดเวทนา ตัณหา อุปาทานขึ้นในจิต มีภพมีความเป็นสภาวะ จิตนี้มีความสะดุ้งขึ้นลงไปตามการเปลี่ยนแปลงของขันธ์ 5 ทำไมจิตจึงเป็นอย่างนี้ เพราะว่ามีความไม่รู้ มีอวิชชา ความที่มันเป็นอย่างนั้นคือ ความเป็นอนัตตา

เข้าใจในความที่มันล็อคกัน อาศัยกันและกันเกิดขึ้น พิจารณาไปตามปฏิจจสมุปบาท จะวางสิ่งที่เป็นอนัตตาได้ แล้วรักษาจิตไว้ด้วยสติ

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม)  E07S63 , #จิต&ปฏิจจสมุปบาท - ตอนที่ 1 , #พรหมวิหาร 4 ธรรมที่เมื่อเข้าใจถูก จะไม่ไร้เดียงสา

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นำคุณ 5 อย่างมารวมลงที่ “พุทโธ” ให้ตั้งสติขึ้นไว้ในใจท่ามกลางอก ไม่ให้จิตไหลไปตามกระแสของโลก แต่ให้มาตามทางของอริยมรรค

จิตนั้นต้องไม่บังคับ แต่ต้องมีการควบคุม ให้จดจ่อลงมา เมื่อควบคุมดีแล้วจะเกิดฌานได้ เป็นผลจากการที่สงบระงับลงไปโดยลำดับ จะเกิดเป็นสมาธิตามลำดับขั้นจากฌาณที่ 1 ถึง 4 มีความละเอียดที่ลึกซึ่งลงไป มีความนุ่มนวลที่แตกต่างกัน

จะฝึกสมาธิได้ ปัญญาก็ต้องมีอยู่ในระดับที่จะให้เกิดสมาธิ เข้าออกให้มีความชำนาญ สังเกตให้ดีทั้งความคิดนึกในจิตของเราที่เป็นวิญญาณการรับรู้ เอาจิตมาจดจ่อในจุดที่มันถูกต้อง นั่นคือตั้งสติเอาไว้ที่พุทโธ จะทำกำลัง ทำปัญญา ทำความรู้ ทำญาณทัสสนะให้เกิดขึ้นได้

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม) S07E46 , การฝึกสมาธิภาวนา , พุทโธ พุทโธ พุทโธ      

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

จิตของพระอรหันต์ไม่มีเชื้อในการที่จะให้เกิดขึ้นต่อไป พอไม่เข้าไปหา ไม่เข้าไปยึดถือว่าวิญญาณที่เกิดขึ้นเป็นตัวฉัน ฉันมีในสิ่งนี้ สิ่งนี้มีในฉัน ฉันเป็นสิ่งนี้ สิ่งนี้เป็นฉัน  ถ้ามันมีความสามารถมีปัญญาในการที่จะเห็นว่า วิญญาณก็เป็นของมันนั่นแหละ ไม่ใช่ของฉัน พอเห็นอย่างนี้แล้วมันก็ไม่เข้าไปยึดถือ พอไม่เข้าไปยึดถือ วิญญาณนั้นก็เป็นวิญญาณที่ไม่มีเชื้อ เหมือเมล็ดที่เชื้อการเกิดแห้งแล้ว ต่อให้มีน้ำต่อให้มีดิน มันก็ไปโตต่อไม่ได้ การไม่เข้าไปนั้น มันจึงพ้นกัน เป็นจิตที่ดับเย็น

พีชสูตร ว่าด้วยอุปมาวิญญาณด้วยพืช

[๑๐๗] พ. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลาย พึงเห็นวิญญาณฐิติ ๔ เหมือนปฐวีธาตุ พึงเห็นความกำหนัดด้วยอำนาจความเพลิน เหมือนอาโปธาตุ. พึงเห็นวิญญาณพร้อมด้วยอาหาร เหมือนพืช ๕ อย่าง.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย วิญญาณที่เข้าถึงรูปก็ดี เมื่อตั้งอยู่ พึงตั้งอยู่ วิญญาณ ที่มีรูปเป็นอารมณ์ มีรูปเป็นที่ตั้ง มีความยินดีเป็นที่เข้าไปซ่องเสพ พึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย วิญญาณที่เข้าถึงเวทนาก็ดี ฯลฯ วิญญาณที่เข้าถึงสัญญาก็ดี ฯลฯ วิญญาณที่เข้าถึงสังขารก็ดี เมื่อตั้งอยู่ พึงตั้งอยู่ วิญญาณที่มีสังขารเป็นอารมณ์ มีสังขารเป็นที่ตั้ง มีความยินดีเป็นที่เข้าไปซ่องเสพ พึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดพึง กล่าวอย่างนี้ว่า เราจักบัญญัติการมา การไป จุติ อุปบัติ หรือความเจริญงอกงามไพบูลย์แห่ง วิญญาณ เว้นจากรูป เวทนา สัญญา สังขาร ข้อนี้ไม่เป็นฐานะที่จะมีได้.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าความกำหนัดในรูปธาตุ ในเวทนาธาตุ ในสัญญาธาตุ ในสังขารธาตุ ในวิญญาณธาตุ เป็นอันภิกษุละได้แล้วไซร้ เพราะละความกำหนัดเสียได้ อารมณ์ย่อมขาดสูญ ที่ตั้งแห่งวิญญาณ ย่อมไม่มี วิญญาณอันไม่มีที่ตั้งนั้น ไม่งอกงาม ไม่แต่งปฏิสนธิ หลุดพ้นไป เพราะหลุดพ้นไป จึงดำรงอยู่ เพราะดำรงอยู่ จึงยินดีพร้อม เพราะยินดีพร้อม จึงไม่สะดุ้ง เมื่อไม่สะดุ้ง ย่อมดับรอบเฉพาะตนเท่านั้น. เธอย่อมทราบชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำ ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มี

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม) S07E63 , S07E59 , คลังพระสูตร  E07S58  , S07E59

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ร่างกายนี้ไม่ว่าจะส่วนไหน ถ้าจี้จ่อลงไปมันมีอาพาธเกิดขึ้นได้ทั้งหมดไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่ง จึงเรียกว่า "กายนี้เป็นรังของโรค"  

มรรค 8 เป็นยาที่จะแก้โรคทางใจ เป็นยาสำรอกราคะ โทสะ โมหะ เป็นยาที่กำจัดรากต้นเชื้อคืออวิชชาได้ ด้วยการเห็นตามความเป็นจริงในกายของเรานี้ว่า เป็นของมีโทษมาก มีทุกข์มาก เรียกว่าเป็น "อาทีนวสัญญา" (กำหนดหมายโทษแห่งกาย คือ ความมีอาพาธ เจ็บไข้ มีความที่มันเปลี่ยนแปลงไปต่าง ๆ)

ดังนั้น อริยมรรคมีองค์ 8 จึงมีอยู่ในกายของเรานี้เอง ซึ่งเกิดจากการเจริญกายคตาสติ การเจริญอาทีนวสัญญา โดยพิจารณาใคร่ครวญให้เห็นไล่เข้ามาในกายแบบนี้อยู่ตลอดอย่างต่อเนื่อง จะมีปัญญาเกิดขึ้น เป็นปัญญาญาณในการเห็นตามเป็นจริงเข้ามาในกาย เห็นโทษในกายนี้ได้

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม) S07E66 , S07E47 , S07E44 , S07E38 , S07E37                    

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

พระพุทธเจ้าทรงอุปมาอุปไมยไว้ใน "สูทสูตร" เปรียบการฝึกปฏิบัติสมาธิเหมือนกับการทำอาหาร ที่พ่อครัวผู้ฉลาดรู้จักสังเกตเครื่องหมายคือ นิมิตห่งจิตของตน ก็จะได้รางวัลจากพระราชา คนทำสมาธิก็เช่นกัน รู้จักสังเกตเครื่องหมายคือนิมิตแห่งจิตของตนหรือไม่ ถ้าไม่รู้จักก็เททิ้งได้เลย อาหารจานนั้นไม่อร่อย

ในที่นี้ให้มาสังเกตที่ลมหายใจ จดจ่อลงไป จะเห็นนิมิตนั้นมีหลายอย่างเหมือนรสชาติของต้มยำที่มีหลากหลาย มีสติเป็นเกราะดั่งเต่าในกระดอง มีสติแต่ยังรับรู้ได้ แยกแยะให้ออก ทำไปให้ถึงความสงบบ่อย ๆ ทำให้ชำนาญ และใช้ปัญญามองให้เห็นถึงความไม่เที่ยงของสมาธินั้น ให้เห็นนิมิตด้วยปัญญา  จะทำความเย็นให้เกิดขึ้นได้

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

บุคคลที่ตามระลึกถึงพระตถาคต ตามระลึกถึงธรรมะอันประกาศไว้ดีแล้ว ตามระลึกถึงสิ่งที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบได้แล้ว ราคะโทสะโมหะก็ไม่กลุ้มรุมจิต จิตย่อมเป็นอารมณ์อันเดียวเป็นสมาธิได้ 

ระลึกถึงการตรัสรู้ว่ามีอยู่จริง ระลึกถึงคำบอกสอนไว้สืบต่อเนื่องมาทำได้จริง ระลึกถึงการปฏิบัติว่าใคร ๆ ก็ปฏิบัติได้ มีการทำกันอยู่ต่อมาถึงทุกวันนี้ได้จริง ๆ  ในเรื่องอะไร ในเรื่องพื้นฐานแรกเลยคือศีล 

"คุณมีศรัทธาในพุทโธ ในธัมโม ในสังโฆแล้ว ใจจะมีศีลทันที" 

ศีลชนิดที่เป็นไปเพื่อสมาธิ เป็นที่พอใจของพระอริยเจ้า เป็นอิสระจากตัณหา ไม่ถูกลูบคลำด้วยทิฏฐิ คือการเจริญสีลานุสสติชนิดที่จะพาไปนิพพานได้ ทำได้ตลอดเวลา ให้เราระลึกถึงความดีของเราตรงนี้ให้มันได้ มีพุทโธ ธัมโม สังโฆอยู่ในใจ ถ้ามี 4 อย่างนี้ นั่นคือคุณมาตามทางแล้ว เข้าสู่กระแสแล้ว หันเหมาในทางที่จะไปสู่นิพพาน ปิดประตูสู่อบาย ให้มั่นใจสบายใจได้ 

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: คลังพระสูตร Ep.02 , ตามใจท่าน Ep.28, ศีลเป็นไปเพื่อนิพพาน 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เริ่มปฏิบัติด้วยการฝึกเจริญกายคตาสติ ทำความรู้สึกจดจ่อลงไปในกาย เอาจิตลูบไปตามกระดูก ขยับจิตไปเรื่อย ๆ ตามอวัยวะ ไล่จากปลายเท้าขึ้นไปจนถึงกระโหลกศีรษะ จากกระโหลกศีรษะลงมาจนถึงกระดูกปลายเท้า มีหนังหุ้มอยู่ ไม่เห็นสักชิ้นเลยจากภายนอก  

ให้เราพิจารณากายของเรานี้ มาเป็นลักษณะโครงกระดูก  มีศีรษะและแขนขา ทางเข้าของมันคือตรงกระดูกไหปลาร้า ทางออกของมันก็เป็นตรงช่องกระดูกเชิงกราน 

ร่างกายของเราเป็นแค่นี้ มองดูด้านนอกก็สวยดีเพราะเป็นหนัง แต่ถ้าตายแล้วเอาไปเผา ปล่อยให้เปื่อยเน่า กระดูกแยกไปคนละทางคนละชิ้น ตัวเราอยู่ไหน หาไม่มีเลย ให้พิจารณาตามความเป็นจริง รักษาสติให้ได้ตลอดทั้งวัน 

กายคตาสติสูตร[๓๑๖] ดูกรภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนรถม้าอาชาไนยเขาเทียมม้าแล้ว มีแส้เสียบไว้ในที่ระหว่างม้าทั้ง ๒ จอดอยู่บนพื้นที่เรียบตรงทางใหญ่ ๔ แยก นายสารถีผู้ฝึกม้าเป็นอาจารย์ขับขี่ผู้ฉลาด ขึ้นรถนั้นแล้ว มือซ้ายจับสายบังเหียน มือขวาจับแส้ ขับรถไปยังที่ปรารถนาได้ ฉันใด ดูกรภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกันแล ภิกษุไร ๆ ก็ตาม เจริญกายคตาสติแล้ว ทำให้มากแล้ว เธอ ย่อมถึงความเป็นผู้สามารถในธรรมที่ควรทำให้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งอันเป็นแดนที่ตนน้อมจิตไปโดยการกระทำให้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งนั้น ๆ ได้ในเมื่อมีสติเป็นเหตุ ฯ 

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม) Ep.44 , ขุดเพชรในพระไตรปิฎก Ep.37,  #การปฏิบัติกายคตาสติรรม      

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

”บุคคลใดเห็นแจ้งธรรมปัจจุบัน ไม่ง่อนแง่น ไม่คลอนแคลนในธรรมนั้น ๆ ได้ พึงเจริญธรรมนั้นเนือง ๆ เถิด”

ท่านไม่ได้ให้อยู่กับปัจจุบัน ท่านให้เห็นแจ้งธรรมปัจจุบัน ให้อยู่กับสติ  ปัจจุบันทำอย่างไรกับมัน เห็นแจ้งในปัจจุบันอย่างไร เห็นความไวของมันว่ามันไม่เที่ยง

ถ้าเรามีความมั่นคงไม่ง่อนแง่นไม่คลอนแคลน อยู่กับสติ จะเห็นปัจจุบัน เห็นอะไรในปัจจุบัน เห็นแจ้งธรรมปัจจุบันคือ ให้มีปัญญาเห็นความไม่เที่ยงในสิ่งที่เรารับรู้

แค่เราเห็นธรรมปัจจุบันโดยความเป็นของไม่เที่ยง เราจะเห็นสิ่งที่เรารับรู้ได้ ณ เดี๋ยวนี้ โดยความเป็นของไม่เที่ยงได้ จะรับรู้โดยเห็นเป็นของไม่เที่ยงได้ คุณต้องมีปัญญาให้รู้ชัดเห็นชัดด้วยปัญญาชัดเจน จะรู้ชัดเห็นชัดได้ ก็รู้แจ้งเห็นแจ้ง "วิญญาณรู้แจ้งสิ่งใด ปัญญาก็รู้ชัดเห็นแจ้งสิ่งนั้น" รู้ว่ามันไม่เที่ยงคืออนิจจัง รู้ว่ามันเป็นของปลอมไม่ใช่ของจริงคือ มันเป็นอนัตตา รู้ว่ามันทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้นั่นคือเป็นทุกข์ 

"อยู่กับสติจะเห็นปัจจุบันโดยความเป็นของไม่เที่ยงได้ ให้เห็นแจ้งธรรมปัจจุบันด้วยสติ"

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม) Ep.59 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

การระลึกรู้หรือสติ สามารถทำได้ทั้งเต็มรูปแบบและในจิตอธิษฐานการงาน โดยใช้หลักการเส้นทางเดียวกัน แต่ต่างรูปแบบ

วิญญาณมีทุกที่ มีทุกเรื่อง มีทุกช่องทาง มีในทุกเวลา แต่เราเลือกที่จะเอาจิตของเรามาจดจ่อไว้อยู่กับสิ่งที่เราทำอยู่เฉพาะหน้า นี้คือการระลึกได้ คือสติ ตรงนี้เราจะเริ่มเห็นการแยกกันระหว่างขันธ์ 5 กับ มรรค (วิญญาณกับสติเป็นคนละอย่างกัน)

สติจึงเป็นทักษะที่ฝึกได้ นายทวารที่ฉลาดเขาจะฝึก ซึ่งบางคนฝึกง่าย บางคนฝึกยาก แต่ต้องฝึกทุกคน สติที่ถ้าเราฝึกได้แม้น้อย ๆ แต่มีประโยชน์มหาศาล ใช้ในเรื่องการงานจนถึงกิจการงานเพื่อรื้อถอนสังโยชน์ ขุดรากของกิเลสอวิชชา รื้อถอนภพชาติ เป็นเรื่องของโลกุตระเลย  

การที่เราตั้งสติเอาไว้จะทำให้มีวิมุตคือความที่มันแยกกันเป็นสัดส่วนดี ๆ ให้เกิดขึ้นได้ ให้รักษาสติให้ดี ทำให้ได้อยู่อย่างต่อเนื่องตลอดทั้งวันในทุกอิริยาบถ สะสมเหมือนรวงผึ้ง เหมือนจอมปลวก จะทำให้มีผลใหญ่มีอานิสงส์ใหญ่ สติจึงเป็นหนทางอันเอกแห่งทางพ้นทุกข์ได้

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม) Ep.63 , Ep.43

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.