อ่านแล้วอ่านเล่า

เราเดินทางกันมาถึงบทสุดท้าย ของหนังสือ HomoDeus กันแล้ว

ในบทนี้จะพูดถึง ลัทธิความเชื่อใหม่ล่าสุด ที่ไม่เชื่อในพระเจ้า ไม่เชื่อในเจตจำนงเสรี และไม่เชื่ออีกต่อไปว่า "มนุษย์" เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความสามารถมากที่สุดอีกต่อไป

ลัทธินี้ถูกเรียกว่า "Dataism" หรือ ลัทธิข้อมูลนิยม ซึ่งมันจะเชื่อใน "ข้อมูล" เท่านั้น

โดยหมุดหมายสำคัญของเหล่านักข้อมูลนิยมก็คือ การสร้าง Internet of All Things ให้สำเร็จ โดยจะเป็นการเชื่อมทุกสิ่งทุกอย่างเข้ากับระบบออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็น รถยนต์ ตู้เย็น หรือแม้แต่ ต้นไม้

ลัทธิข้อมูลนิยมพยายามสร้าง Internet of All Things เพื่อความสุขสบายที่เพิ่มขึ้นของเหล่า Homo Sapiens แต่.... มันจะเป็นเช่นนั้นจริงหรือ ในเมื่อ ณ เวลานั้นมีระบบอันแสนฉลาดที่จะมาแทนตัวประมวลผลที่แสนจะล้าหลังที่ชื่อว่า "มนุษย์"

แล้วระบบ ทำไมจะต้องมาเสียเวลากับตัวประมวลผลที่ตกรุ่นไปแล้วกันเล่า และเมื่อวันนั้นมาถึง พวกเราอาจถูกลดขั้นลงมา ไม่ได้เป็นจุดสู่สุดของโลก.... อีกต่อไป

เมื่อความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเป็นเหมือนกันชนวน ที่จุดให้เกิดศาสนาใหม่ที่มีที่มาจากเทคโนโลยีอันทันสมัย

และเมื่อความเชื่อของมนุษยนิยม กำลังจะถูกทำลายลง 

ผนวกกับการพยายามที่จะ upgrade ร่างกายและจิตใจของเหล่า Homo Sapiens

จึงเป็นที่มาของการถือกำเนิดขึ้น ของมนุษย์ในยุคใหม่ที่อาจถูกเรียกว่า "HomoDeus"

หลังจากมีการพัฒนาที่ก้าวกระโดดทางวิทยาศาสตร์ ทำให้เกิดผลกระทบอย่างรุนแรงต่อเหล่า Homo Sapiens เมื่อประโยชน์ในทางเศรษฐกิจและการทหารนั้นถูกลดความสำคัญลง

ประเทศไม่จำเป็นต้องเกณฑ์ทหารจำนวนมากๆอีกต่อไป แรงงานในภาคการผลิตก็มีความต้องการลดลงจนแทบจะไม่เหลือที่ยืนให้กับคนงานที่ปรับตัวไม่ทัน

หรือแม้แต่ตลาดงานชั้นบนๆ ของทั้ง ทนายความ แพทย์ ก็ยังถูกคุมคามโดยเหล่าปัญญาประดิษฐ์ที่มาพร้อมกับ Algorithm อัจฉริยะ

โลกจะเป็นอย่างไรต่อไป

หรือว่าเหล่า Homo Sapiens จะต้องกลายเป็น Useless Class ที่ไร้ค่า และโดนแทนที่แบบเดียวกับที่ "ม้า" โดนแทนที่ด้วย "รถยนต์"

ความเชื่อหลักของเสรีนิยม คือ "เจตจำนงเสรี" ที่เชื่อในอิสระของการเลือกอย่างแท้จริง แต่แล้วด้วยความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์ในปัจจุบัน หลายๆการทดลองกลับบอกเราว่า มนุษย์นั้นไม่ได้มีเจตจำนงเสรีจริงๆ

สมัยก่อน สมองของมนุษย์เปรียบได้กับ "กล่องดำ" ที่ไม่มีใครรู้ว่ามีอะไรอยู่ข้างใน แต่แล้วเมื่อถึงวันที่นักวิทยาศาสตร์มีความสามารถที่จะเปิดเจ้ากล่องดำนี้ออกมาได้ พวกเขาก็ค้นพบว่าในนั้นไม่มี "เจตจำนงเสรี" หรือแม้แต่ "จิตวิญญาณ" อยู่ในนั้น ทว่ามีแต่เพียง ยีน ฮอร์โมน และเซลล์ประสาทเท่านั้นเอง

จากหนังสือ "HomoDeus"

ในโลกสมัยใหม่ที่ความเชื่อในศาสนาดั้งเดิมลดลงเรื่อยๆ แต่ทำไมสังคมยังสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข คำตอบอาจเป็นเพราะว่ามนุษย์ได้คิดค้นศาสนาในรูปแบบใหม่ขึ้นมาในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา ศาสนานั้นมีชื่อว่า "มนุษยนิยม"

ในบทนี้เราได้รู้ว่าอะไรคือสิ่งที่มนุษยนิยมเชื่อมั่น รวมถึงแนวคิดและการแตกแขนงของความคิดของมนุษยนิยมเอง

จากหนังสือ "HomoDeus"

เมื่อ "ความทันสมัย" ได้ยื่นข้อตกลงให้เรา และเราจำต้องกด "ยอมรับ" ตั้งแต่แรกเกิด ด้วยข้อตกลงนี้ที่บังคับให้เราละทิ้ง "ความหมายของชีวิต" เพื่อให้ได้มาซึ่ง "พลังอำนาจ" ที่มาจากความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่ผนึกกำลังกับการเติบโตทางเศรษฐกิจ 

อำนาจที่ทำให้มนุษยชาติเอาชนะปัญหาของโรคระบาด ความอดอยาก และสงครามมาได้ แต่ก็ทำให้เกิดคำถามนี้มาว่าแล้วเราต้อง "จ่าย" ไปเท่าไร่ เพื่อให้ได้มาซึ่งอำนาจนั้น คุ้มค่าหรือไม่ที่เรายอมแลกด้วย "ความหมายของชีวิต"

ในยุคปัจจุบันที่วิทยาศาสตร์มีความเจริญก้าวหน้ามากขึ้น และยังมีคุณประโยชน์อย่างมากในการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้กับมนุษย์ โดยไม่สนใจว่าคนเหล่านั้นจะเชื่อในวิทยาศาสตร์หรือไม่ก็ตาม

ไม่ว่าคุณจะเชื่อในวิทยาศาสตร์หรือไม่ยาปฏิชีวนะ ก็จะยังคงช่วยรักษาชีวิตคุณอย่างแน่นอน

เป็นไปได้ไหมว่าในอนาคต วิทยาศาสตร์จะเข้ามาทดแทน และลดความเชื่อทางศาสนาของผู้คนได้ 

หรือในทางกลับกันวิทยาศาสตร์จะกลายมาเป็นมิตรแท้ที่จะส่งเสริมความเชื่อในศาสนากำลังจะเกิดขึ้นใหม่ในอนาคตอันใกล้นี้กันแน่ ?

จากหนังสือ "HomoDeus"

ย้อนกลับไปเมื่อ 70,000 ปีก่อน เมื่อครั้งที่มนุษย์เริ่ม "จินตนาการ" ถึงสิ่งที่ไม่มีอยู่จริงได้ และเริ่มสร้าง "เรื่องแต่ง" ขึ้นมา จนมาถึงการสร้างความเชื่อร่วมกันที่นำมาสู่การทำงานร่วมกันของคนจำนวนมากๆได้ 

เรื่องเล่าที่มาจากจินตนาการของมนุษย์นั้นทรงพลังมาก และทำให้มนุษย์สร้างสิ่งต่างๆขึ้นมาได้อย่างมากมายจนแทบไม่น่าเชื่อ ตัวอย่างเช่น พีรามิด กำแพงเมืองจีน หรือแม้แต่ประเทศ หรือระบบการศึกษาก็ตาม

แต่ที่ดูจะย้อนแย้งมากๆก็คือ แรกเริ่มเดิมทีนั้นเรื่องแต่งถูกรังสรรค์ขึ้นมาเพื่อเป็นเครื่องมือ ให้ Homo Sapiens ร่วมมือกันอย่างมีประสิทธิภาพ แต่นานๆไปเรื่องแต่งเหล่านั้นกลับกลายเป็นสิ่งที่ย้อนกลับมาทำร้ายเหล่า Homo Sapiens เสียเอง ผู้คนมากมายต้องทนทุกข์ทรมานจาก "สงคราม" ที่มีต้นกำเนิดมาจากเรื่องแต่งเหล่านั้นเสียเอง 

จากหนังสือ "HomoDeus"

"อะไรกัน ที่ทำให้มนุษย์มีอำนาจเหนือสัตว์อื่นๆ"

จิตวิญญาณที่เป็นอมตะ ? จิตใจ ? การตระหนักรู้ ? ที่ทำให้มนุษย์ครองอำนาจและปกครองโลกมายาวนานนับหมื่นๆปี

แล้วถ้าในอนาคต ปัญญาประดิษฐ์สามารถพัฒนาตัวเองให้มีความรู้สึกนึกคิดที่เหมือนมนุษย์ได้ เราจะรู้ได้หรือไม่ว่า ใครคือมนุษย์ ใครคือหุ่นยนต์ ?

เราจะรู้ได้อย่างไรว่า เราไม่ได้เป็นเพียงมนุษย์คนนึงที่เบื่อโลกอนาคต แล้วทำให้ตัวเองเข้ามาอยู่ในโลก Virtual World ในอดีตที่ปี ค.ศ. 2020

มาหาคำตอบเหล่านี้ไปด้วยกันกับ บทที่ 3 ของหนังสือ "HomoDeus" 

ในช่วง 70,000 ปีที่ผ่านมา Homo Sapiens ได้ยึดครองโลกและเข้าไปควบคุมสิ่งมีชีวิตอื่นๆ โดยสัตว์กว่า 90% ในโลกยุคปัจจุบันคือ "สัตว์เลี้ยง" ที่เหล่า Homo Sapiens เลี้ยงไว้เพื่อเป็นอาหาร

ถ้ามองในมุมของการดำรงอยู่ของเผ่าพันธุ์ สัตว์เหล่านี้ประสบความสำเร็จมาก เพราะสามารถเพิ่มจำนวนได้มากมาย แต่ในทางกลับกัน มันกลับแลกมาด้วยความ "ทุกข์ทรมาน" อย่างยิ่ง จากการเลี้ยงดูอันโหดร้าย

คำถามที่น่าคิดคือ การที่เราพูดว่าสัตว์เหล่านั้น "ทุกข์ทรมาน" มันมีความรู้สึก จริงหรือ ?

แล้วความรู้สึก เกี่ยวกะไรกับ Algorithm 

และที่สำคัญที่สุด ในอนาคตอันใกล้นี้ เป็นไปได้หรือไม่ที่ ปัญญาประดิษฐ์อันแสนฉลาด จะกระทำกับ Homo Sapiens เหมือนกับที่มนุษย์เคยกระทำกับเหล่าสัตว์เลี้ยงของพวกเขา