ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ​ខែ​វិច្ឆិកា​នេះ ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​ឯក​រាជ្យ​២៣​តុលា​របស់​លោក សម រង្ស៊ី បាន​ប្រកាស​ពី​ការ​ប្តឹង​ភាគី​ថៃ​ទៅ​កាន់​តុលា​ការ​យុត្តិ​ធម៌​អន្តរ​ជាតិ​ (ICJ)​ ចំ​ពោះ​ការ​ឈ្លាន​ពាន​របស់​ភាគី​ថៃ​មក​លើ​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​ និង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​ រដ្ឋា​ភិបាល​ក្រៅ​ប្រទេស​មួយ​នេះ​លើក​ហេតុ​ផល​ថា​ ការ​ដែល​ខ្លួន​ចេញ​មុខ​ប្តឹង​ភាគី​ថៃ​ចំពោះ​ការ​រំលោភ​បំពាន​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត​មក​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដោយ​សារ​តែ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​មិន​បាន​យក​សំណុំ​រឿង​ព្រំ​ដែន​កម្ពុជា-ថៃ​ ប្តឹង​ទៅ​កាន់​តុលា​ការ​អន្តរ​ជាតិ​។​ តើ​បណ្តឹង​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​ឯករាជ្យ​២៣​តុលា ​មាន​ទម្ងន់​ដែរ​ ឬ​ទេទៅ​លើ​ភាគី​ថៃ​?

ព្រះមហាក្សត្រថៃបានបញ្ចប់ព្រះរាជទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនៅចិនរយៈពេល៥ថ្ងៃ ពីថ្ងៃទី១៣ ដល់ទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥។ អំឡុងពេលជួបព្រះមហាក្សត្រថៃក្នុងទីក្រុងប៉េកាំង ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីងបានចាត់ទុកទំនាក់ទំនងមិត្តភាពរវាងចិន និងថៃ ថាជាទំនាក់ទំនងដែលមានភាពជិតស្និទ្ធ «ប្រៀបបានគ្រួសារតែមួយ»។ នៅកម្ពុជា អ្នកវិភាគខ្លះមើលឃើញថា កម្ពុជាពុំគួរចាប់អារម្មណ៍នឹងសំដីការទូតរបស់ចិនពេកទេ តែអ្នកខ្លះទៀតយល់ថា ការលើកឡើងរបស់របស់មេដឹកនាំចិនមិនត្រូវនឹងកាលៈទេសៈ។ តើកម្ពុជាគួរមានជំហរបែបណាចំពោះការលើកឡើងរបស់ចិនដូចនេះ?

ក្រុម​បញ្ញ​វន្ត​ខ្មែរ​ ប្រកាស​ដាក់​ពាក្យ​បណ្តឹង​ប្រ​ឆាំង​ភាគី​ថៃ​ ទៅ​កាន់​តុលា​ការ​ព្រហ្ម​ទណ្ឌ​អន្តរ​ជាតិ​(ICC)​ នៅសប្តាហ៍​ក្រោយ​។​ ក្រុម​បញ្ញ​វន្ត​ខ្មែរ​ដាក់​ពាក្យ​បណ្តឹង​ទៅកាន់​តុលាការ​អន្តរ​ជាតិ​ ក៏ព្រោះ​តែ​កង​កម្លាំង​ថៃ​ បាន​បាញ់​សម្លាប់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ ម្នាក់​និង​របួស​៣​នាក់​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១២​ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២៥ ​នៅ​ភូមិ​ព្រៃ​ចាន់​ ក្នុងខេត្ត​បន្ទាយ​មាន​ជ័យ​។​ បើ​តាម​ក្រុម​បញ្ញ​វន្ត​ខ្មែរ​ ពាក្យ​បណ្តឹង​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​មាត្រា ​១៥​ នៃលក្ខ​ន្តិកៈ​ទី​ក្រុង​រ៉ូម​។​ ដោយ​ឡែក​ ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​កម្ពុជា ​ក៏​អះអាង​ដែរ​ថា ​កម្ពុជា​នឹង​ពិចារ​ណាប្តឹង​ករណីនេះ​ទៅ​ស្ថាប័ន​អន្តរ​ជាតិ​ដែរ​ ក្រោយ​ពេល​ប្រ​មូល​ភស្តុ​តាង​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​ដោយ​ឈរ​លើ​មូល​ដ្ឋាន​ច្បាប់អន្តរ​ជាតិ​។​ ទាក់​ទង​នឹង​ករណី​កង​កម្លាំង​ថៃ​បាញ់​សម្លាប់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់​ តើ​កម្ពុជា​អាច​ប្តឹង​ភាគីថៃ​ទៅ​តុលាការ​ICC​បាន​ទេ​?

ក្រោយការបាញ់ប្រហារលើជនស៊ីវិលកម្ពុជា ដែលបណ្តាលឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់ស្លាប់ ពីសំណាក់ទាហានថៃ មានការជជែកវែកញែកក្នុងប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងសង្គមពីការធ្វើពហិការទំនិញថៃគ្រប់មុខ និងការលើកឡើងពីការបិទការនាំចូលទំនិញថៃទាំង​ស្រុង។ អ្នកជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច បានលើកជាយោបល់ថា ការពហិការ និងការបិទការនាំចូលទំនិញរបស់ថៃ ជាមធ្យោបាយមួយ ដែលកម្ពុជាអាចទប់ស្កាត់ភាគីថៃមិនឲ្យមានលទ្ធភាពទិញអាវុធ មកបាញ់ប្រហារប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់កម្ពុជាបន្តទៅទៀត។ តើកម្ពុជាគួរពហិការនិងបិទការនាំចូលទំនិញថៃទាំងអស់ដែរឬទេ?

អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក Lin Jian បានបញ្ជាក់នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានក្នុងថ្ងៃទី១៣ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ ថា ចិននៅតែបន្តដើរតួនាទីស្ថាបនាសន្តិភាពតាមបណ្តោយព្រំដែនខ្មែរ-ថៃដដែល។ ក្នុងន័យនេះ ចិននៅតែជំរុញឱ្យភាគីកម្ពុជា-ថៃ ដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី តាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ និងទប់ស្កាត់សកម្មភាពដែលបង្កឲ្យមានភាពតានតឹងថែមទៀត។ អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិខ្លះយល់ថា តាមរយៈសារនេះ ចិនចង់ឃើញប្រទេសជាមិត្តរបស់ខ្លួនទាំងពីរប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ដែលមានចែងនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីសន្តិភាពដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី២៦ តុលាក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ តែអ្នកខ្លះទៀតយល់ថា កម្ពុជា-ថៃមិនអាចចោលចិនបានទេ ព្រោះចិនជាប្រទេសមួយដែលកំពុងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅក្នុងតំបន់។ តើចិនគួរធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីជួយកាត់បន្ថយភាពតានតឹងជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ ក្រោយថៃជាន់ឈ្លីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព?

ហេតុការណ៍នៃការបាញ់រះរបស់ទាហានថៃលើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរស្លូតត្រង់ក្នុងភូមិព្រៃចាន់កាលពីថ្ងៃពុធ ទី១២ វិច្ឆិកា បានបណ្តាលឲ្យស្លាប់ម្នាក់ និងរបួស ៣នាក់ដែលកំពុងសម្រាកព្យាបាលក្នុងមន្ទីរពេទ្យ។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ចេញប្រតិកម្មភ្លាមៗដោយថ្កោលទោសចំពោះទង្វើដ៏សាហាវរបស់ទាហានថៃ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែតបានទទូចឲ្យមានការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យមួយដើម្បីស្វែងរកអ្នកទទួលខុសត្រូវលើការស្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរមួយរូប។ អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយយល់ថា កម្ពុជាត្រូវប្តឹងទៅអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិជាបន្ទាន់ចំពោះទង្វើអមនុស្សធម៌របស់ថៃបែបនេះ។

នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា រដ្ឋាភិបាល និងយោធាថៃបានចេញមុខប្រកាសផ្អាកការអនុវត្តសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីសន្តិភាពកម្ពុជា-ថៃ ព្រមទាំងផ្អាកការដោះលែងទាហានខ្មែរទាំង ១៨នាក់ ដែលគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា។ ការសម្រេចជាឯកតោភាគីនេះត្រូវបានថៃពន្យល់ថា  គឺដោយសារសន្តិសុខជាតិរបស់ថៃកំពុងរងការគំរាមកំហែងជាថ្មី ក្រោយទាហានថៃ ៤នាក់ដើរជាន់មីនត្រង់ចំណុចភូមិសាស្ត្រក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារកម្ពុជា។ អ្នកវិភាគនយោបាយខ្លះយល់ថា នេះជាលេសរបស់ថៃដើម្បីពន្យារពេលដោះលែងទាហានខ្មែរទាំង១៨នាក់ និងថា ថៃនៅមានមហិច្ឆតាចង់វាទីដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។ តែអ្នកខ្លះទៀតកត់ សម្គាល់ឃើញថា នេះជាល្បែងនយោបាយក្នុងស្រុកថៃដើម្បីទាក់ចិត្ត និងទទួលបានការគាំទ្រពីពលរដ្ឋថៃ។

ក្នុងអំឡុងពិធីបុណ្យអុំទូកកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅថ្មីៗនេះ មានករណីឈ្លោះប្រកែកគ្នារវាងអាជីករ និងភ្ញៀវទេសចរជុំវិញការដំឡើងតម្លៃម្ហូបអាហារ និងជួលកន្លែងអង្គុយនៅក្នុងខេត្តកែប។ អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមួយចំនួនប្រតិកម្មរិះគន់នឹងការបន្តមានករណីលក់ដូរក្នុងតម្លៃហួសហេតុ ពិសេសក្នុងពេលមានបុណ្យទានម្តងៗ។ ចំពោះអ្នកតាមសង្គមកម្ពុជា ករណីនេះមិនមែនជាលើកទី១ និងចង់ឃើញអាជ្ញាធរខេត្តចាត់វិធានការតឹងរ៉ឹង តាមរយៈការហៅអ្នកលក់ដូរមកណែនាំ និងអប់រំ។ ហេតុអ្វីខេត្តកែបបន្តមានករណីអាជីវករលក់ដូរក្នុងតម្លៃថ្លៃហួសហេតុក្នុងពេលបុណ្យទាន?

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោកណាត់ថាផុល ណាក់ផានីត (Nattapol Nakphanit) នៅថ្ងៃទី៧វិច្ឆិកា បានចេញមកអះអាងពីលក្ខខណ្ឌនៃការដោះលែងទាហានខ្មែរទាំង១៨រូប ដោយភាគីកម្ពុជាត្រូវដោះមីនតាមបណ្តោយព្រំដែនប្រទេសទាំងពីរឲ្យអស់។ ភាគីថៃបានអះអាងថា ខ្លួននឹងប្រគល់ទាហានខ្មែរទាំង១៨រូបឲ្យមកកម្ពុជាវិញ នៅថ្ងៃទី១២វិច្ឆិកាខាងមុខនេះ បើសិនកម្ពុជាធ្វើតាមសំណើនេះ។ តើកម្ពុជាគួរដោះមីនតាមលក្ខខណ្ឌរបស់ថៃ ជាថ្នូរនឹងមាតុភូមិនិវ​ត្តន៍នៃទាហានខ្មែរទាំង១៨រូប?

សំណុំរឿងលោក ចេន ហ្ស៊ី កំពុងបន្តក្លាយជាផ្ទាំងស៊ីបនៃការវាយប្រហារមកលើកម្ពុជាតាមរយៈការរឹបអូស និងការបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មហាសេដ្ឋីខ្មែរដើមកំណើត​ចិនពីសំណាក់ប្រទេសមួយចំនួន។ លោក ចេន ហ្ស៊ី ដែលជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សា​ភិបាល​នៃក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ ហូលឌីងគ្រុប (Prince Holding Group) និងជាទីប្រឹក្សារបស់មេដឹកនាំខ្មែរមួយចំនួន ត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិក អង់គ្លេស សិង្ហបុរី ហុងកុង និងតៃវ៉ាន់ បង្កក និងរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិរាប់ពាន់លានដុល្លារ ក្រោម​បទចោទពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើឆបោក និងលាងលុយកខ្វក់។ តែរហូតមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជានៅមិនទាន់បានបញ្ចេញប្រតិកម្មអ្វីទាំងអស់លើសំណុំរឿងលោក ចេន ហ្ស៊ី។ តើកម្ពុជាគួរចេញមុខបំភ្លឺ ឬបន្តនៅស្ងៀមស្ងាត់?