De Jortcast

Autocraten zijn gevaarlijk, maar ze kríjgen wél wat voor elkaar. Terwijl democratieën verzanden in eindeloos overleg en inspraakavonden, handelen zij. Is er iets te leren van de harde leiders uit het verleden of is dat een gevaarlijke gedachte? Jort Kelder gaat hierover in gesprek in de nazit met historicus prof. (em.) dr. Henri Beunders en politicoloog dr. Joep van Lit. 

Wie droomt er nog van om de wereld te redden? In tijden van wereldwijde onrust en oorlog lijkt het alsof we de kunst van het dromen vergeten zijn. Doodzonde, volgens emeritus hoogleraar prof. dr. Henri Beunders, want we hebben dromers nodig. Deze idealisten, zoals Cornelis Lely of Herman Sögel, veranderen de loop van de geschiedenis en beïnvloeden wat we denken dat mogelijk is. Volgens Beunders zijn zulke ambitieuze fantasten juist nu harder nodig dan ooit. Beunders vertelt waarom ‘fanatieke fantasten’ zoals Elon Musk onmisbaar zijn voor de ontwikkeling van de samenleving.

Link naar het boek van Beunders:https://www.walburgpers.nl/nl/book/9789464565874/fanatieke-fantasten

Zijn de Verenigde Staten sinds Trump nog een democratie te noemen? Mogen we lachen om zijn bizarre uitspraken, of past dit in een bredere wereldwijde trend van democratisch verval? Te gast in deze Jortcast is de pas gepromoveerde dr. Joep van Lit, gespecialiseerd in autocratie en de erosie van democratie. Hij onderzoekt onder meer bij de Radboud Universiteit hoe aspirant-autocraten democratische instituties van binnenuit ondermijnen. Wat herkennen we in de VS? En moeten we ons in Nederland ook zorgen maken over autocratische leiders, of valt hun opmars nog te remmen?

Tussendoor hoort u ook even historicus prof. em. dr. Henri Beunders. 

Neuzen in het archief van Beeld en Geluid? Ga dan naar: https://schatkamer.beeldengeluid.nl/

En voor meer informatie over de status van de democratie wereldwijd: https://www.v-dem.net/

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Ines Kostic van de PvdD over de miljoenen subsidie die de EU uitkeert aan stierenfokkers voor het stierenvechten. Te gast is dr. Joep van Lit over de toename van autoritair leiderschap en de erosie van de democratie. Onze jonge dr. Bartie Thijs heeft onderzoek gedaan naar het woord 'mits'. Tevens te gast is historicus (em) prof. dr. Henri Beunders over fantasten zoals Elon Musk en Cornelis Lely. 

In China kunnen ze het goede porselein voor de visite weer opbergen na een bezoek van Trump en Poetin. Hoe kijkt de Chinese leider Xi Jinping naar die andere wereldleiders en wie is deze machtige staatsman die een ooit arm land zeer welvarend heeft gemaakt. Te gast is dr. Rogier Creemers, docent Moderne Chinese Studies (Universiteit Leiden) die ook de vragen van Jort Kelder beantwoordt over wat er toch met die ministers en generaals gebeurt die uit de gunst zijn gevallen en tijdens zo'n massaal partijcongres van de Chinese Communistische Partij worden weggedragen. Hoe laat blijft Xi nog zitten e wat vindt de jeugd van deze, inmiddels bijna 73-jarige president ?  

De hypotheekrentes stijgen opeens snel en de discussie over het afschaffen van de aftrek is weer opgelaaid in Den Haag. Hoe nu verder met deze maatregel waar de woningbezitters van belastingvoordeel genieten, terwijl je je ook af kunt vragen of je het bevorderen van een eigen huis niet op een andere manier kunt stimuleren. Econoom dr. Matthijs Korevaar, verbonden aan de Erasmus Universiteit is gespecialiseerd in onze woningbouw en zegt al langer dat de politiek hardere keuzes moet maken om het woningtekort en de ongelijkheid op de woningmarkt op te lossen. Welke keuzes moeten de betreffende ministers volgens Korevaar nemen om alle Nederlanders een kans te geven op een goede woonplek? 

Wat wilde Trump bereiken met zijn bezoek aan China en is dat gelukt? Dr. Rogier Creemers (Universiteit Leiden) onderzoekt Chinees digitaal technologiebeleid en de rol van China in wereldwijde digitale machtspolitiek. Volgens Creemers laat de recente ontmoeting tussen Trump en Xi vooral zien hoe verschillend beide landen naar hun relatie kijken: waar de VS focust op het binnenslepen van dealtjes, kijkt China vooral naar beleid op de lange termijn. Alhoewel Trump veel te zeggen had over de 200 Boeings die China van Amerika zou kopen, bleven afspraken rondom grote problemen zoals Iran, Taiwan en AI uit. Intussen kabbelt de technologische strijd rondom chips, AI en zelfredzaamheid voort: waar China minder afhankelijk wil worden van Amerikaanse tech- en chipbedrijven probeert de VS juist te voorkomen dat China toegang krijgt geavanceerde technologie. Dit noemt Creemers de “koude vrede” tussen China en de VS: een tijdelijke stabiliteit met onderhuids veel spanningen. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Simon Ceulemans (JA21) over de rellen in Loosdrecht. Over de top tussen Trump en Xi legt dr. Rogier Creemers uit wat de oogst was voor de Amerikaanse president. De jonge dr. Charlotte Rulkens heeft onderzoek gedaan naar hoe we wetenschappelijk kunnen optimaliseren of een kunstwerk aan een grootmeester kan worden toegeschreven. En econoom dr. Matthijs Korevaar legt uit hoe we wel iets aan die hypotheekrenteaftrek kunnen doen, een maatregel die voor veel mensen in 2031 afloopt. 

Dit is de nazit waarin prof. dr. Paul Frissen, emeritus hoogleraar bestuurskunde, filosofe dr. Eveline de Groot en hersenwetenschapper prof. dr. Erno Hermans het gesprek aangaan over de kloof tussen elite en het volk. Deze kloof wordt steeds vaker zichtbaar, zoals nu bij de protesten (van een kleine groep relschoppers) tegen een AZC in bijvoorbeeld Loosdrecht. Is het van alle tijden dat het volk boos is op de elite? Welke groep is dat? Hoe moeten bestuurders hierop reageren? Jort Kelder bespreekt met zijn gasten het verleden zoals de opkomst van het liberalisme en recenter, het functioneren van een populistische minister als Marjolein Faber. 

Afgelopen week legde Kamerlid Martin Bosma (PVV) deze kloof ook uit in het debat: https://x.com/Martinbosma_pvv/status/2054819217774383581 

Wat doet acute en chronische stress met onze hersenen? En waarom is de één stressgevoeliger dan de ander? Jort vraagt het aan prof. dr. Erno Hermans, hoogleraar Cognitieve Affectieve Neurowetenschappen en hoofdonderzoeker van het Cognitive Affective Neuroscience Lab. Hermans is gespecialiseerd in het effect van stress op de hersenen; hij volgt de komende jaren duizend werknemers om dit te onderzoeken. In de week dat de eindexamens van start zijn gegaan, een Jortcast over stress. Hoe erg is langdurige stress? En waarom lijkt het alsof er meer stress is dan ooit, terwijl het leven in veel opzichten een stuk gemakkelijker is dan vroeger? En wat kun je zelf doen om je hersenen tot rust te brengen?