Decide for Impact podcast

Vandaag bespreken we het boek Mijardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken van Gabriel Zucman

De ondertitel is: Soms is dat wat het dichtst bij ons staat het moeilijkst te zien

Uitgeverij Atlas Contact

Interviews met Zucman

Rory Stewart Challenges Gabriel Zucman on Wealth Taxes

Gary Stevenson Challenges Gabriel Zucman. Tax the Rich!

Zucman is econoom, hoogleraar aan École normale supérieure. Zijn onderzoek richt zich op ongelijkheid en internationale belastingontduiking.. Zijn vorige boek The Hidden Wealth of Nations (2013) https://gabriel-zucman.eu/hidden-wealth/ - dit boek gaat over belastingparadijzen en belastingontduiking.

Het is een krachtig essay dat in de kern gaat over ongelijkheid. Inkomensbelastingen blijken in de praktijk niet progressief maar regressief voor de superrijken. Het essay is duidelijk geschreven, over ingewikkelde materie. Belastingen zijn zeer ingewikkeld om te doorgronden, zelfs voor economen en politici, en daar maken de superrijken gebruik van.

Dit boekje van topeconoom Gabriel Zucman laat zien hoe ongelijk het inkomen en vermogen zijn verdeeld. Het geld vloeit van de arme mensen naar de rijkste mensen (trickle up).

Op basis van uitgebreid onderzoek naar hoeveel geld mensen in andere landen plaatsen om minder of geen belastingen te betalen kwam een duidelijke conclusie:

Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en in totaal betalen ze verhoudingsgewijs minder belastingen dan jij en ik.

Dit gegeven is slecht voor de democratie, voor de economie en heeft in het verleden voor revoluties gezorgd.

Het Zucman-taxvoorstel struikelde in de Franse Eerste Kamer, terwijl het overgrote deel van de bevolking dit een goed idee vindt, omdat de twee rijkste mannen van Frankrijk directe invloed hebben op de politiek.

Waarom we dit nog steeds accepteren is een raadsel. De leraren en studenten accepteren het niet meer, zoals we afgelopen week hebben gezien (week van 18 oktober 2026).

De keuze voor meer gelijkheid is van levensbelang voor onze democratie.

De inleiding van het boek laat direct zien hoe ernstig de ongelijkheid op het gebied van betaalde belastingen in Nederland is, net als in Frankrijk en vele Europese landen.

Een nadeel van het boek is dat het voornamelijk over de Franse situatie gaat. Maar de Nederlandse omstandigheden lijken veel op die van Frankrijk, volgens onderzoek van het Centraal Planbureau in 2025. https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Policy-Brief-Ongelijkheid-en-herverdeling.pdf. Zie ook het boek De kloof, dat ben jij van Lejour, A.

Het principe waar Zucman voor vecht is dat de persoonlijke belasting van een superrijk persoon niet onder een harde ondergrens mag zakken. Een minimum van 2 procent vermogensbelasting voor de superrijken: dit betekent voor vermogende mensen met 100 miljoen of meer. (In Frankrijk ongeveer 1800 huishoudens, in Nederland ongeveer 40 personen). Gabriek Zucman stelt een belastingondergrens voor die uitgaat van vermogen.

Een groot vermogen gaat altijd gepaard met grote macht. En macht corrumpeert.

Het boek is interessant en begrijpelijk geschreven. Een krachtig statement, van een gedreven en vriendelijke Zucman.

In het voorwoord laat hij zien wat het probleem is en dat dit in veel westerse landen vergelijkbaar is. Hij gebruikt hiervoor een onderzoek van het Centraal Planbureau in 2025. Dit voorwoord gaat dieper in op de Nederlandse situatie. Uit dit onderzoek komt naar voren dat voor de rijkste 0,0001 procent van de Nederlanders het percentage inkomstenbelasting tot bijna 0 procent daalt. De superrijken betalen ongeveer de helft van wat de gemiddelde Nederlander betaalt. Van toepassing op de allerrijksten die op dit moment minder dan 2 procent van hun vermogen aan inkomstenbelasting betalen, en alleen het verschil bijbetalen.

Hij noemt twee bezwaren die in Nederland worden genoemd: dat een heffing van belasting op fictief kapitaal een schending is van de Rechten van de Mens. Het tweede probleem dat genoemd wordt is dat het betalen van meer belasting door deze superrijken, omdat het bedrijfseigenaren zijn, nadelig zou zijn voor de economie. Hij weerlegt deze bezwaren eenvoudig.

Volgens Zucman is er geen technisch obstakel voor het belasten van superrijken, het is een kwestie van politieke wil.

"The rich pay accountants; the very rich pay lawyers; and the ultra-rich pay politicians."

De ondergrens die Zucman noemt hebben wij ook eerder genoemd bij de boekbespreking van Limitarisme. (Ingrid Robeyns)

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno met ook de beperking van het boek.

04:15 Een eerste indruk van het boek van Tom

06:50 Onderzoek laat zien dat de rijkste Nederlanders minder inkomstenbelasting betalen dan de gemiddelde Nederlander.

09:00 Het geld vloeit van de arme mensen naar de rijkste mensen (trickle up).

10:25 The rich pay accountants; the very rich pay lawyers; and the ultra-rich pay politicians.

12:15 Het fundament zou een progressief belastingstelsel moeten zijn. Naarmate je meer verdient, zou je meer belasting moeten betalen. Terwijl de werkelijkheid andersom is.

13:35 Er komen veel dingen bij, zoals degrowth en klimaat, en dat maakt de discussie lastiger en dan gaat het niet meer over rechtvaardigheid. Het kernthema gaat over rechtvaardigheid.

14:50 De superrijken hebben zelf geen middelen; dat zit in aandelen en vastgoed.

17:20 Als ik naar verhouding weinig verdien, betaal ik veel belasting procentueel. Verdien ik veel, dan betaal ik weinig belasting. Waarom accepteren we dit?

17:55 Als je weinig hebt en vanuit je inkomen iets wilt opbouwen, wordt vooral inkomen belast en je vermogen niet.

20:25 Je kunt ook, zoals de Amerikanen doen, zolang je een Amerikaans paspoort hebt, Amerikaanse belasting betalen.

21:35 Als Trump de vennootschapsbelasting verlaagt, dan profiteren miljonairs over de hele wereld daarvan.

23:45 Door Zucman is de grens op een heel hoog niveau gelegd, waardoor het over een kleine groep mensen gaat en toch veel effect heeft.

24:50 Jammer is dat er niet verschillende opties naast elkaar worden gezet.

27:20 De invloed van de rijkste man van Frankrijk op de politiek die daarmee de Zucman-wet weet te stoppen.

31:20 Het stuk dat de overheid mede-eigenaar wordt van het bedrijf, maakt het boek onnodig ingewikkeld.

34:45 Kern van het boek: de cijfers laten zien dat als je alle belastingen bij elkaar optelt, de rijkste mensen minder belasting betalen dan de mensen die weinig hebben.

36:40 Waarom wordt een soortgelijk voorstel niet door de linkse partijen op de politieke agenda gezet?

37:05 De oneerlijkste belasting is de btw, want hoe lager je inkomen is, hoe meer je betaalt en iedereen heeft de basisbehoeften nodig.

39:20 Als een samenleving gelijker wordt, dan is iedereen gelukkiger.

Bronnen die we genoemd hebben

Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting - Gabriel Zucman

De Zucman tax een slecht idee? Zeker niet - TaxJustice

Onderzoek van Centraal Planbureau 2025: Arjan Bruil, Céline van Essen, Wouter Leenders, Arjan Lejour, Jan Möhlmann en Simon Rabaté - Inequality and redistribution in the Netherlands https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Policy-Brief-Ongelijkheid-en-herverdeling.pdf

Sander en de brug – Sander Schimmelpenninck #boekencast afl 76

Toxisch reich – Sebastian Klein #boekencast afl 122

Reinier Kooiman - Ongelijkheid oplossen, schaf alle belastingen af https://tegenlicht.vpro.nl/artikelen/ongelijkheid-oplossen-schaf-alle-belastingen-af

https://www.linkedin.com/in/sander-schimmelpenninck-10619035/

Speciaal voor Shell overwoog Financiën van Nederland een nog groter belasting­paradijs te maken - Follow the Money - Platform voor onderzoeksjournalistiek

‘Ontluisterend en illegaal’: hoe Shell erin slaagt in Nederland geen cent belasting te betalen - Follow the Money - Platform voor onderzoeksjournalistiek

The Spirit Level – Pickett en Wilkinson #boekencast afl 83 

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken. Als je iets wil leren over hoe het zit met belastingen en waarom de allerrijkste mensen minder belasting betalen dan jij en ik, lees dan dit boek. Het helpt ook om te zien hoe 2% vermogensbelasting dit kan veranderen.

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/oYzlqz-6AvY

https://youtu.be/oYzlqz-6AvY

In deze aflevering bespreken we het boek Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken. Het interessante aan dit boek van Zucman is dat het gebaseerd is op onderzoek naar hoeveel belasting mensen in werkelijkheid betalen. Dat is nog veel ongelijker dan ik dacht. Jammer is dat Zucman niet een aantal opties onder elkaar heeft gezet zodat de keuze vanzelf duidelijk wordt. De keuze voor meer gelijkheid is van levensbelang voor onze democratie.

Samenvatting (met hulp van AI)

In aflevering 144 van de Ondernemers Boekencast bespreken de hosts het korte essay van econoom Gabriel Zucman, “Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken”.

Ze schetsen Zucmans onderzoek naar ongelijkheid en internationale belastingontduiking (o.a. The Hidden Wealth of Nations) en verwijzen naar interviews met Gary Stevenson en Rory Stewart.

Centraal staat de stelling dat het belastingstelsel in de praktijk degressief werkt: ultrarijken kunnen door vermogensstructuren en internationale mogelijkheden vrijwel geen inkomstenbelasting betalen, terwijl gemiddelde burgers relatief veel afdragen; voorbeelden en cijfers uit Frankrijk en Nederland (0,...

Is the way finance is set up the root cause of our faith in growth? Banks that create money out of thin air. Interest that requires growth somewhere in the financial system. This was one of the topics in this conversation with Anastasia Linn. Her answer surprised me.This conversation got me thinking about blame and accountability, about sustainable finance: is it even possible, and energy from your work and at the same time protecting your own energy.

Today, we are learning from Anastasia Linn.

Anastasia works at the intersection of organizational behavior, finance, and the Just Transition. Before co-founding Arketa Institute for Post-Growth Finance, she worked at organizations like the Center for Sustainable Finance and Private Wealth, World Climate Foundation, and the House of Beautiful Business. She initiated the Exploring Postgrowth Finance project at Degrowth Switzerland and has worked across the areas of leadership, innovation, and sustainability since 2016.

Genuine sustainable finance is finance that can enable wellbeing for all within planetary boundaries.

Let's get started...

In this conversation with Anastasia Linn, I learned:

00:00 Intro -

02:15 What does Arketa stand for, and what does the business do?

05:25 Ecological economics vs. neoclassical economics.

10:45 The responsibility of finance and banks (money creation) for our obsession with growth and deciding what is made in the economy.

13:50 The incentives within the system to accumulate money and power to be safe and deeper cultural issues.

17:10 Conversations with financial professionals to get into the underlying cultural change.

19:30 Wealth equals happiness, and material goods are necessary to feel pretty, powerful, respected, or loved.

21:25 Surprised and disappointed by where the sustainable finance conversation was.

24:00 Even people who self-identify as committed impact investors are not willing to pay slightly more for exponentially more impact. (see https://doi.org/10.1093/rfs/hhac066)

27:25 Sustainable and traditional investors are basically indistinguishable because they are applying the same logic (see paper by Edmans and Gosling below).

29:25 Do we want rich families from Europe to own the fresh water infrastructure in Sub-Saharan Africa? You are fulfilling a real need and at the same time extracting profit to Europe.

33:55 How her new business created a place for all that energy to go. The point is to care for herself enough to sustain that energy long term.

34:40 How can I embody our namesake of enoughness and make enough space to take care of myself?

40:15 The attention for the work and the paper of Arketa in the finance world is much more than she anticipated so soon.

41:05 When people realize that they are not alone, it makes it safer to take the next step.

45:00 The income streams for Arketa.

46:05 Do you need to be privately wealthy to try to work in Degrowth?

51:00 How do we want to manage accountability for centuries of maltreatment?

52:40 Blame is an easier position psychologically.

58:15 Going back to university to study psychology.

1:02:35 Exist at the intersection between the two systems, play by the rules a little bit, and stay connected to the new world.

1:07:30 Examples of exciting things that are happening at the fringes of the financial world. Progressive wealth holder movements like Patriotic Millionaires, Millionaires for Humanity, Good Ancestor movement and Research generation.

1:08:40 The growth independent financial system.

1:09:05 Examples of what individuals can do with their personal finance: financial activist playbook, Bank for Good, Triodos (NL) and the divest movement.

I admire her wisdom and you can see and hear this particularly from 30:20 to 35:35 is really interesting and important. What she shares is, for me, one of the main reasons to work with the Inner Development Goals.

More about Anastasia Linn:

https://www.linkedin.com/in/avlinn/

www.arketa-institute.org

Reports and papers by Arketa:

The first report, an introduction to Ecological Economics and Degrowth, and what it means for finance: By Disaster or Design 

The pension paper: A Path to Post-Growth Pensions

Impact report 2025

Resources shared by Anastasia:

Jasmine Rashid’s Financial Activist Discussion Zine

Miho Soon’s podcast Money Trauma 

FEBEA (European Ethical Banking Network) + Bank for Good Europe + US

Renee Lertzman’s Substack, Becoming Guides

The Hidden Business Majority: From Private Support to Post-Growth Transformation Report from Jeni Miles, Dario Krpan and Fred Basso at the London School of Economics

Hans Stegeman, Chief Economist at Triodos Bank, has a Substack where he often talks about post-growth, degrowth, and wellbeing economies—definitely worth following. 

An intro to progressive wealth holder movements from Michael Gast (US focus) + Also check out Good Ancestor Movement and the We Must Draw the Line coalition on reducing extreme wealth inequality. 

Resources we mention in the conversation:

Not-for-profit businesses as an alternative – Jennifer Hinton

De nieuwe economie in de praktijk – Heidi Leenaarts (Dutch - on money creation)

Geld genoeg, maar niet voor jou – Thomas Bollen #boekencast afl 135 (Dutch - book on money creation process)

Money creation - Wikipedia

Steve Rocco (colleague and co-founder)

Belonging, Identity, and Decolonizing from Within – Zulfia Abawe

A connecting perspective on colonization – Rukmini Iyer

How to fix the economy – Mariana Mazzucato interview | The Exchange

Tom Gosling - Professor in Practice at the London School of Economics

Alex Edmans - professor of finance

Paper: Sustainable Investing: Evidence From the Field by Alex Edmans, Tom Gosling and Dirk Jenter

Do Investors Care about Impact? paper by Florian Heeb, Julian F Kölbel, Falko Paetzold, Stefan Zeisberger, Do Investors Care about Impact?, The Review of Financial Studies, Volume 36, Issue 5, May 2023, Pages 1737–1787, https://doi.org/10.1093/rfs/hhac066

REAL - A Post-Growth Deal

Planet Finance (Dutch)

Patriotic Millionaires

Millionaires for Humanity

Good Ancestor movement

Resource Generation

Ethical banking movement

Academic advisory board Arketa

The Financial Activist Playbook by Jasmin Rashid

 Bank for Good Europe

Video of the conversation with Anastasia Linn

https://youtu.be/9TGDn3K0aNs

Watch the conversation here https://youtu.be/9TGDn3K0aNs

Summary (created with AI)

Host Erno Hannink interviews Anastasia Linn, co-founder of the nonprofit Arketa Institute for Post Growth Finance (“arketa” meaning “enough” in Greek), which aims to normalize finance-industry conversations about limits to growth and develop ideas for growth-independent finance grounded in ecological economics rather than neoclassical economics.

Linn critiques mainstream sustainable finance and tools like ESG integration and impact investing as largely embedded in the same extractive logic that drives inequality and ecological overshoot, and discusses how bank money creation and lending criteria reinforce growth imperatives and unequal outcomes.

She explains her path into sustainable finance via science communication in Switzerland, describes how the work energizes her while requiring self-care, and notes Arketa’s early traction with industry audiences despite limited funding.

They discuss accountability versus blame, the need for credentials to bridge systems, and encouraging movements such as ethical banking and progressive wealth-holder redistribution, plus practical individual actions beyond financial capital.

Transcript

[00:00:00] Erno Hannink: Today you're listening to the conversation with Anastasia Linn. Anastasia works at the intersection of organizational behavior, finance, and the just transition. Before co-founding Akata Institute for Post Growth Finance, she worked, , at organizations like the Center for Sustainable Finance and Private Wealth, World Climate Foundation, and the House of Beautiful Business.

She initiated the Exploring Post Growth Finance project at Degrowth Switzerland and has worked across the areas of leadership, innovation, and sustainability since 2016. It was a wonderful conversation, and I'm so grateful for the wisdom that Anastasia shared and showed in this conversation, and I hope you enjoy listening to this conversation as much as I did during this conversation.

My name is Erno Hanoink, and I share my knowledge, expertise, and experience with you. I coach entrepreneurs to make better decisions that will help them to grow their impact. Let's get started.

Welcome to this new podcast ep- episode. Today I'm talking to Anastasia Linn. Welcome, Anastasia.

[00:01:34] Anastasia Linn: Thank you so much.

[00:01:35] Erno Hannink: Or, or Anastasia.

[00:01:38] Anastasia Linn: Yeah, either is fine.

[00:01:39] Erno Hannink: Yeah. We're gonna talk about a lot of things. We're gonna talk about, you know, post-growth, degrowth, green finance, and stuff like that, so when you're listening you have, like, an idea where we're going.

But we're gonna find out more about what you do because let's go start from Arketa, your business. What does it stand for and what does it do?

[00:02:02] Anastasia Linn: Yeah. So first off, I'd say we consider ourselves a think tank. We're a nonprofit in the US, and in the process of establishing ourselves as a association in, in Switzerland, so just a small distinction.

We're not really a business as such. That being said, Arketa, our namesake word, means enough in Greek. So our full name is Arketa Institute for Post Growth Finance, and we kind of liked picking up that word because we're talking about enoughness in a number of ways. We think that there are objectively enough resources for everyone to live a good life within

Vandaag bespreken we het boek De wereld en de aarde van David van Reybrouck,

De ondertitel is: Hoe houden we het veilig

Denker der Nederlanden.(sinds maart 2025)

David studeerde archeologie en filosofie.

Eerdere boeken Congo (2010) en Revolusi (2020), essays als Pleidooi voor populisme (2008) en Tegen verkiezingen (2013),

Mooie podcast met David en Beatrice https://www.youtube.com/watch?v=o1bl40Wpi08

Interview in Buitenhof over het boek https://www.youtube.com/watch?v=MZSsDRC5mks en deze op VRT https://www.youtube.com/watch?v=T4mbtMcH_bs

We bespraken eerder De kolonisatie van de toekomst – David van Reybrouck #boekencast afl 92

Het boekje is een essay dat eerder verscheen ter gelegenheid van de installatie van David als Denker der Nederlanden. Zo leest het ook. Een verhaal dat hij deelt met zijn publiek.

Het verhaal heeft een andere start dan ik verwachtte en gaat veel meer over diplomatie en vrede. Het verschil tussen de wereld en de aarde. Hoe het boek eindigt zoals ik verwachtte. Het effect van onze acties als mensen op de aarde.

Inhoud

De wereldbol

Een zomerdag op Fazanteneiland

Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden

Samen voor on eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw

In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst

Raison de Terre

Van wereldpolitiek naar aardepolitiek

Het geluid van een gletsjer

De wereldbol

Verhaal over zijn globe waarin hij het verschil tussen de wereld (lichtje aan) en de aarde duidelijk ziet (lichtje uit). Wie de wereld met de aarde verwart, riskeert de mens op te blazen tot het stralende middelpunt en ijkpunt van de hele, fysieke aarde. Wie alleen de wereld ziet, vergeet de aarde. p11

Opening voor het doel van het essay: Er kan geen wereldpolitiek zijn zonder aardepolitiek. De aarde draagt de wereld.

Een zomerdag op Fazanteneiland

Een bijzonder ritueel, het Fazanteneiland is telkens een half jaar van Frankrijk of Spanje. Het ligt in de rivier de Bidasoa in de Baskische Pyreneeën. Sinds november 1659 is de start van de moderne diplomatie, het Verdrag van de Pyreneeën, de sluitsteen van de Vrede van Westfalen. p17.

Een nieuwe wending is altijd mogelijk, hoop voor onze tijd.

Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden

Kardinaal Richelieu waarbij gezanten voor het eerst namens een land handelen.

De ambassadeur moest een man van vrede zijn.

p22, mooi hoe allerlei woorden uit die tijd er nu nog zijn, zoals akkoord, protocol en paspoort. Het concert van Europa op het Congres van Wenen. Samen voor ons eigen.

Samen voor ons eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw

p26 Metternich was de architect van de nieuwe diplomatie in 1814

De conferentie van Berlijn, die de verdeling van Afrika in 1885 onder leiding van Bismarck besprak.

Multilateralisme werd de norm en een permanente vorm met de Volkenbond. Na de Tweede Wereldoorlog nog beter met de Verenigde Naties. Het bewaken van de wereldvrede.

Het klassieke multilaterale overlegmodel werd ook gebruikt voor de nieuwe bedreiging van de wereldvrede, klimaatopwarming met het IPCC en de jaarlijkse Conference of Parties (COP).

Het nationale klimaatbeleid is afgeleid van vier eeuwen diplomatieke geschiedenis.

In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst

In dit hoofdstuk zien we de kentering dat het multilaterale model niet werkt bij aardepolitiek. De nationale belangen lopen te ver uit elkaar en de industrie heeft te veel macht met de lobby.

De zwakte van het hedendaagse multilateralisme is dat het zichzelf niet van binnenuit kan vernieuwen. p36

In 2023 kregen 2456 lobbyisten uit de fossiele sector toegang tot de COP.

De problemen van de aarde zijn anders dan die van de wereld. Het gaat om een planetaire polycrisis en niet om grensconflicten.

Mooi: De VN is opgericht om conflicten tussen landen te regelen, niet om het conflict tussen de mensheid en de planeet op te lossen. p39 Een vlakke organisatie kan een verticaal probleem niet oplossen.

Raison de Terre

Van raison d'État naar raison de Terre.

In deze lastige tijd vragen blijven stellen.

Niemand is niet van de aarde. p44

80% van de mensen maakt zich zorgen over de klimaatverandering en vindt dat we samen moeten werken aan oplossingen.

p46 Global Assembly in 2021 eerste keer met een behoorlijk representatieve dwarsdoorsnede van de wereld (dus westerse landen geen overmacht). Het belangrijkste resultaat was de People's Declaration for the Sustainable Future of Planet Earth. Handhaving van het Klimaatakkoord van Parijs. Eerlijke verdeling van verantwoordelijkheden op basis van historische uitstoot en capaciteit. Inclusieve klimaatacties, grondig klimaatonderwijs, wettelijke bescherming van de natuur tegen ecocide en rechtvaardige energietransitie. Gedeelde verantwoordelijkheid tussen burgers, overheden en bedrijven voor een duurzame toekomst. p49-50

David denkt aan planetaire diplomatie met een Global Assembly voorafgaand aan iedere COP.

Van wereldpolitiek naar aardepolitiek

Adding humankind's voices to world politics p53

Hier vind je het Essay The case for a Globa Climate Assembly - https://www.project-syndicate.org/commentary/global-climate-citizens-assembly-cop30-by-laurence-tubiana-and-ana-toni-2024-09

Het burgerberaad op planetair niveau.

De aardepolitiek gaat over diepe morele keuzes, bijvoorbeeld hoe we het resterende koolstofbudget verdelen. Niet automatisch bedrijven in het Westen.

Interessante vragen op p57

Indiaas begrip Vasudhaiva Kutumbakam - de wereld is één familie. p61

Indonesië musyawarah-mufakat dorpsvergadering

China, India en Indonesië behoren tot de vier grootste landen ter wereld. In 2050 zal een kwart van de wereldbevolking Afrikaans zijn. Wow

Het geluid van een gletsjer

Het verhaal van de trektocht en het afbreken van een stuk gletsjer.

De wereld heeft de aarde ontwricht en nu ontwricht de aarde de wereld.

De enige manier om ons te beschermen (en alle levende wezens) is door de aarde als aarde te behandelen.

Global Assembly: 'een bloeiende aarde voor alle mensen en andere soorten, voor alle toekomstige generaties.'

Van een tijdperk van verlichting naar een tijdperk van vervlechting.

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno - het begint niet zoals ik verwacht had, maar eindigt wel zoals ik verwacht had.

03:25 Een eerste indruk van Tom over het boek - raison de terre, van wereldpolitiek naar aardepolitiek.

04:50 Hoe kun je de democratie doorontwikkelen zodat de burgers zich gehoord voelen en kunnen participeren?

06:25 Wie alleen de wereld ziet, vergeet de aarde.

08:00 Kritische opmerking over de framing van het boek, ' Hoe houden we het veilig'.

13:20 Het verschil tussen het congres van Wenen en de Volkenbond.

14:50 Als je snelheid wilt maken, moet je niet telkens weer bij een conferentie beginnen, maar het vervolgens institutionaliseren.

16:30 De VN is opgericht om conflicten tussen landen te regelen en niet om het conflict tussen mensheid en planeet op te lossen.

19:05 Hoe de horizontale bestuurslagen met elkaar verbonden zijn, gelaagd gelinkt.

20:40 In deze lastige tijd vragen blijven stellen.

22:50 Een gedeelde verantwoordelijkheid tussen overheid, burgers en bedrijven voor een duurzame toekomst.

25:20 De verdeling van deelnemers aan de Global Assembly is een goede herinnering aan hoe de verdeling van landen en het aantal mensen liggen.

30:30 De burgerberaad als moreel kompas voor de lange termijn en onderdeel van de mondiale besluitvorming.

32:45 De wereld heeft de aarde ontwricht en nu ontwricht de aarde de wereld.

33:15 Van een tijdperk van verlichting naar een tijdperk van vervlechting.

Bronnen die we genoemd hebben

De wereld en de aarde boek - David van Reybrouck

De kolonisatie van de toekomst – David van Reybrouck #boekencast afl 92

Nu is het aan ons – Eva Rovers #boekencast afl 61

Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten – Eva Rovers #boekencast afl 129

Kardinaal de Richelieu - Wikipedia

Klemens von Metternich - Wikipedia

Volkenbond - Wikipedia

Verenigde Naties - Wikipedia

Fazanteneiland - Wikipedia

Multilateralism - Wikipedia [EN] Multilateralisme - Consilium [NL]

Reframing – Karim Benammar #boekencast afl 139

Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting - Gabriel Zucman

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek De wereld en de aarde

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/91gotbvGLEE

https://youtu.be/91gotbvGLEE

In deze aflevering bespreken we het boek De wereld en de aarde

Samenvatting (met hulp van AI)

In aflevering 143 van de Ondernemers Boekencast bespreken Erno en Tom het essay De wereld en de aarde: Hoe houden we het veilig? van David van Reybrouck, geschreven bij zijn aanstelling als Denker der Nederlanden.

We schetsen Reybroucks werk en zijn link met Eva Rovers, en benadrukken dat het dunne, toegankelijk geschreven boek in één avond te lezen is.

Het essay opent met een geschiedenis van diplomatie (van vorstelijk belang via raison d’état, Metternich en het Congres van Wenen naar Volkenbond/VN) om te laten zien dat internationale besluitvorming kan evolueren.

Kern is het onderscheid tussen “wereld” (landen, grenzen) en “aarde” (planeet), met de stelling dat de VN gemaakt is voor conflicten tussen landen, niet tussen mensheid en planeet.

Reybrouck pleit voor een volgende stap: “aarde-politiek” en een planetaire diplomatie, onder meer via een Global Assembly/burgerberaad gekoppeld aan COP’s, met aandacht voor representativiteit, historische uitstoot en rechten voor natuur....

Vandaag het gesprek met Marije van den Berg.

Het gemeenschappelijke organiseren, dat is waar Marije aan werkt. Ze doet dat als zelfstandig onderzoeker en organisatieadviseur, als schrijver en als meebouwer aan maatschappelijk initiatief. In haar vrije tijd is ze is onder meer vice-voorzitter van de Rekenkamer Leiden en Leiderdorp, voorzitter van de raad van toezicht van Ouders & Onderwijs. mede-oprichter van de Energiefixers071 en het Leidse Huis van Actief Burgerschap. Ze is verbonden aan De Ambachtsschool voor Organiseren en Veranderen.

Marije host sinds 2018 de podcast Democratie in uitvoering. Daarnaast schreef de bestsellers 'Stop. Stopstrategie voor Organisaties' en 'De beleidsbubbel, En hoe we die liefdevol leeg laten lopen’. Haar nieuwste boek schreef ze samen met Nico Groen: ‘Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee’ heet het, en dat gaat helemaal over het gemeenschappelijke organiseren.

Laten we beginnen…

Samenvatting

Met hulp van AI gemaakt.

In aflevering 496 van de Decide for Impact podcast spreekt Erno Hannink met Marije van den Berg over “gemeenschappelijk organiseren”, naar aanleiding van haar nieuwe, samen met Nico Groen geschreven boek Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee. Ze bespreken het schrijven van een dun boek, het belang van schrappen en een opgewekte toon in sombere tijden, en hoe samenwerken zonder stappenplannen mensen helpt in beweging te komen.

Centraal staat de “ruimte tussen staat en markt”: naast overheid en markt is er een coöperatief domein waarin burgers, vrijwilligers, verenigingen en coöperaties samen eigenaarschap, zeggenschap en verantwoordelijkheid nemen.

Aan de hand van voorbeelden als Urgenda, energiecoöperaties en publieke ruimte benadrukt Marije dat je vaak geen toestemming nodig hebt om te beginnen, en dat democratie draait om de mogelijkheid om steeds opnieuw in te stappen en iets nieuws te maken.

Wat ik zoal leerde van Marije :

00:00 intro -

07:35 Een dun boek schrijven is moeilijker dan een dik boek schrijven.

11:15 Als bedrijfsjournalist heeft ze geleerd om de eigen formulering van een tekst los te laten.

13:00 Voor een dun boek blijf je afvijlen en uitbenen. Dat ga ik nooit meer anders doen.

14:30 Vat een idee goed samen in maximaal 600 woorden (een column).

16:10 Een optimistisch boek schrijven in sombere tijden.

18:55 Elke revolutionair draagt in zich om dictator te worden.

20:05 Een vliegwiel in jezelf aanzetten en ook in de samenleving.

21:25 We hebben met elkaar bedacht dat als er een probleem is, daar een toegewijde professionele organisatie voor moet komen. Als die er nog niet is, dan moet je daarop wachten.

23:25 Heb ik te veel tijd verlummeld?

24:45 Leiderschap is niet een functionaris maar een eigenschap van het systeem.

28:00 De grootte van een karakter is vaak meer een kwestie van omstandigheden.

30:05 Publieke ruimtes zijn duur geworden, waardoor mensen die geen geld hebben daar niet meer kunnen vertoeven.

31:40 In het handelend en producerend vermogen van de gemeenschap zit ook de humuslaag van de democratie.

33:50 We verkopen heel veel uren aan de baas of de klant en dus weinig beschikking hebben over onze eigen tijd.

40:35 Je hoeft niet te kiezen tussen overheid en markt, je kunt ook kiezen voor gemeenschappelijk eigendom.

41:50 Dat we elkaar aan het vertellen zijn, dat je vooral voor jezelf moet zorgen omdat we niet meer voor elkaar kunnen zorgen.

43:25 Je kunt ook wat zachter werken zodat je altijd wat meer ontspannen bent.

49:55 Stimuleer jezelf en je kinderen om vrijwilligerswerk te doen. Koop dat niet af, maar doe mee.

51:05 Ga niet bij een sportvereniging waar je de bardienst afkoopt, want ook dat draagt bij aan de ondermijning van de democratie.

53:35 Democratie heeft de belofte in zich dat je altijd weer kunt instappen.

54:30 Fascisme is het doodmaken van de mogelijkheid om iets nieuws te maken. (Hannah Arendt)

58:20 Er is een weg tussen de extremen, de markt of de staat, en dat is samen.

1:00:00 Als je veel geld hebt, kun je een deel lenen tegen 0% of weinig rente bij een coöperatie.

1:03:25 Wat je zelf doet is echt wat anders dan samen met elkaar doen.

Meer over Marije van den Berg:

www.democratieinuitvoering.nl

https://www.democratieinuitvoering.nl/podcast

https://www.linkedin.com/in/marijevandenberg/

Boeken:

Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee (2026)

De beleidsbubbel (2023)

Stop. Stopstrategie voor organisaties (2020)

Andere bronnen:

Ondernemers Boekencast

Paul de Kuyper

Quotes van Johann Wolfgang von Goethe - “Wer Großes will, muß sich zusammen raffen;In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister,Und das Gesetz nur kann uns Freiheit geben.”

Marjan Minnesma - Wikipedia

Uitgebreide versie van het laatste gesprek met Marjan Minnesma

Energie samen

Nederland zorgt voor elkaar (NLZVE)

Cooplink

Neon - Nederlands Onderwijsinstituut (samen schoolboeken maken)

Sander en de brug – Sander Schimmelpenninck #boekencast afl 76

Hannah Arendt - Wikipedia

Barbara Kathmann - Wikipedia

Video van het gesprek met Marije van den Berg

https://youtu.be/LPyNGx61yfk

Kijk hier https://youtu.be/LPyNGx61yfk

Transcript van het gesprek

[00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 496 van de Decide for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Marije van den Berg. Het gemeenschappelijke organiseren, daar is waar Marije aan werkt. Ze doet als zelfstandig onderzoeker en organisatieadviseur, als schrijver en als meebouwer aan maatschappelijk initiatief.

In haar vrije tijd is ze onder meer vicevoorzitter van de Rekenkamer Leiden en Leiderdorp, voorzitter van de Raad van Toezicht van Ouders en Onderwijs, medeoprichter van Energie Fixers 071 en het Leidse Huis van Actief Burgerschap. Ze is ook verbonden aan de Ambachtsschool voor Organiseren en Veranderen.

Marije host sinds 2018 de podcast Democratie en Uitvoering. Daarnaast schreef ze de bestseller Stop! Stopstrategie voor organisaties en de beleidsbubbel en hoe we die liefdevol leeg laten lopen. Haar nieuwste boek schreef ze samen met Nico Groen: Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee, [00:01:00] heet het.

En dat gaat helemaal over het gemeenschappelijk organiseren. Het was een supermooi gesprek waar we het hadden over de ruimte tussen de staat en de markt. Alles wat we samen kunnen doen. Mijn naam is Erno Hannink en ik deel mijn opgedane ervaring, kennis en expertise met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om in impact te groeien.

Laten we beginnen.

[00:01:24] intro: Welkom bij Decide for Impact. Een podcast waarin je leert van ondernemers en experts die een positieve, duurzame bijdrage leveren aan mens en omgeving. Met persoonlijke verhalen die je helpen om impact besluiten te nemen voor jullie bedrijf. Dan nu jouw businesscoach Erno Hannink.

[00:01:46] Erno Hannink: Welkom in de nieuwe podcast aflevering. Vandaag spreek ik opnieuw met Marije van den Berg. Dank je wel voor opnieuw dat je in de podcast komt Marije. Dank je wel!

[00:01:55] Marije van den Berg: Ja, met heel veel plezier, Erno.

[00:01:57] Erno Hannink: Ja, de de eerste keer dat we in gesprek [00:02:00] waren, dat was in 2020 alweer 26 november 2020. Dat was na de uitkomst van je eerste boek Stop de stop strategie voor organisaties.

Ik denk dat het een van de betere boeken was die ik heel lang heb gelezen. Hij stond ook in onze. Het was mijn nummer één, die van Tom en mij in de boekbespreking stond ie in onze top drie en we hebben er heel vaak aan gerefereerd. Als ik ook in mijn artikel, want ik zocht hier nog vandaag nog even op mijn website.

Als ik heel vaak heb ik je genoemd, zie ik dat.

[00:02:28] Marije van den Berg: Ja, ik ben altijd helemaal dat ik denk o wat fijn dat het zin heeft om een boek te schrijven als mensen waarderen. Dat is heel tof om te horen.

[00:02:35] Erno Hannink: Ja, ik ben echt blij met jullie! Jouw vorige boek De beleidsbubbel heb ik je niet voor over gesproken, want ja, dat is net iets te ver weg van waar ik me bezig hou.

[00:02:44] Marije van den Berg: Overheid zeg maar.

[00:02:44] Erno Hannink: Ja, ja. Ja. Ja. Maar dit boek, ja, dit sluit me helemaal aan. En ik weet ook zeker als ik het beleidsstuk had gelezen dat ik het super interessant vond. Daar gaat het niet om, maar dat is net te ver weg van mijn standaard onderwerpen.

[00:02:56] Marije van den Berg: Excuseer niet, het boek is bovendien veel te dik.

[00:02:58] Erno Hannink: Ook nog, maar [00:03:00] je nieuwe boek.

Zoals ik al zei je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee. Het gemeenschappelijk organiseren gaat het over dat. Dat past heel erg goed. Ik was heel blij en we gaan het boek ook. Een boekbespreking stond al op onze agenda. Het stond al twee keer gepland, maar door wat we net besproken had dat ik nog met mijn huis bezig ben op dit moment.

[00:03:17] Marije van den Berg: Ik ben ook weer ontzettend nieuwsgierig naar dat gesprek, dus.

[00:03:20] Erno Hannink: Het komt eraan.

[00:03:21] Marije van den Berg: Nou ja, alleen maar leuk.

[00:03:23] Erno Hannink: Als ik maar iets meer ruimte vind met mijn huis, dan kan ik dit werk ook investeren. Maar het komt goed. Het komt goed en het komt er echt aan. Wat ik van dit boek zeker vond, was dat het weer net zo fijn geschreven was als de vorige keer.

En dit keer heb je het samen geschreven met Nico Groen. Die was ook weer bij de uitreiking van het Boek van het Jaar van de OOA Organisatie Adviseurs. En dit keer won je.

[00:03:48] Marije van den Berg: Weer niet.

[00:03:49] Erno Hannink: Nog steeds niet. Nog net niet. Ik weet niet. Je was dicht in de buurt, maar net niet won je de prijs. Je moest dus gewoon nog een boek schrijven en dan komt dat vanzelf een keer goed.

[00:03:57] Marije van den Berg: Want

...

Vandaag bespreken we het boek De machtscode van Marietje Schaake.

De ondertitel is: Hoe de onzichtbare belangenstrijd achter AI onze democratie bedreigt

https://www.linkedin.com/in/marietjeschaake

https://nl.wikipedia.org/wiki/Marietje_Schaake

Marietje was 10 jaar lid van het Europees Parlement voor D66.

Ze was verbonden aan de Universiteit van Stanford tot april 2026 als Fellow van het Institute for Human-Centered AI.

Ze is vooral actief op het gebied van de onafhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech.

In 2024 gepubliceerd: De tech coup. Hoe tech is gaan regeren en we de macht weer terugwinnen, Atlas Contact, Amsterdam. ISBN 978904504662

In februari 2025 ontving Schaake een Felipe Rodriquez Award, de positieve variant van de Nederlandse Big Brother Award, voor "het aankaarten van de gebrekkige tot afwezige democratische controle op de Big Tech-bedrijven die onze wereld vormgeven".

Boek:

Inleiding - In de ban van AI

De doorbraak van AI

De mythe van AI

De ideologie achter AI

De macht van AI

Een agenda voor AI

Nawoord - Tijd voor zelfvertrouwen

Inleiding - In de ban van AI

In de inleiding laat ze direct de risico's en kwetsbaarheden van het AI-gebruik zien. We laten belangrijke beslissingen over aan ondoorzichtige systemen die zijn ontworpen om waarde te creëren voor aandeelhouders. Daarnaast wordt er te weinig gekeken naar de gevolgen, zoals milieuschade, sociale ontwrichting en onvoorspelbaarheid. We worden vooral gestuurd door kansen.

In Europa gebruiken we massaal Amerikaanse platforms en investeren we in Amerikaanse techbedrijven waarmee we de Amerikaanse economie ondersteunen, terwijl ze de democratie in Europa onderuit willen halen.

De machtscode: wie de controle over de AI-infrastructuur heeft, bepaalt welke informatie miljarden mensen bereikt, welke vragen als legitiem worden beschouwd en welke antwoorden als waarheid worden gepresenteerd.

Het boek is een pamflet.

De doorbraak van AI

Veel mensen gebruiken AI, ook als ze daarmee hun eigen werk uiteindelijk overbodig maken. We werken direct mee aan de groei van AI-bedrijven.

AI is ons leven binnengeslopen voordat we goed hebben begrepen wat de consequenties zijn.

Gesloten systemen, waarin bedrijven vinden dat zij alleen een veilig gebruik van AI kunnen garanderen. De geschiedenis wijst uit dat dit niet lukt. Uiteindelijk gaat de winst van het bedrijf voor.

AI als intieme partner voelt een emotionele band met de bot. Met name bij jongeren die zijn opgegroeid met de mobiel in de hand. AI sluipt in alle apps op je telefoon.

Whittaker (Signal) waarschuwt dat agentic AI (die allerlei taken van je kan overnemen) het einde is van de privacy. Het systeem heeft overal toegang toe en kent je bank- en creditcardgegevens.

AI heeft invloed op ons welzijn, werk en de weerbaarheid van mensen en daarmee op de maatschappij. Het stuurt ongemerkt ons gedrag. Waarvan we afhankelijk worden van een klein aantal (tech)bedrijven met ondoorzichtige belangen en nauwelijks democratische controle. Ze optimaliseren voor schaal en snelheid en niet voor maatschappelijke verantwoordelijkheid, welzijn of het voorkomen van problemen.

De mythe van AI

p38

De mythische verhalen over AI legitimeren macht, rechtvaardigen offers en maken halfgoden van AI-experts. Het geeft deze bedrijven meer macht en aanzien en ze lijken alle investeringen waard.

De bedrijven verzamelen gigantische hoeveelheden data over wat wij online doen. (Google, Meta, Amazon)

Managers willen AI inzetten voor meer efficiëntie.

De angst voor China bij de techbedrijven dat ze worden ingehaald, waardoor er steeds hogere bedragen worden geïnvesteerd.

Wanneer de bubbel barst met de geplande IPO's van tientallen miljarden, lijkt er een nieuwe piek te zijn. Als de bubbel barst, dan heeft dit ook effect op de rest van de economie omdat veel bedrijven in AI hebben geïnvesteerd (FOMO), zoals de Nederlandse pensioenfondsen.

De vooruitgang van AI lijkt niet te stoppen, haast onvermijdelijk, alsof we geen keuze hebben, maar die hebben we wel.

De ideologie achter AI

De Nederlandse overheid en bedrijven zijn afhankelijk van Amerikaanse technologie; zie het gebruik van Microsoft 365 (overheid en bedrijven) en Google (bedrijven en privé). Deze bedrijven zijn nauw verbonden aan de politiek in de VS.

De mensen achter de AI-bedrijven (met macht), bijna allemaal witte mannen met techno-utopische, antidemocratische en anti-Europese ideeën. p58 Soms zelfs fascistisch of technofascistisch. Ze beïnvloeden met hun platformen de meningen en emoties in vele landen.

Libertarische ideeën, vrije markt en individuele vrijheid. Het belangrijkste doel is groei en winst voor de eigen bedrijven. Ze lobbyen tegen wetgeving op het gebied van AI, technologie, privacy, vermogensbelasting. Ze hebben grip op de media, zoals Bezos (Washington Post en Time Magazine) en Ellison (CBS en Paramount), en Musk met Twitter.

Thiel is oprichter van Palantir, waar veel overheidsdiensten, zoals politie en leger, al mee werken. (niet van overtuigd dat vrijheid en democratie samen gaan). p62

"Echte vrijheid voor ondernemers zoals hij is onmogelijk in een democratie waarin iedereen een stem heeft."

Ze komen met startup states en CEO-koningen.

De miljardairs in het The Autoritarian Stack-netwerk willen steeds meer overheidsfuncties omzetten in private producten zoals DigiD en betalingsverkeer.

De macht van AI

Macht over het milieu - kan klimaatverandering tegengaan en zorgt tegelijk voor een toename van het fossiele energieverbruik.

De automation bias - we geloven dat geautomatiseerde systemen neutralere of eerlijkere beslissingen nemen dan mensen. Systemen zijn ontworpen, gebouwd en getraind door mensen.

Discriminatie door deze systemen (toeslagenaffaire)

Zoekmachine Zero - nul klikken in de zoekmachine met AI-gegenereerde antwoorden hoef je niet meer door te klikken naar websites, terwijl ze wel de oorspronkelijke informatie leveren.

Interessant GPT-NL gebaseerd op de archieven van Nederlandse mediabedrijven.

Enshittification van Cory Doctorow - goed boek dat schrijft over verslechtering van de producten en diensten van de topbedrijven zoals Google.

Macht over de economie, cultuur en werk. Productiviteit stijgt en inkomen daalt. Werken loont steeds minder.

Macht over de politiek - ondermijning van de democratie p101 106, 107 en 108

Macht over de regelgeving - minder regels, deregulering.

De machtscode - verschuivingen op de arbeidsmarkt, het verlies van kennis en intellectueel eigendom, de grote hoeveelheid water, land en energie die nodig zijn, de erosie van de rechtsstaat. De impact van AI is gigantisch en lang niet altijd duidelijk.

Digitale autonomie moet het uitgangspunt zijn voor de overheid p115

Een agenda voor AI

p119 opsomming van wat we hebben in Nederland: ASML, efficiënte landbouw, internetknooppunt, goede universiteiten. Concrete visie op publieke waarden in de digitale wereld. p120

Rapport Wennink - te veel door een economische bril gekeken en te weinig door een maatschappelijke bril.

Er is beweging - DigiD wordt teruggedraaid. Vanochtend in FD dat "De fiscus wil ‘voorloper’ op het gebied van digitale autonomie worden binnen de Rijksoverheid, na kritiek op de overstap naar Amerikaanse leveranciers." https://fd.nl/politiek/1599626/belastingdienst-scherpt-aanbestedingsbeleid-it-projecten-aan

Stoppen met de aandelenbeurzen van landen buiten de EU massaal te subsidiëren. (er komen grote IPO's aan)

Maak de stappen naar digitale soevereiniteit concreet. p128

Test AI voordat het op de markt komt

Zorg ervoor dat iedereen toegang heeft tot AI

Faciliteer onafhankelijke kennis over AI

Zet huidige wet- en regelgeving in

Maak handhaving flexibeler

Bouw Europese AI (publieke waarden)

Trek talent aan

Verstevig samenwerking tussen democratische landen

Vorm een democratische AI-alliantie

Leer van anderen

Gebruik onze troeven

Nawoord - Tijd voor zelfvertrouwen

Europa heeft veel goede dingen en Silicon Valley wat minder romantiseren.

Je kunt zelf ook iets doen voor meer democratische grip op AI:

stap over van ChatGTP of Gemini naar Mistral Vibe (voorheen Le Chat)

stap over van Sharepoint naar NextCloud

van Gmail naar Proton Mail

Er zijn genoeg Europese alternatieven zie https://decideforimpact.com/eu-tech/

p154 afsluiter

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno

04:40 De drie elementen waarom de serie De Vonkjes zo waarderen.

08:35 Een inkijk in hoeveel macht de AI-techbedrijven hebben, met name door gigantische verwachtingen te geven over de toekomst met AI.

14:35 Een voorbeeld van de macht van de VS is het blokkeren van creditcards en e-mail van rechters van het Internationaal Gerechtshof.

16:15 Voorbeeld van DigiD: hoe de politiek niet ingrijpt als de VS meer macht dreigt te krijgen en toestemming geeft voor de verkoop.

19:55 Medicijnen worden getest, AI amper.

20:40 AI is een machine die ons bedreigt en we moeten daarom de mens voor AI beschermen [Tom]

22:15 Onder druk van de versnelling naar de toekomst worden langetermijnbeloften gedaan en moeten belemmeringen op dit moment worden geminimaliseerd.

23:05 Hoe een versie van Gen AI (Claude) de besluitvormers (mensen) beïnvloedt en zelfs chanteert om niet op te waarderen naar een nieuwe versie.

28:05 De financiële markten die afhankelijk zijn van het succes van AI door de enorme investeringen met alle risico's van dien als de bubbel barst.

29:35 De FOMO-gedachte waardoor het lijkt dat we geen keuze hebben en wel moeten doorgaan met AI.

30:05 Vanuit de Amerikaanse optiek speelt Europa geen rol meer in de AI-wedloop.

30:50 Kritische vragen worden bestempeld als anti-patriotisch.

34:05 Bria heeft met The Authoritarian Stack in kaart gebracht hoe de spelers samenhangen.

...

Vandaag het gesprek met Marja Wagenaar.

Marja is Besluiten Architect. Zij adviseert leiders en teams bij het nemen van onvoorwaardelijke besluiten. Onlangs verscheen haar nieuwe boek ‘Onvoorwaardelijke Besluiten in 10 stappen’. Wagenaar heeft ervaring in zowel het bedrijfsleven, de wetenschap als de politiek. Ruim 25 jaar geleden was zij lid van de Tweede kamer.

Laten we beginnen…

Samenvatting

Met hulp van AI gemaakt.

In aflevering 495 van de Design for Impact podcast spreekt Erno met besluitenarchitect Marja Wagenaar, auteur van "Onvoorwaardelijke besluiten in tien stappen". Wagenaar blikt terug op haar tijd als Tweede Kamerlid en bespreekt hoe de politiek een grote besluitmachine is, hoe afstand tot burgers populisme voedt en hoe besluiten zonder uitvoering slechts voornemens zijn, met voorbeelden als de vuurwerkramp Enschede, toeslagenaffaire en Groningen.

Ze benadrukt het belang van nieuwsgierigheid naar verschillende leefwerelden en noemt haar boek "Het einde van de buitenspelcultuur". Verder licht ze haar "fifty-fifty"-methode toe uit haar leiderschapsboek voor vrouwen: tijd verdelen tussen organisatie/anderen en jezelf, inclusief netwerken en reputatie bouwen.

In haar besluitvormingsboek draait het om lef, risico’s nemen, concrete uitvoeringsplannen, besluiten op het juiste niveau beleggen, onderbouwing toetsen en met een betrokkenheidsbord bepalen wie meebeslist, adviseert of geïnformeerd wordt.

Tot slot bespreekt ze Europese uitdagingen rond economie, defensie en technologische afhankelijkheid en hoe individuen in onzekere tijden via kleine stappen weer grip krijgen.

Wat ik zoal leerde van Marja :

05:00 intro -

05:40 In de Tweede Kamer je idealen verwezenlijken

06:20 De Tweede Kamer is de grootste besluitenmachine die we hebben (in Nederland).

07:15 Het was een meisjesdroom.

09:35 Een onderzoeksraad voor veiligheid naar aanleiding van de vuurwerkramp in Enschede.

10:35 Een cultuur waarin mensen de hele tijd met elkaar bezig zijn: de buitenspelcultuur.

13:35 Een besluit dat geen besluit lijkt te zijn maar een voornemen of een idee.

14:25 De schriftelijke wilsverklaring zorgt ervoor dat mensen die niet kunnen lezen of schrijven worden uitgesloten.

16:05 De nieuwsgierigheid naar mensen die niet op jou lijken.

16:40 De drie fases van de ontwikkeling van een politiek leider.

19:35 Vrouwen zijn in hun werk minder dan mannen bezig met tijd en energie te steken in hun eigen ontwikkeling en carrière.

22:00 Veel werken voor je bedrijf en de klanten en daardoor te weinig werken aan de ontwikkeling van je bedrijf.

22:50 Leiderschap voor vrouwen met de 50/50-methode.

27:00 Kleine overzichtelijke weekdoelen voor je eigen ontwikkeling.

28:35 Besluiten zijn het grootste lek in organisaties.

30:50 Huiswijn-besluiten - je kiest voor iets gemiddeld

35:05 Besluiten neerleggen op het niveau waar ze thuishoren.

37:15 Zorg voor een goed uitvoeringsplan als je een besluit neemt.

41:10 In overleggen en vergaderingen 'het rondje' maken, want je wil ook de stille stemmen horen.

43:30 Het betrokkenheidsbord om te zien wie je bij je besluit moet betrekken.

46:15 Je hebt meer aan een bewindspersoon die optreedt dan aan een die aftreedt.

48:25 Onderzoek wie de energiegevers en energievreters in je leven zijn.

51:55 De landen in Europa zijn meer een toeristische bestemming geworden dan een economische macht.

56:00 Investeren in economische ontwikkeling en veiligheid in Europa.

1:05:00 Tijd en afstand nemen om voor jezelf en met jezelf aan de slag te gaan.

Meer over Marja Wagenaar:

https://leadershipint.com

https://www.linkedin.com/in/marja-wagenaar-2a460827/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Marja_Wagenaar

Boeken:

Onvoorwaardelijke besluiten in 10 stappen (2026) - voor leiders met lef

Het leiderschapsboek voor vrouwen (2015)

Het einde van de buitenspelcultuur, een democratisch antwoord op het populisme (2004)

De Rijksvoorlichtingsdienst: Geheimhouden, toedekken en openbaren (1997)

Herinneringen aan Joop Den Uyl (1988)

Andere bronnen:

Ondernemers Boekencast

Boek Tony Blair - On Leadership

Inner Development Goals

Michiel Muller

Mario Draghi rapport ‘De toekomst van het Europese concurrentievermogen – Een strategie voor het concurrentievermogen van Europa’ bericht van Buza hierover.

Hidden Champions van de 21e eeuw – Hermann Simon #boekencast afl 25

Hidden Champions Die neuen Spielregeln im chinesischen Jahrhundert – Hermann Simon #boekencast afl 48

Anthropic - Wikipedia

Video van het gesprek met Marja Wagenaar

https://youtu.be/dVlXYL6b_TQ

Kijk hier https://youtu.be/dVlXYL6b_TQ

Transcript van het gesprek

[00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 495 van de Design for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Marja Wagenaar. Marja is besluiten architect. Zij adviseert leiders en teams bij het nemen van onvolmaaktlijke besluiten. Onlangs verscheen haar nieuwe boek Onvoorwaardelijke besluiten in tien stappen. Wagenaar heeft ervaring in zowel het bedrijfsleven, de wetenschap als de politiek.

[00:00:29] Erno Hannink: Ruim 25 jaar geleden was zij lid van de Tweede Kamer. Het was een super interessant gesprek waar we het hadden over besluitvorming, wat ik natuurlijk een bijzonder onderwerp vind. Besluiten voor jou als ondernemer, voor het individu, maar ook besluiten in de politiek en het effect dat het heeft op ons allemaal en de acties die we nu hebben te ondernemen.

[00:00:51] Erno Hannink: Hopelijk vind jij het gesprek net zo interessant als ik het vond om het met Marja te hebben. Mijn naam is Erno Hannink en ik deel mijn opgedane kennis, ervaringen en expertise met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om in impact te groeien. Laten we beginnen.

[00:01:31] Erno Hannink: Welkom in de nieuwe podcast aflevering! Vandaag spreek ik met Marja Wagenaar. Welkom Marja!

[00:01:37] Marja Wagenaar: Dank je wel! Leuk om er te zijn, Erno.

[00:01:39] Erno Hannink: Ja, ik heb je uitgenodigd omdat ik je tegenkwam op LinkedIn door je boek.

[00:01:44] Erno Hannink: Dat gaat over besluitvorming. Daar komen we zo meteen uitgebreid op terug. Want ik wil ook even een beetje terug in waar je vandaan komt. Hoe kom je hier bij dit, bij dit onderwerp zeg maar. En een belangrijk stuk in jouw ontwikkeling, in jouw geschiedenis en je carrière is de Tweede Kamer en de politiek.

[00:02:03] Erno Hannink: Als ik het zo is. Voor mij was het een belangrijk onderdeel. Ik weet niet hoe het voor jou zat. Wat heeft jou getrokken om om dat werk te gaan doen? Om in de Tweede Kamer te stappen?

[00:02:14] Marja Wagenaar: Nou, dat was eigenlijk heel simpel. Je kunt in de Tweede Kamer ongelooflijk veel dingen doen, je idealen verwezenlijken. En dan zitten we wel gelijk bij het onderwerp besluiten.

[00:02:25] Marja Wagenaar: Er worden in de Tweede Kamer, het hoogste orgaan in ons land, dagelijks ongelooflijk veel besluiten genomen over van alles. En die meeste besluiten hoort bijna niemand iets over. Wij horen thuis eigenlijk alleen maar iets over besluiten waar men het of in de Tweede Kamer onderling of Kamer en kabinet.

[00:02:46] Marja Wagenaar: Of bijvoorbeeld met een grote maatschappelijke organisatie, de vakbeweging, de werkgevers wanneer men het niet eens is. Terwijl, het is de grootste besluitmachine die we hebben. Dus ik heb het boek ook aangeboden aan Ton van Kan, de voorzitter, nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer. Die komt uit Zwolle. En waarom heb ik dat gedaan?

[00:03:06] Marja Wagenaar: Omdat hij een heel mooi voorbeeld is van iemand die besluiten durft te nemen. Hij is op zijn 35e stak hij zijn vinger op en zei: ik wil deze club gaan leiden. Nou, en dan word je niet uitgenodigd bij een chique headhunter op de Zuidas in Amsterdam voor een discreet kopje koffie. Nee, dan heb je een sollicitatiegesprek gewoon met al je collega's.

[00:03:29] Marja Wagenaar: Daar kwam hij doorheen. Zij kozen hem. Nou, dat je op die leeftijd zo'n besluit durft te nemen en te zeggen ik ga ervoor. Ja, dat vind ik lef hebben en dat vind ik ontzettend leuk.

[00:03:41] Erno Hannink: Want jij hebt een bepaald besluit genomen, ook in de Tweede Kamer te stappen. Maar hoe ging dat besluit dan? Had je daar ook lef voor nodig dan op dat moment?

[00:03:49] Marja Wagenaar: Nou, het was iets. Het was echt. Ja, meisjesdroom. Het was wel een meisjesdroom. Ik wilde heel graag de politiek in met het idee daar kan ik heel veel dingen voor elkaar krijgen. Nou, dat is ook heel mooi gebeurd en het bracht alles bij elkaar wat ik zelf leuk vond om te doen. Spreken, schrijven, nadenken, dingen verder brengen, zorgen dat dingen beter worden.

[00:04:14] Marja Wagenaar: Dat is wat ik in mijn ondernemerschap nu ook al jaren doe. Maar je probeert te zorgen dat dingen beter worden. Een heel mooi voorbeeld is. Ik heb de rampen mogen doen, de vuurwerkramp in Enschede en ook de brand, de oudejaarsbrand in café Het Hemeltje in Volendam en in Enschede merkte je echt. Ik zal dat nooit vergeten.

[00:04:34] Marja Wagenaar: Dat was op 13 mei 2000. Ik vierde namelijk op dat moment mijn verjaardag. Ik ben op 14 mei jarig en mijn keuken stond vol mensen. Maar uiteindelijk was iedereen naar die tv aan het kijken en de dag erna ben ik er heen gegaan. En dan zie je de impact van zoiets in de regio zoals dat dan in Nederland heet.

[00:04:58] Marja Wagenaar: Ja, het. Het stuk dat daar verwoest was in Enschede, dat is een stuk als je dat met Amsterdam vergelijkt. Van Leidseplein tot Centraal Station. Nou, als dat ergens in de Randstad gebeurd zou zijn, zou de impact en ook de hulp, het geld dat uiteindelijk ervoor werd vrijgemaakt totaal anders zijn. Ik vond het heel mooi om te zorgen dat wel die hulp er kwam, dat er goede financiële regelingen kwamen voor de mensen.

[00:05:25] Marja Wagenaar: Want op de een of andere manier gebeuren dit soort dinge

Vandaag bespreken we het boek Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee van Marije van den Berg en Nico Groen.

De ondertitel is: Het gemeenschappelijke organiseren

Marije werkt als onderzoeker, adviseur en initiatiefnemer op het grensvlak tussen gemeenschap en overheid. Ze zit in het bestuur van het Druckeronds, in de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp en in de raad van toezicht van Ouders en Onderwijs. Ze is columnist van VNG magazine en Binnenlands bestuur.

Ze heeft een podcast Democratie in uitvoering (link)

Nico is bestuurskundige en meer dan veertig jaar onafhankelijk organisatieadviseur en interim-manager. Hij was bijna twintig jaar bestuursvoorzitter van een groep industriële ondernemingen in de machinebouw. Nu is hij voorzitter van Werknemersparticipatie Rotaform Lelystad, de Industriële Kring Lochem en van de Coöperatie LochemEnergie Waterkracht.

Een fijn boek. Minder dan 200 pagina's. Behapbare hoofdstukken van enkele pagina's. Net als haar boek Stop. (Boekencast over in 2021 opgenomen) Lekker geschreven, kernachtig. Dit keer geen stappenplan of methode, maar wel goede tips voor actie, met veel aandacht voor gemeenschappen en de ruimte tussen de markt en de staat. De kruk met drie poten. Ik kreeg er energie van en wilde weer aan de slag met het werk dat ik normaal doe. Met de goede tip, met anderen delen wat je belangrijk vindt én gaan doen wat er dan moet gebeuren.

Moedig zijwaarts. Voor de meeste goede dingen hoef je geen toestemming te vragen. p 192

Boek Je bent niet de baas 6 delen:

Verwacht niet te veel van organisaties (en bazen)

Overschat markt en staat niet

Herstel maatschappelijke balans

Vorm lokale gemeenschappen

Maak ruimte voor wat er toch al gebeurt

Laat je niet afleiden

Geheim katern (voor als je wél de baas bent)

We zijn al bevoegd en hebben geen toestemming nodig.

Zekerheid vs vrijheid - boek van Aldous Huxley De tijd van de oligarchen. Mensen kiezen voor zekerheid.

Inleiding: de buschauffeur in de nacht maakt keuzes zonder dat er een baas nodig is.

Wie niet zelf zijn positie kiest, krijgt er eentje toegewezen. Daar zit voor mij wat gevoel voor merit in. Je moet het zelf doen. Vrijheid komt niet vanzelf.

Verwacht niet te veel van organisaties (en bazen)

We verwachten teveel van organisaties, efficieny, de mechanistische benadering

Alle mensen zijn ongeveer even groot.

Als je de baas wordt, ga je je anders gedragen.

Het verschil in grootte van karakter is vaak meer een kwestie van de omstandigheden.

Hannah Arendt - handelen p27

p30 besluitvorming, beslissingen in organisaties worden vaak door mensen genomen die nét niet genoeg vakkennis hebben om alle details te begrijpen. Terwijl uitvoerders deze kennis wel bezitten en ook actuele informatie hebben.

Herbert Simon: autoriteit ontstaat omdat anderen hun gedragskeuzes door de baas laten bepalen. Je accepteert de leiding omdat je het nut ervan inziet, niet omdat het moet.

Terwijl leiderschap wisselt naar gelang de vraag en de omstandigheden.

Een ondernemer doet het ook niet allemaal alleen. Terwijl ze zich wel eenzaam voelen.

Overschat markt en staat niet

De kracht van de markt is niet zo groot mogelijk. Meer middenstand, minder monopolies.

De neoliberale belofte van efficiëntie door schaalvergroting is vaak een recept voor kwetsbaarheid. Waar variëteit beschermt tegen systeemuitval.

De markt heeft ons veel gebracht, maar ze moet terug in haar hok.

We moeten de staat ook niet overschatten.

Positie kiezen in de gemeenschap. Met overheidsbeleid besturen we de staat, niet de samenleving.

Ook hier besluitvorming zo dicht mogelijk bij de praktijk leggen.

p60 en 61 - Door eigendom te verbinden met daadwerkelijke betrokkenheid, geen focus meer op financiële waarde maar op maatschappelijke waarde.

Herstel maatschappelijke balans

Een stelsel van twee is nooit stabiel (markt en staat). Een derde domein, het coöperatieve domein.

Laten we de kleinste omweg kiezen. p73 Grootste omweg zoals in de zorg. Kleinst mogelijke omweg via de commons. p75 Eerst tijd geven aan wat belangrijk is en dan pas een besteding zoeken voor de tijd die over is.

Haal het schema uit je hoofd dat tijd vooral werktijd is die je moet verkopen voor loon.

Tijd is een hulpbron die waardevoller wordt als we die delen met anderen en gezamenlijk inzetten. Tijd als common.

p80 Whatever the problem, community is always the answer.

p 86 beheermodellen naast gezonde verdienmodellen. Gebruikswaarde creëren en in stand houden. p88

Wees middenstander. Midden in de gemeenschap. p100

Vorm lokale gemeenschappen

Maak ruimte voor wat er toch al gebeurt

Laat je niet afleiden

Geheim katern (voor als je wél de baas bent)

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno

02:15 Met anderen delen wat je belangrijk vindt en gaan doen wat er dan moet gebeuren.

02:55 Eerste induk van Tom

06:05 Je hebt geen toestemming nodig om te beginnen.

10:05 Wie niet zelf positie kiest, krijgt er een toegewezen.

10:50 Haal dat [organisatie]harkje uit je hoofd.

13:15 In deel 1 was ruimte geweest voor een stappenplan hoe je naar zelforganisatie komt.

15:55 Afhankelijk van het thema kijken we (op) naar de leider die past bij de situatie.

17:05 Leiderschap is een eigenschap van een systeem en niet van een functionaris.

18:45 Voor de ondernemer is eenzaamheid het lastigste wat ze dien.

19:25 Schaalvergroting zorgt niet voor meer efficiëntie, maar wel voor meer kwetsbaarheid.

20:35 De markt heeft ons veel gebracht, maar ze moet terug in haar hok.

21:30 Tom is het er niet mee eens dat we de overheid overschatten en het voorbeeld is de woningbouw.

27:10 Onderzoek naar framing rondom openbaar vervoer.

29:45 Uit het dogma volgt dat een staatsschuld per definitie negatief is. De overheid is geen bedrijf.

30:35 Een samenleving antifragieler of stabieler maken met de coöperatie als kernorganisatie.

32:30 Haal het schema uit je hoofd dat tijd vooral 'werktijd' is die je moet verkopen voor loon.

33:05 Tijd is een hulpbron die waardevoller wordt als we delen met anderen en gezamenlijk inzetten.

34:10 Voor veel maatschappelijke problemen is 'de straat' het uitgangspunt.

37:15 Op zoek naar concrete stappen die je in je eigen straat kunt organiseren.

38:25 Ik noem Segers, maar ik bedoelde Ronald Rovers over materiaalgebruik. Zie bronnen hieronder.

42:10 In kleine stappen afstand nemen van het leidinggeven.

44:00 Leiderschap wordt op dit moment neergezet als, de briljante eenling die weet hoe je de problemen oplost.

44:40 De ruimte die er is naast de markt en de overheid voor de gemeenschap.

Bronnen die we genoemd hebben

Verhaal met Impact

Leren om goed te stoppen – Marije van den Berg (eerder gesprek met Marije met name over haar boek Stop)

VNG - Vereniging van Nederlandse Gemeenten

De tijd van de oligarchen - Aldous Huxley

Administrative behavior - Herbert Simon

Mission Economy – Mariana Mazzucato #boekencast afl 29

Antifragile – Nassim Nicholas Taleb #boekencast afl 37

Uitgewoond - Cody Hochstenbach

Thrive institute

Onderzoek laat zien dat NS maatschappelijk winst maakt - Eurasmus Universiteit

Duurzaam Kapitalisme – Willem Schramade #boekencast afl 16

Filosofie van de kroeg – Hans Schnitzler #boekencast afl 137

Warmte uitwisselen met elkaar in de wijk via een zonnewarmtenetwerk – Desiree Orij

Het omgekeerde ontwerp van de stad – Marianne Lefever

Het fossiele brandstof feest is voorbij – Ronald Rovers

Self-determination theory - Wikipedia Deci and Richard Ryan

De machtscode boek - Marietje Schaake

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/uERuDCCGVlI

https://youtu.be/uERuDCCGVlI

In deze aflevering bespreken we het boek Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee.

Samenvatting (met hulp van AI)

In aflevering 141 van de Ondernemers Boekencast bespreken we het boek "Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee" van Marije van den Berg en Nico Groen (ondertitel: het gemeenschappelijke organiseren).

We waarderen de vlotte stijl en het positieve, activerende doel: niet passief worden door slecht nieuws, maar lokaal zelf iets doen.

Kernboodschappen zijn dat mensen geen toestemming hoeven te vragen (“je bent al bevoegd”), dat autoriteit ontstaat doordat anderen die accepteren, en dat leiderschap een systeemeigenschap is.

Het boek kent zes delen (plus een geheim katern) en pleit voor zelforganisatie, coöperatieve vormen en lokale gemeenschappen als derde pijler naast markt en staat; de markt moet “terug in haar hok”.

We verschillen van mening over de rol van de overheid bij woningnood en missen soms een concreter “waar begin je”-stappenplan, bijvoorbeeld in de eigen straat.

Transcript

[00:00:00] Erno Hannink: Welkom in de nieuwe Ondernemers Boekencast, aflevering 141. Het boek: Je bent niet de baas Maar je moet er wel iets mee. Het boek van Marije van den Berg en Nico Groen. De ondertitel is Het gemeenschappelijke organiseren en het is uitgegeven door Verhaal met impact over verhaal met impact. Volgens mij is dit wel een vorm van uitgeverschap waar het naartoe gaat.

[00:00:24] Erno Hannink: Want verhaal met impact is niet alleen een uitgever dat de boeken ze. Er zijn ook sprekers in die stal. Ze organiseren evenementen, dus ik denk wel dat dat een soort vorm is van uitgeven waar het naartoe gaat voor meerdere uitgevers. Want alleen een boek is veel te weinig denk ik.

[00:00:39] Tom van der Lubbe: Correspondent doet natuurlijk eigenlijk een be

Vandaag het gesprek met Jeanine Mies.

Jeanine is al ruim 25 jaar zelfstandig tekstschrijver en trainer, vooral voor de rijksoverheid. Ze is zich steeds meer gaan richten op de invloed van taal op gedragsverandering. In 2024 publiceerde ze haar boek Magneetwoorden over de aantrekkingskracht van positieve taal. En in het verlengde daarvan richtte ze de WEL-beweging op voor positieve verandering. Daarmee nodigt ze ons uit om ons vaker te richten op wat we wél willen in plaats van wat we níet willen.

Laten we beginnen…

Samenvatting

Met hulp van AI gemaakt.

Wat ik zoal leerde van Jeanine :

00:00 intro - de oorsprong van de liefde voor taal

02:25 De cirkel van de middelbare school tot nu rond met deze lezing

05:05 Spelen met taal en haakjes zoals de Vakbond voor Dieren.

06:00 Framing met taal. De woorden die je gebruikt zeggen iets over hoe je de wereld waarneemt.

11:25 Nathan Rutjes is een mooi voorbeeld van een coach die positieve taal gebruikt in zijn coaching van de jonge spelers.

14:00 Het vraagt extra aandacht om positieve woorden te gebruiken.

15:20 Angstpoli vs durfpoli, een mooi voorbeeld van een woord dat afstoot en een woord dat aantrekt.

20:45 Een frame waardoor je gelijk weet, dit willen we niet.

21:55 Wat is de oproep voor de wereld waar we naar toe willen, in plaats van de wereld waar we vanaf willen?

24:55 Bewustwordingscampagnes maken meer kapot dan je lief is.

25:20 Wil je aandacht? Wees dan ergens tegen. Wil je wat bereiken? Wees dan ergens voor.

26:55 De blik verschuiven van wat we niet willen, naar wat we WEL willen.

27:20 De kapitalistische negatieve prikkel verkoopt.

30:30 Het negatieve redt zichzelf en het positieve kan een schijnwerper gebruiken.

31:05 De WEL-blik werkt.

33:40 De drie V's voor een goed verhaal: value, villain en vision.

34:55 Het ontstaan van het WEL-festival en de WEL-beweging.

36:55 Als je uitspreekt "ik ga het doen", dan gaat het ook eerder gebeuren.

37:20 Het ontstaan van de magneetwoordenkalender door een vermelding in het boek terwijl die er nog niet was. Plus een slimme manier om deze actueel te houden.

40:15 Dit is waarom ze stichting heeft opgezet voor haar WEL-activiteiten.

42:55 Hoe bepaal je wat een goed bedrag is voor je product?

47:00 Teken van deze tijd: Waar veel geld verdiend wordt dat slecht is voor de wereld, en waar je goed doet voor de wereld dat daar weinig geld tegenover staat.

52:00 Zelf een magneet zijn.

53:15 Hoe wil ik dat mensen me herinneren als ik er niet meer ben.

Meer over Jeanine Mies:

https://www.linkedin.com/in/jeaninemies/

magneetwoorden.nl

https://wel-beweging.nl

Boek: Magneetwoorden (2024)

Andere bronnen:

WEL festival

Karel de Feijter

Orde van den Prince - Wikipedia

Voorzitter van de Vakbond voor (werkende) dieren- Marjolein de Rooij

Nathan Rutjes - video van begeleiding tijdens een wedstrijd

Jens van der Weele - transitietaal

Messaging 101 (drie V's)

Doortje 't Hart

Zo krijgen we een economie zonder verborgen impact – Babette Porcelijn

Samen werken naar het happy 2050 scenario – Babette Porcelijn

boek: Stemmen met je portemonnee met bijdrage van Jeanine en Babette

Reint Jan Renes - Wikipedia

Video van het gesprek met Jeanine Mies

https://youtu.be/UutxNbrVd-k

Kijk hier https://youtu.be/UutxNbrVd-k

Transcript van het gesprek

Vandaag bespreken we het boek The age of extraction, van Tim Wu.

De ondertitel is: How tech platforms conquered the economy and threaten our future prosperity

Timothy Shiou-Ming Wu is a Taiwanese-American legal scholar who served as Special Assistant to the President for Technology and Competition Policy at the United States from 2021 to 2023. He is also a professor of law at Columbia University and a contributing opinion writer for The New York Times. He is known legally and academically for significant contributions to antitrust and communications policy, coining the phrase "network neutrality" in his 2003 law journal article, Network Neutrality, Broadband Discrimination. In the late 2010s, Wu was a leading advocate for an antitrust lawsuit directed at the breakup of Facebook. https://en.wikipedia.org/wiki/Tim_Wu

Dit boek bestaat uit 4 delen:

Understanding platform power

The business of herding

The dangers of centralized economic power

An architecture of equality

Het boek is opgebouwd rond de volgende centrale thema’s:

De opkomst van platformmacht: hoe techplatforms zoals Amazon, Google en Meta zich hebben ontwikkeld tot dominante economische spelers.

De belofte en realiteit van het internet: de oorspronkelijke belofte van welvaart en democratie in de jaren ’90 en ’00, en hoe dit is omgeslagen in nieuwe economische klassen en autocratie.

Extractie als bedrijfsmodel: hoe platforms aandacht, data en welvaart extraheren, en wat de gevolgen zijn voor gebruikers, werknemers en kleine bedrijven.

De rol van monopolies en concentratie: hoe techgiganten concurrenten opkopen en markten domineren, met voorbeelden uit de gezondheidszorg, vastgoed en andere sectoren.

De gevolgen voor democratie en samenleving: hoe deze ontwikkelingen bijdragen aan ongelijkheid, politieke polarisatie en de opkomst van autocratie.

Een blik vooruit: voorstellen voor herstel van de balans, zoals strengere regulering, antimonopoliewetten en democratische controle over platforms.

Tim Wu schetst in The Age of Extraction vijf centrale oplossingen om de macht van techplatforms te beteugelen en een eerlijkere economie te creëren. Deze zijn samengevat als volgt:

Strengere antimonopoliewetten en handhavingWu pleit voor het actief aanpakken van monopolies en het voorkomen van marktconcentratie, bijvoorbeeld door het blokkeren van overnames die concurrentie uitschakelen. Hij wijst op het belang van het herstellen van eerlijke concurrentie, zodat nieuwe spelers kansen krijgen en consumenten, werknemers en kleine bedrijven niet worden uitgebuit.

Democratische controle over platformsPlatforms moeten transparanter en democratischer worden bestuurd, met meer inspraak voor gebruikers, werknemers en andere stakeholders. Wu stelt voor om governance-structuren te herzien, zodat niet alleen aandeelhouders, maar alle betrokkenen invloed hebben op beslissingen die hen raken.

Regulering van data-extractie en privacyWu benadrukt dat platforms nu onbeperkt data en aandacht kunnen extraheren. Hij bepleit strengere regels voor datagebruik, privacybescherming en het beperken van manipulatie via algoritmen. Consumenten moeten meer controle krijgen over hun eigen data.

Herverdeling van economische waardeDe welvaart die platforms genereren, moet eerlijker worden verdeeld. Wu stelt voor om belastingstelsels aan te passen, zodat platforms een billijker bijdrage leveren aan de samenleving en kleine bedrijven en werknemers niet worden benadeeld.

Publieke alternatieven en open infrastructuurWu pleit voor het ontwikkelen van publieke of coöperatieve alternatieven voor commerciële platforms, bijvoorbeeld op het gebied van sociale media, zoekmachines of betaalsystemen. Open standaarden en interoperabiliteit moeten worden gestimuleerd, zodat gebruikers niet gevangen zitten in gesloten systemen.

Kernboodschap: Wu’s oplossingen richten zich op het herstellen van de balans tussen innovatie, economische groei en sociale rechtvaardigheid, met nadruk op democratische controle, eerlijke concurrentie en het beperken van extractieve praktijken.

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno

02:10 Eerste indruk van Tom en de hoop op meer achtergrond over de invloed van Big Tech bij de Amerikaanse verkiezingen.

06:15 Sterke economische macht werd gezien als een bedreiging voor de democratie.

08:45 Oprichters van techbedrijven werden eerst als cool gezien, maar rond 2010 veranderde dit beeld.

12:05 Antitrust als oplossing om de macht van extreem grote en machtige bedrijven op te breken.

13:45 Hoe een bedrijf als Amazon mensen met lage prijzen naar een platform trekt, marktmacht wint en op het moment dat mensen geen kant meer op kunnen, verhoogt het de prijzen.

15:30 Idee dat we allemaal onze abonnementen van de grote platformen opzeggen om de macht af te breken door hun terugkerende inkomsten onder druk te zetten.

17:00 Hoe Big Tech de markt neutraliseert door concurrerende platformen of apps op te kopen.

19:20 Blitz scaling kort uitgelegd aan de hand van de Blitzkrieg, en de verrassing dat Elon Musk hier ontbreekt.

21:05 Thiel moedigt ieder techbedrijf aan om een monopolie na te streven.

24:05 Verschil tussen de strategie van Hidden Champions en de drang van techbedrijven om monopolist te worden.

26:05 De mentale druk op influencers op een platform om continu door te gaan om in beeld te blijven.

28:35 Het verslavende effect van de platformen op kinderen is bewust gecreëerd.

31:00 Dat technologie steeds meer gemak realiseert en bedrijven gebruikmaken van onze hang naar luidheid.

33:30 Je kunt de verantwoordelijkheid nauwelijks meer bij de consument neerleggen, de enige die kan reguleren is de staat.

36:05 Hoe artsen slaven worden van een bedrijf met behulp van software.

39:25 Beperking van de Amerikaanse auteur: Europese voorbeelden, zoals woningcooperaties, worden niet genoemd.

41:20 Geef de woningbouwcoöperaties weer hun oude rol.

42:50 De Europese gemengde economie wordt niet genoemd, maar die functioneert wel beter bij publieke goederen.

43:15 Uitleg hoe economische macht verschuift naar politieke macht.

50:15 De vijf oplossing van Tim Wu.

52:00 Het beperkte zicht is dat, als het bedrijfsleven maar beter functioneert, je dan de problemen hebt opgelost.

54:15 Met het heel zwaar belasten van de miljardairs zou het probleem ook kleiner worden.

55:05 De problemen van de technologieplatformen proberen op te lossen met meer technologie (AI en crypto).

Bronnen die we genoemd hebben

Vibe van Mistral (voorheen Le Chat)

Nazimiljardairs – David de Jong #boekencast afl 66

Pierre Omidyar - Wikipedia - oprichter eBay

MacKenzie Scott (ex-Bezos) - heeft zich ertoe verbonden minstens de helft van haar vermogen aan goede doelen te schenken.

Abigail Disney - Wikipedia (kleindochter oprichter Disney)

Jimmy Wales - Wikipedia (medeoprichter Wikipedia)

Blitzscaling – Hoffman en Yeh #boekencast afl 17

Autoroutes en verkeersrapporten van Waze

Zero to one boek - Thiel

Reid Hoffman - Wikipedia

Peter Thiel - Wikipedia

Palantir Technologies - Wikipedia

Alex Karp - Wikipedia - CEO Palantir

Strijd tussen Trump en paus - NOS

De onzichtbare hand - Bas van Bavel

Over Tirannie – Snyder en Krug #boekencast afl 118

Over vrijheid – Timothy Snyder #boekencast afl 121

Hidden Champions van de 21e eeuw boek

Elon Musk – Walter Isaacson #boekencast afl 94

Muskisme - Quinn Slobodian en Ben Tarnoff

Sir Timothy John Berners-Lee - uitvinder van het internet, het URL systeem

Here Comes Everybody - Clay Shirky

Scott Galloway (hoogleraar) - Wikipedia

De tijd van de oligarchen - Aldous Huxley

Brave New World - Aldous Huxley

Animal farm - George Orwell

Winners take all - Anand Giridharadas

Geld genoeg, maar niet voor jou – Thomas Bollen #boekencast afl 135

De Trias Economica boek - Zo krijgen we een economie zonder verborgen impact – Babette Porcelijn

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek The age of extraction . We vonden het een leuk boek over de groei en achtergronden van de platformen en hoe macht verschuift van de economie naar de politiek. Maar we zijn teleurgesteld over de voorstellen waarmee Tim Wu komt. Door de problemen in de markt op te lossen, met regulering van de markt en met technologie de platformproblemen aan te pakken. Niets om de problemen in de kern op te lossen.

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/RUko4jgpsQk

https://youtu.be/RUko4jgpsQk

In deze aflevering bespreken we het boek The age of extraction. Een leuk boek, met voorbeelden, met name uit de VS tenzij het te spannend wordt, bijvoorbeeld over de politieke macht en de afbraak van de democratie; dan zwijgt hij over de problemen in de VS. Hij mist goede oplossingen uit Europa en wil de problemen oplossen met antitrust en technologie. Proberen om de markt onder controle te krijgen, met vooral oppervlakkige oplossingen. Terwijl de geschiedenis, zeker in de VS laat zien dat de markt altijd voor winstmaximalisatie gaat en de burger geen schijn van kans heeft.

Samenvatting (met hulp van AI)

Transcript

Vandaag het gesprek met Lara Sibbing.

Lara werkt aan een schone economie en een duurzaam voedselsysteem. Ze heeft een PhD in voedselbeleid en was kandidaat voor GroenLinks-PvdA bij de Europese en de Tweede Kamerverkiezingen. "Hoe komt het toch dat goede verhalen vaak zo slecht verteld worden? En wat doe je daar aan?". Die vragen houden Lara al een tijdje bezig. Ze besloot een boek te schrijven en een club op te richten.

Laten we beginnen…

Samenvatting

Met hulp van AI gemaakt.

In aflevering 493 van de Decide for Impact Podcast spreek ik met Lara Sibbing, die werkt aan een schone economie en een duurzaam voedselsysteem. Lara promoveerde in Wageningen op voedselbeleid, werkte als beleidsmaker en adviseur voor gemeenten en provincies, en was kandidaat voor GroenLinks-PvdA bij Europese en Tweede Kamerverkiezingen.

Ze bespreekt integraal voedselbeleid en de rol van gemeenten in een gezonde voedselomgeving, zoals reclamebeperking, voedseleducatie en voorbeeldgedrag.

Het gesprek draait vooral om waarom goede, feitelijke verhalen vaak slecht verteld worden en hoe verandering vraagt om meer dan kennis. Mensen worden overtuigd via emotie en intuïtie.

Sibbing schrijft hierover een boek, start in Brussel de “More to Better” club met het motto “feel moved, start moving”, en wil hoofd, hart en handen verbinden via kunst, events en community, geïnspireerd door o.a. Burning Man en morele waarden van Jonathan Haidt.

Wat ik zoal leerde van Lara:

00:00 intro - het voedselsysteem als startpunt

02:50 De kennis in de praktijk brengen

05:10 Lara ging van dierwetenschappen, naar planten, naar mensen (besluiten).

06:05 Een integraal voedselbeleid maken.

07:45 Dit doet een gemeente aan voedselbeleid, zoals reclame in openbare ruimte beperken, voedselonderwijs stimuleren en stadslandbouw.

10:25 Vormgeven van de nieuwe economie.

11:50 Van wie is de openbare ruimte en wat doet reclame daar?

13:20 Een kwaliteitseconomie van beter leven.

14:25 De verborgen kosten van openbare reclame worden niet berekend.

15:25 Een economie van groei naar bloei en van meer naar beter transformeren.

17:44 We zijn onszelf te veel als hoofden op pootjes gaan zien.

19:20 Je kunt pas echt de wereld verbeteren als je eerst het hart raakt, via intuïtie en emotie.

21:20 Onze opdracht is, meer aandacht te geven aan de emoties en intuïtie, zonder de feiten in de prullenbak te gooien.

25:15 De emoties van Temptation Island combineren met de kennis van economie.

30:15 Dat de goede verhalen niet goed verteld worden en de slechte verhalen wel, is een grote opgave.

32:30 Raken in het hart en laten zien van jezelf.

34:35 De club in Brussel die het hoofd, het hart en de handen wil raken.

37:20 Feel moved, start moving

42:05 Dingen die je raken, die je in je lijf voelt en die je bijblijven.

43:40 Zo komt jouw verhaal, als wereldverbeteraar, verder.

47:10 Het verhaal van de liefde waarvoor ze naar Brussel verhuisde.

49:50 Natuurlijk hedonisme

55:30 Mooi voorbeeld van hoofd, hart en handen combineren in de praktijk.

https://www.linkedin.com/in/larasibbing/

Lara Vita Sibbing

Meer over Lara Sibbing:

Andere bronnen:

Temptation Island - Wikipedia

The more to better club in Brussels

Kate Raworth - Wikipedia

Jacinda Ardern - Wikipedia

Inner Development Goals

IDG HUB Achterhoek

Jonathan Haidt - Wikipedia

Moral foundations theory - Wikipedia (zes morele smaken)

Jens van der Weele - transitietaal

Burning Man Netherlands

Louis de Jaeger

Hedonisme - Wikipedia

Video van het gesprek met Lara Sibbing

https://youtu.be/CN-99GV2t2k

Kijk hier https://youtu.be/CN-99GV2t2k

Transcript van het gesprek

[00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 493 van de Decide for Impact Podcast. Vandaag het gesprek met Lara Sibbing. Lara werkt aan een schone economie en een duurzaam voedselsysteem. Ze heeft een PhD in voedselbeleid en was kandidaat voor GroenLinks-PvdA bij de Europese en de Tweede Kamerverkiezingen. Hoe komt het toch dat goede verhalen vaak zo slecht verteld worden?

[00:00:28] Erno Hannink: En wat doe je daaraan? Die vragen houden Lara al een tijdje bezig. Ze besloot een boek te schrijven en een club op te richten. Dit was een supermooi gesprek waarin ik leerde over hoofd, hart, handen en dat je daar veel van kan leren en wat het helpt om voor wereldverbeteraars een beter verhaal in de wereld te krijgen.

[00:00:51] Erno Hannink: Mijn naam is Erno Hannink en ik deel mijn opgedane kennis en ervaringen met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten om hun impact te groeien. Welkom in de nieuwe podcast aflevering! Vandaag spreek ik met Lara Sibbing. Welkom Lara! Dank je wel! Leuk om er te zijn. Ja, en wij kennen elkaar van het werk van Paul Schendeling.

[00:01:16] Erno Hannink: Tenminste, dat is voor mij waar we elkaar echt ontmoet hebben. Ja. En met name rondom de introductie van zijn laatste boek en de acties er omheen. Om een soort gemeenschap op te zetten rondom sufficiency, rondom het genoeg. En met name dan bij professionals. Dus mensen die werkelijk aan de slag gaan in bedrijven of voor zichzelf met het onderwerp.

[00:01:42] Erno Hannink: En in die tijd was jij ook bezig met campagne voeren omdat je verkiesbaar stond op de lijst voor de Tweede Kamer.

[00:01:58] Erno Hannink: Waarom? Waarom wil je de Tweede Kamer in?

[00:02:03] Lara Sibbing: Die stap is eigenlijk voortgekomen uit heel veel stappen die ik daarvoor heb genomen. En elke keer kwam ik weer één stap verder. En ja, die laatste stap was eigenlijk naar de politiek. Maar ik ben begonnen met mijn met mijn werk in de wetenschap.

[00:02:20] Lara Sibbing: Ik ging onderzoek doen. Ik ben gepromoveerd aan de Universiteit van Wageningen in voedselbeleid. En nou ja, dus ik ik was onderzoeker en ik werkte ook daarna als, als beleidsmaker bij een gemeente, gemeente Ede. En toen ik begon ik studeerde. Ik vond studeren heel leuk en ik dacht van nou weet je, hoe kunnen we de wereld verbeteren?

[00:02:43] Lara Sibbing: We moeten uitzoeken hoe dat moet. We moeten onderzoek doen, we moeten kennis op. En toen raakte ik steeds meer kwam ik eigenlijk daar achter van oké, we moeten niet alleen die kennis vinden, maar die moet je ook in de praktijk brengen. Het gaat om de besluiten die mensen nemen. Dus dat is beleid. Dus toen ben ik steeds meer opgeschoven naar het beleid.

[00:03:02] Lara Sibbing: Maar toen kwam ik er dus bij dat voedselsysteem ook steeds achter van ja maar zelfs het beleid, ja, dat is dat is ook niet genoeg. Inmiddels was ik zelf beleidsmaker en ik gaf ook advies als consultant aan gemeentes en provincies. En dat ging dus nog steeds niet snel genoeg. Er gebeurde nog steeds niet genoeg wat mij betreft om dat voedselsysteem beter te maken.

[00:03:24] Lara Sibbing: En dat is eigenlijk toen ik de stap naar de politiek heb gemaakt was het kabinet was gevallen en toen heb ik aangeklopt bij GroenLinks-PvdA. En toen ben ik daar eigenlijk mee gaan schrijven aan een, een, een, een stuk voor het verkiezingsprogramma over voedselbeleid. En nou ja, toen mocht ik eigenlijk al best wel snel veel verschillende dingen doen.

[00:03:46] Lara Sibbing: En heb ik ja, ben ik verkiesbaar geworden voor de Europese verkiezingen en later ook voor de Tweede Kamerverkiezingen. Maar het kwam dus eigenlijk steeds neer op een zoektocht van oké. Voor mij was dat voedselsysteem was het startpunt. Hoe kan dat beter? Duurzamer, gezonder, diervriendelijker. En dan steeds een stapje verder van oké, waar kan je de meeste impact maken?

[00:04:10] Lara Sibbing: En zo kwam ik uiteindelijk op dat moment dat wij elkaar ontmoetten uit bij de politiek.

[00:04:17] Erno Hannink: Voedselbeleid Wageningen. In mijn beleving heb ik toch ergens altijd iets met Wageningen dat het niet automatisch is, iets met zoveel nog plantaardig. Er zit toch altijd een soort dier element in. Heb jij dat ook ervaren?

[00:04:33] Lara Sibbing: Nou, het is leuk dat je dat vraagt, want ik ben. In mijn bacheloropleiding ben ik juist zelfs begonnen met dierwetenschappen. Dus Dierhouderij omdat ik dieren eigenlijk heel interessant vond. En daarna ben ik overgestapt op planten en eigenlijk als laatste op mensen. Want de menselijke beslissingen, dus het beleid, want ik dus zo ben ik dus van die dieren, planten, mensen gegaan van oké, daar zit de meeste impact.

[00:04:58] Lara Sibbing: Maar wat Wageningen kenmerkt is eigenlijk dat het heel divers is. Dus er zijn mensen die zijn echt bezig met biotechnologie. Er zijn mensen bezig met gezondheidswetenschappen, met plantenveredeling, maar dus ook met biologische landbouw en beleid en bedrijfskunde. Dus ja, het beeld wat je misschien meer het meeste hoort en ziet van Wageningen is, is dat.

[00:05:22] Lara Sibbing: Maar het diverse dat is, dat is echt wat Wageningen kenmerkt.

[00:05:27] Erno Hannink: Kun je iets omschrijven van het beleid wat jij hebt opgeschreven of wat jij waar jij voor staat rondom voedselvoorziening?

[00:05:36] Lara Sibbing: Ja, nou ja, toen ik daarmee begon, dat is inmiddels twaalf jaar geleden of zo. Toen was nog heel erg het narratief: we moeten dat minder verkokerd doen.

[00:05:46] Lara Sibbing: Dus economiebeleid, gezondheidsbeleid, landbouwbeleid. We moeten dat veel meer integraal doen. Holistisch dus dat je kijkt oké, dat dat voedselsysteem, daarvoor wil je dat dat bijdraagt aan gezondheid, aan onze economie, aan de lokale economie en ook aan voedselproductie. En dat is dus vooral wat, wat toen het vernieuwende was dat je dus integraal voedselbeleid ging ging maken.

[00:06:14] Lara Sibbing: En dat is dus bijvoorbeeld dat je en voedselverspilling tegengaat en voedseleducatie voor kinderen en duurzame landbouw voor boeren. Dat je dat goed beloont. Eerlijke prijzen. Dus eigenlijk dat dat totaalpakket zonder dat je aan de ene kant het één doet en de andere kant het ander....