Decide for Impact podcast

Vandaag bespreken we het boek Het spel van de populist van Bas Erlings.

Ondertitel: Hoe zij het spel spelen, hoe wij het winnen.

Boek gekregen van Alfabet uitgevers, dank je wel.

Geen fijn boek om te lezen voor mij. Ja, de helling naar rechts, fascisten, racisme is verschrikkelijk en ik had het gevoel dat we nooit meer terug wilden naar de tijd van de nazis, maar we glijden die kant op zoals we ook hebben gezien in Over Tirannie Snyder en Krug. Maar het alternatief van het neoliberalisme en de tijd van Rutte is ook niet goed geweest voor de samenleving en de mensen. Rutte wordt neergezet als een goed leider en dat het bijzonder was dat hij zo lang geregeerd heeft, maar als ik kijk naar de resultaten dan heb ik daar een andere mening over.

Verder gaat het boek te veel over de verschillen opzoeken, en de strijd aan gaan. Mensen anders wegzetten en polarisatie. Waarom niet het tegenovergestelde, zoeken naar de overeenkomsten in groepen (niet in de politieke leiders, die zoeken het extreme op voor de media). Het boek is voor mij te populistisch geschreven.

Nu ik tijdens het bewerken van de opname terugluister kom ik tot de conclusie dat het goed is dat je meer naar Tom luistert in dit gesprek voor een meer gebalanceerde bespreking.

Inhoud

Inleiding: de kwartfinale tegen het populisme

Geef mij nu je angst

Apen en milkshakes

Het handboek

Normaal. Doen.

De katalysator van de comeback

Superkrachten

Inleiding: de kwartfinale tegen het populisme

p15 De kloof tussen arm en rijk werd groter…mensen het gevoel dat hun stem niet gehoord werd. Polarisatie nam toe. Politieke midden liep leeg. - Waar de VVD een grote invloed heeft gehad in deze onvrede.

Een overzicht hoe in de grote landen in Europa de extreem rechtse partijen steeds meer ruimte krijgen. Wat Erlings niet zegt, dat de oorzaak ligt bij de neoliberalen die de sociale kant steeds verder uitkleden, en de rijken steeds meer macht krijgen en er steeds minder contact is met de gehele samenleving. Mensen als Wilders hebben deze ruimte gekregen omdat de neoliberalen vooral goed voor zichzelf zorgen.

1 Geef mij nu je angst

Na de korte uitleg van Maslow (behoefte pyramide) en Deci en Ryan over zelfdeterminatie (autonomie, competentie en verbondenheid) komt Erlings met drie oerbehoeften van mensen (kiezers): 

1. Zorgen dat de eigen kleine cirkel veilig en welvarend blijft. 

2. Bij de groep horen. 

3. Het stap voor stap beter krijgen.

Ik vind het een vreemde sprong naar deze oerbehoeften. Voor mij gevoel zijn ze vooral kapitalistisch en minder sociaal. Voor mij is de mens van nature op zoek naar welzijn voor zichzelf en de gemeenschap, ergens bij horen en je kunnen ontwikkelen. Dat is wat anders dan welvarend, een eigen kleine cirkel en beter krijgen. De homo economicus gedachte dat we niet goed genoeg zijn en het beter willen hebben en een kleine cirkel veilig willen maken, is met name ontstaan in de jaren 70/80 en steeds verder doorgevoerd onder het neoliberalisme. Met als resultaat de rijken die een kleine cirkel veilig stellen, individualisme, en consumeren om je beter te voelen.

Verder noemt hij het oerinstinct: verdedigen wat van ons is. Zonder enige verwijzing waar dit vandaan komt. p30 Populisten bieden mensen een duidelijke groep om bij te horen. - dat doen alle politieke partijen, en bewegingen. Partij van de Dieren, SP - socialisten. Het verschil is dat de populisten er een vijand bij creëren. Doen neoliberalen ook, overheid, belastingen, regelgeving en vakbonden zijn bijvoorbeeld vijanden.

p32 als mensen het gevoel niet meer hebben dat het beste nog voor ze ligt, gaan ze muiten. ??

p34 voor jongen mensen wordt het steeds moeilijker om vooruit te komen?? Op vakantie het kan nog net???? vliegtickets niet meer zo goedkoop??? Zelfs met twee inkomens is het ploeteren??? Dit lijkt me waar voor de onderkant van de samenleving, niet per se voor de jongeren. Ik zie het niet bij mijn kinderen. Paar keer per jaar op vakantie en vliegen.

Het vertrouwen is weg in vooruitgang. - het vertrouwen is weg in een gelwijkwaardige samenleving en een toekomst van welzijn voor iedereen.

Hoofdstuk een slecht begin van het boek, met soms wat grootheidswaanzin over het effect van zijn eigen werk.

2 Apen en milkshakes

p39 2750ste nieuwe lid van dat jaar van de VVD. Aantal leden per partij https://dnpprepo.ub.rug.nl/88585/1/pers_lt_per01012025.pdf staat dat de VVD 20.900 leden heeft op 1 jan 2025. FVD heeft 60.000 leden, PvdA ruim 47.800 en Groen Links 46.500. De PVV kent geen leden.

p40 introductie Tim Versnel en hoe hij zichzelf heeft opgeleid in de evolutionaire psychologie. Waar ze kijken naar gorilla’s en mannelijke leiders en bonobo’s en vrouwelijke leiders. Vreemd.

Systeem 1 en 2 van Kahneman wordt hier ook genoemd, na de introductie van SUE (Tom de Bruyne en Astrid Groenewegen).

populisme: attch, attack, never defend.

3 Het handboek

Alsof er een magisch handboek is van de populisten. 

4 Normaal. Doen.

Mensen vragen zich drie dingen onbewust af voordat ze een leider vertrouwen (Frances Frei):

Vind ik je leuk?

Denk ik dat je het kan?

Geef je om mij?

P101 gaat over een tweestrijd. Dit past in de VS, maar hier veel minder. Uiteindelijk moet je samenwerken met meerdere partijen. DE VVD kiest voor de tweestrijd tegen PVV en sluit anderen uit. Waarom? Het werkt in de VS? Polarisatie versterkend.

5 De katalysator van de comeback

6 Superkrachten

p213 - samenleving waarin groepen tegenover elkaar staan, verliezen we het vermogen om samen te werken en elkaar te vertrouwen (iets wat de VVD voor gekozen heeft - tegen over een partij)

Het handboek van de optimisten

stop met verdedigen, begin met domineren

Bouw een positief wij-verhaal (lijkt tegenstrijdig met 1.)

Gebruik emotie in plaats van ratio.

Breng energie in de politiek (ruzie, gedoe, aanval?)

Besef dat het om vertrouwen gaat

Wees niet bang om te kiezen

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 intro - een eerste indruk van het boek van Erno die het niets vindt.

03:05 De eerste indruk van Tom, die veel positiever is.

05:35 Dit maakt het boek zo lastig.

06:40 De grote vraag die bij ons is blijven hangen of hij Bas Erlings er spijt van heeft dat hij de VVD/Mark Rutten populistisch ondersteund heeft?

8:40 Afbraak van de democratie, die begint bij de afbraak van de sociale rechten van mensen.

12:00 Hoe neem je iemand als Wilders de wind uit de zeilen voor de verkiezingen?

13:05 Bas Erlings zit er meer tactisch in, voor de korte termijn.

14:05 Populisme light van de VVD.

18:40 De drie oerbehoeften van de kiezer.

25:55 Een positieve slogan en met een oplossing komen is belangrijk in de verkiezingsstrijd. Mensen hoop geven.

27:00 Geloven in de toekomst. Geloven dat het beter wordt. Daar heeft bijvoorbeeld Obama de verkiezingen mee gewonnen.

29:30 De marketeer die eerst zoveel mogelijk cola verkoopt nu met dezelfde taktieken de kiezers beinvloed.

31:35 Het aantal leden dat een partij heeft is enorm laag. Wat als de partijen meer energie zouden stoppen in werven en behouden van leden?

35:30 Het handboek van de populist in enkele stappen uitgelegd met als eerst stap, creër een vijand. Met als doel dat de media het continu over jou heeft.

38:25 Framing, metaforen en labelen van mensen voor een duidelijk haakje in het brein.

40:30 Na de uitleg van hoe het handboek functioneerd komt de uitleg hoe Bas Erlings dit voor Mark Rutte heeft gedaan.

42:20 Door dezelfde strategie te gebruiken, maar in meer vehullende woorden, komt Mark Rutte tot een soort 'populisme light'.

43:40 Hoe trots Bas Erlings ook was op de winst in 2017, in de kwartfinale tegen het populisme, de winst kende een prijs. In hoofdstuk 5 vraagt Bas zich af of hoe er goed aan heeft gedaan deze strategie te gebruiken.

46:00 Wat we missen in hoofdstuk 6 is, wat Bas Erlings vindt van de neoliberale koers van de VVD sinds de jaren tachtig.

46:45 Samen met populisten in de regering stappen is het stomste wat je kunt doen. Je wordt meegesleurd van de democratische rechtsstaat.

49:50 De cognitief spagaat van Bas. Als je het spel zo goed hebt begrepen waarom zet je dat in voor populisme light en waarom niet voor Groen Link bijvoorbeeld?

52:50 Het handboek voor optimisten. Een positieve uitkijk. Hoe het ook kan.

53:20 Feiten winnen geen verkiezingen, emoties wel.

Bronnen die we genoemd hebben

Over Tirannie Snyder en Krug #boekencast afl 118

Tirannie van verdienste – Michael J. Sandel #boekencast afl 77

Mark Rutte - Wikipedia

Jacinda Ardern - Wikipedia

Jesse Klaver - Wikipedia

Sigrid Kaag - Wikipedia

Propaganda – Edward Bernays #boekencast afl 103

Piramide van Maslow - Wikipedia

Zelfbeschikkingstheorie - Edward Deci en Richard M. Ryan

Active hope boek - Joanna Macy

Ons feilbare denken – Daniel Kahneman #boekencast afl 10

Grace Pardy – LinkedIn

Met gedragsbeinvloeding meer resultaat voor het klimaat – Tom De Bruyne

Overzicht aantal leden per partij de VVD heeft 20.900 leden heeft op 1 jan 2025. FVD heeft 60.000 leden, PvdA ruim 47.800 en Groen Links 46.500. De PVV kent geen leden.

Tim Versnel - Wikipedia

Evolutionaire psychologie - Wikipedia

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek Het spel van de populist. Bij deze boekbespreking lopen de meningen van ons beide uiteen, maar wat we beide niet begrjipen is waarom heeft Bas Erlings zijn opgedane kennis gebruikt voor Mark Rutten en niet voor Jess Klaver of Sigrid Kaag bijvoorbeeld.

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/qXeQniqEEKg

https://youtu.be/qXeQniqEEKg

In deze aflevering bespreken we het boek Het spel van de populist....

Today, we are learning from Elif Kuş Saillard.

Elif, a sociologist and methodologist, is a scientist of "understanding." With over two decades of expertise in qualitative methodologies and Computer Aided Qualitative Data Analysis (CAQDAS), she founded the NAM Qualitative Research Center in Istanbul in 2013, training many social science researchers globally.

Elif developed the "Meaningful Experience Model" to help organizations and individuals cultivate meaningful experiences. Her pioneering "Understanding Leadership" program unlocks the superpower of understanding, promoting consensus and overcoming polarization. Through this work, she aims to contribute to a sustainable future by helping people enhance their understanding, fostering a more connected and harmonious world.

Let's get started...

The 4 bodies model by Elif Kus Saillard:

In this conversation with Elif Kuş Saillard, I learned:

00:00 Intro

04:05 A deep dive into the deepest assumptions.

05:40 This is how the four-body model started.

07:20 The three bodies of Arawana Hayashi: our physical body, the earth body, and the social body.

10:05 The division between science and technology and the research of Federica Russo.

14:00 The contradiction of Elif: seeing technology as a tool and mentioning that technology is empowering.

15:10 The four-body image became clear: technology is the fourth body. Once we create a tool, it will be with us.

18:35 Humans are the only species that can't survive without technology.

18:55 Every time we add a new technology, we are amputating a part of our body.

21:10 All four bodies work in a harmonious way.

23:55 All the historic evidence that we have exists thanks to technology.

24:15 From a discovery in southern Turkey, we found that spirituality existed before agriculture.

26:00 The question is not whether it is new technology or not. The question is how to integrate the new technology.

28:00 In physics, we know now that nothing is solid.

29:30 The social body of a Turkish coffee cup.

32:40 The problem of knowledge and AI is the amputation of complexity.

35:45 We need to cultivate, human first. That is why the Inner Development Goals are important.

39:00 Urgent homework: to space to integrate AI in daily work, be a good model and give back, teach the way that is ethical and good integration.

43:20 We constantly put guilt on the younger generation because they spend a lot of time in the techno body.

43:40 The adolescent time is when the social body is developing.

46:15 Your whole body is good and important, and cultivate all of them.

49:00 Negative thinking [about technology] is a paraliser. Start by acknowledging that technology is beneficial, and then examine the challenges associated with integration.

51:55 The update of the IDG framework in 2025 to make it global.

53:44 The challenge with 22.000 text replies in all kinds of languages.

55:45 Twenty regions/countries were involved in the analysis process.

56:35 First prototyping in Caux at the IDG forum of the IDG framework version 2.

More about Elif Kuş Saillard:

https://www.linkedin.com/in/elifkus/ 

http://www.namqda.com/

https://www.anlamap.com/ 

Read her article on How many bodies do we have?

The conversation we had on understanding How everything and everyone is related through understanding – Elif Kuş Saillard

Resources we mention:

Arawana Hayashi – Presence and Art at the Service of an Enlightened Society

Otto Scharmer – Activating and Supporting a Global Movement for Planetary Healing and Civilization

Federica Russo - Philosopher of science, technology, and information

Book: Techno-Scientific Practices: An Informational Approach - Federica Russo

IDG framework

Inner Compass - Having a deeply felt sense of responsibility and commitment to values and purposes relating to the good of the whole.

Daniel J. Siegel - Wikipedia

Over het verdwijnen van rituelen – Byung-Chul Han #boekencast afl 123

Nora Bateson - Warm Data Lab

Fredrik Lindencrona (IDG co-founder)

IDG skill finder (you can purchase the Dutch version here)

IDG NL event 19 June 2025

Inner Development Goals (International)

Inner Development Goals NL website

Video of the conversation with Elif Kuş Saillard

https://youtu.be/Ex0hxty6K_o

Watch here https://youtu.be/Ex0hxty6K_o

Vandaag bespreken we het boek De 4 weken reset van Oliver Burkeman.

De originele Engelse titel: Meditations for mortals. Four weeks to embrace your limitations and finally make time for what counts)

De Nederlandse ondertitel is, In (ongeveer) 28 dagen meer innerlijke rust.

Dank je wel Maven Publishing voor het sturen.

We bespraken in afl 51 het boek 4000 weken van Burkeman.

Het 4000 weken boek van Burkeman vond ik zeer goed. Het gaf me focus op de eindigheid van mijn leven, dat er naar verwachting maar 4000 weken in mijn leven zitten (80 jaar) waarvan al bijna 3000 geleefd zijn. Of volgens Marcus Arelius ben ik al bijna 3000 weken overleden. Het geeft ook wat onrust, wat kan ik nog doen in de rest van mijn leven? Wat kan ik nog doen dat effect heeft? Wat zin heeft?

Dit boek is meer een reflectie en zorgt voor meer rust voor mij. Ik heb zijn advies gevolgd en de afgelopen 4 weken iedere dag een hoofdstuk gelezen. Dat geeft meer rust en ook ruimte om een onderwerp te laten bezinken.

Voor mij gaf dit boek wat meer rust, door de eindigheid en de kleine kans op impact onder ogen te zien. Het betekent ook dat ik wat meer kan loslaten en gaan doen, beginnen zonder lang te analyseren voor ik een besluit neem. Toch heb ik de afgelopen weken ook gemerkt dat het me kan aangrijpen of wat we doen effect wel heeft. Oorlogen, klimaat, verlies van democratie, toename ongelijkheid, wat is het nut dan om bezig te zijn met de IDGs? Tegelijkertijd heeft dit boek veel relatie met de IDGs.

Hij schrijft lekker leesbaar, en daar iedere dag een hoofdstukken te lezen blijft het behapbaar, terwijl er ook plek is voor verdieping. (zie hoofdstuk Verder lezen)

Het boek is opgedeeld in 4 weken - onderwerpen:

De eindigheid

Kom in actie

Loslaten

Er zijn

Voor dit boek heeft Burkeman grotendeels geput uit zijn nieuwsbrief The Imperfectionist. Hartmut Rosa in de inleiding - proberen greep te krijgen op de werkelijkheid 

Week 1 - De eindigheid

Het is erger dan je denkt - over de bevreiding van de nederlaag

Kajaks en superjachten - Over echt iets aanpakken

Je hoeft alleen maar de gevolgen onder ogen te zien - over het betalen van de prijs

Leven is meer dan hard werken - over de kracht van een done-lijst

Te veel informatie - Over de kunst van het lezen en niet lezen

Je kunt je niet om alles bekommeren - Over opgeruimd blijven in een wereld vol rotzooi

De toekomst komt later wel - over het nemen van hobbels als het zover is

Week 2- Kom in actie

Op zoek naar beslissingen - Over het kiezen van een pad tussen de bomen door

Dingen afmaken - Over de magie van het voltooien

Je taak in het leven - Over wat de realiteit van je vraagt

Ga gewoon naar de schuur - Over vriendschap sluiten met je angst

Regels voor het leven - Over het ongeveer elke dag dingen doen

Drie uur - Over het krijgen van focus in de chaos

Krijg zin in problemen - Over het nooit bereiken van de moeiteloze fase

Week 3 - Loslaten

Als dit nu eens makkelijk zou zijn? Over de valse verlokking van je best doen

De omgekeerde gouden regel - Over niet je ergste vijand zijn

Sta edelmoedigheid niet in de weg - Over de zinloosheid van ‘een beter mens willen worden’

Gun anderen mensen hun problemen - Over het bemoeien met je eigen zaken

Een mooie tijd of een mooi verhaal - Over de voordelen van onvoorspelbaarheid

Stel je een kwantitatief doel - Over het ontslaan van je innerlijke kwaliteitscontroleur

Hoezo gestoord worden? Over het belang van je laten afleiden

Week 4 - Er zijn

Stop met aardig zijn voor je Toekomstige Ik - Over het in het hier en nu staan

Een zinvol bestaan als uitgangspunt - Over eerst jezelf uitbetalen

Slordige gastvrijheid - Over het verband zien tussen de foutjes

Klamp je niet aan het leven vast - Over de dingen voorbij laten gaan

Onvoorstelbaar - Over twijfel als bron van troost

Cést fait par du monde - Over het gewoon proberen

Wat er echt toe doet - Oevr het zoeken van je eigen weg.

Dag 2. Hoe je aandacht besteed aan dingen die belangrijk voor je zijn? Gewoon doen. Je kiest wat je oprecht waardevol vindt en dat doe je dan, minstens een aantal minuten, zeg een kwartier. Vandaag nog. Ingewikkelder wordt het niet. Geen ingewikkeld project plan maken, maar beginnen.

Dag 4. De done-lijst heb ik de afgelopen bijgehouden en het helpt. Als ik dan terugkijk op het einde van de dag staat er best veel op en kijk ik tevreden terug. 

Meest gekmakende maatstaaf - je potentieel waarmaken. Je krijgt nooit rust. Je bestaat gewoon, dat moet maar voldoende zijn.

Dag 5 Drie tips voor een weg in de eindeloze hoeveelheid informatie.

zie de nog-te-lezen stapel als een rivier en niet als een emmer.

verzet je tegen de drang om steeds meer kennis te vergaren.

het consumeren van informatie is een activiteit die in het moment plaatsvindt.

Dag 7 Marcu Aurelius - Laat de toekomst je niet van streek brengen, want die zul je, als het zo moet zijn, bereiken in het bezit van dezelfde rede die je nu gebruikt voor de problemen van dit ogenblik.

Dag 8 - de eindigheid accepteren waardoor het makkelijker wordt om meer tijd te steken in activiteiten die waardevol zijn en je leven verrijken. Kiezen kost geen tijd. Als je kiest, heb je al gekozen, de handeling die past bij het leven waarin je je beperkingen omarmt.

Dag 11 - Paul Loomans in 2020 had ik een gesprek met hem https://decideforimpact.com/minder-stress-in-7-stappen-met-tijdsurfen-paul-loomans/ over het tijdsurfen. Vriendschap sluiten met de knagende ratten, dan verdwijnt je angst.

Dag 12 - als je goed wilt worden in iets, moet je het vaak doen. Voor het vormen van gewoontes helpt het om dit dagelijks te doen op dezelfde manier. Maar ongeveer dagelijks is ook goed. 

Dag 13 - kies voor een focus blok van drie uur, en je krijgt enorm veel gedaan. Doe dit (ongeveer) dagelijks en je maakt het verschil. Als de drie uur om zjin? Stop je met het werk en ga je morgen verder.

Dag 17 - meteen in actie komen als zich een edelmoedige impuls aandient. Niet wachten, of denken dat ik nadat ik hiermee klaar ben.

Dag 19 - mooi hoofdstuk met Resonanz van Hartmut Rosa. De natuur heeft zich aan onze controle ontworsteld en bedreigt nu doro klimaatverstoring ons voortbestaan. Hoe controleerbaarder we de  wereld willen maken, hoe meer die wereld zich daaraan onttrekt en hoe meer het dagelijkse bestaan iets kwijtraakt (resonantie), het vermogen om te raken.

Dag 23 Richie Norton: stap 1: besluit wie je wilt zijn Stap 2: handel onmiddelijk vanuit die identieit.

Dag 24 Slordige gastvrijheid - je hoeft niet eerst je huis op orde te hebben, alles opgeruimd en gepoetst en mooi gekleed en uitgebreid te koken. Nodig mensen uit en maak samen iets. Het gaat om het samen zijn in een imperfecte omgeving omdat dit menselijk en dus leuker is.

Dag 28 - doortastende imperfecte actie. Een zinvol bestaan? Koester je relaties, probeer uitdagende doelen te verwezenlijken, ga de natuur in, hou ruimte vrij voor leuke dingen. Het is geen afvinklijst, maar een doe-nu lijst.

Een annoniem leven waarin je in alle bescheidenheid een paar mensen helpt is ook een zinvolle manier om je tijd te besteden. Onze bijdrage is minuscuul op het geheel, dus stort je op de dingen die er toe doen. Derrick Jensen: Het positieve van dat het allemaal zo’n puinhoop is, is dat je overal waar je kijkt nuttig werk kunt gaan doen. Het lot heeft je de kans geboden om met de puinhoop die je om je heen ziet aan de slag te gaan. Je bent niet erg belangrijk, maar net zo belangrijk als ieder ander.

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 intro - een eerste indruk van het boek -

01:40 Een korte terugblik op zijn vorige boek, 4000 weken.

03:40 Connectie met de innerlijke ontwikkeling in het boek.

05:15 Burkeman schrijft zijn hele werkzame leven al over tijdmanagement voor de Guardian.

6:45 Burkeman citeert Hartmut Rosa over dat we geen grip op het leven kunnen krijgen, en tegelijkertijd probeert Burkeman dit wel te doen.

08:20 Conclusie: het is een boek dat de oppervlakte raakt en goed om mee te starten, maar wil je je echt verdiepen in de levensvragen lees Marcus Aurelius, Hartmut Rosa en Byung-Chul Han.

09:55 Gaan mensen op zoek naar diepgang na het lezen van dit boek, of blijft het bij oppervlakkige acties die na een tijd weer uit je leven verdwijnen?

12:35 Het lijkt er op dat in de huidige tijd, compromissen als iets negatiefs gezien wordt.

14:40 Denk juist wel over de dood na, om je bewust te zijn hoe levenswaardig het leven is. Bewaar de dingen niet tot later, maar reflecteer daar de hele tijd op.

19:00 Reflectie: Wat zit ik af te vinken? Vink ik af wat ik meest relevant vind?

23:25 Dingen afvinken heeft iets bevredigends.

27:20 Denk je nu echt dat je ooit in je leven van alle problemen af bent? Acceptatie en omarmen.

28:15 Is het leven levenswaardig omdat je telkens weer geconfronteerd wordt met problemen?

31:00 Hoe controleerbaarder we de wereld willen maken, hoe meer de wereld zich daaraan ontrekt.

32:35 Resonatie is ook verbinding met de natuur.

35:20 De diepere reflectie over wat er echt toe doet.

39:05 Een anoniem leven waarin je in all bescheidenheid een paar mensen helpt, is ook een zinvolle manier om je tijd te besteden.

39:45 In de kleine dingen van het leven de essentie kunnen zien.

Bronnen die we genoemd hebben

De 4 weken Reset van Oliver Burkeman

4000 weken – Oliver Burkeman #boekencast afl 51

Inner Development Goals (IDGs)

Leven in tijden van versnelling – Hartmut Rosa #boekencast afl 86

Resonanz - Hartmut Rosa

Memento Mori - Carpe Diem

Byung-Chun Han - Vita contemplativa

Daniel Pink

Simon Sinek

Marcus Aurelius

The Imperfectionist, nieuwsbrief van Burkeman

Umberto Eco - Wikipedia

Hannah Arendt - Wikipedia

Minder stress in 7 stappen met tijdsurfen – Paul Loomans

...

Vandaag het gesprek met Genieke Hertoghs.

Genieke is gedachtemoeder van Subconscious Impact: een systematische methode waarmee je een ander bereikt in het onbewuste brein. Met concrete technieken creëer je veilige verbinding en veranderbereidheid (bij de ander én bij jezelf). Op lange termijn draagt deze methode bij aan het ontwikkelen van een nieuwsgierige en gelijkwaardige grondhouding als mens. Op nog wat langere termijn draagt deze methode bij aan wereldvrede.

Genieke houdt zich al vijftien jaar bezig met impact op het onbewuste brein en gelijkwaardige interactie. Ze is keynotespreker, (C-level) trainer en auteur van bestseller en evergreen ‘Don't push me! Hoe je mensen wél bereikt’ en ‘Impact - de kracht van onzichtbare invloed’. Boek 3 over ons onbewuste brein en doelen is in de maak.

Laten we beginnen…

Wat ik zoal leerde van Genieke:

00:00 intro -

02:25 De lading die mensen geven aan het woord beinvloeden.

04:15 Kijk eerst naar het goud dat de ander in de handen heeft.

07:00 Iemand tornt aan de waarheid zoals die voor ons gegrift staat.

09:00 Ontdek wat er onder de waarheid van die ander zit.

11:30 Het filter van waaruit wij de wereld zien.

13:35 Hier zit je goud. Hier zit wat je normaal niet ziet. Hier zit je groei en collectieve besluitvorming.

14:55 Als een kind van zes uitleggen waarom de ander geen gelijk heeft.

15:40 Twee minuten je eigen meningen en ideeën uitstellen.

19:00 We zijn bereid iets serieus te overwegen, maar alleen als ons ego zegt die persoon verdient het om dit te mogen zeggen tegen mij.

20:35 Het halo-effect bij de goeroe, in de top van de piramide wanneer mensen je blindelings volgen.

23:35 De input van een ander nodig hebt om samen te komen tot iets dat oke is.

28:00 Zo verbeter je de besluitvorming, meerdere invalshoeken meenemen in je afweging.

34:30 De sleutel om weg te komen van het winstmaximalisatie denken.

39:00 De blauwdruk voor burgerparticipatie of werknemers inzetten in de besluitvorming

41:00 Erken je blinke vlekken en je beperkte kijk op de werkelijkheid als leider, en dat je niet alle credits hoeft te hebben van het succes van de organisatie.

42:10 "Wie ben jij en hoe denk je de wijsheid in pacht te hebben om te weten wat een ander moet doen." - Genieke Hertoghs

46:00 Meer ruimte voor emoties in bedrijven en organisaties omdat je elkaar daar bereikt.

47:00 We voeren de gesprekken op de buitenste lagen, en daar lijkt het of mijlenver uiteen staan.

47:35 Het emotietijdperk, waarin de emoties van de mens belangrijker zijn dan ooit.

49:30 De voordelen van afzonderlijk emotionele overleggen organiseren in je bedrijf.

55:30 Aandeelhouders zijn ook mensen met emoties en hebben een bereidheid om te veranderen.

1:00:00 De uitnodiging van Genieke om meer mensen mee te nemen naar de laag van emotie.

1:02:25 'Push' zorgt ook voor polarisatie in de samenleving.

1:02:45 Elke bubbel graaft zich steeds verder in het eigen gelijk.

1:03:35 We krijgen voorgeleefd dat je vooral in je eigen bubbel moet blijven.

1:05:00 Polarisatie is zeer gezond, het levert vernieuwing op.

1:09:00 Hoe houd je het vol met je passie terwijl je dagelijks tegen de pijn aanloopt?

1:12:40 Maak de missie af en alle vormen van af zijn goed.

Meer over Genieke Hertoghs:

https://www.linkedin.com/in/communicatiecoach/

https://genieke.com 

https://www.subconsciousimpact.com 

Boeken:

Don’t push me - Hoe je mensen wél beweegt (2023)

Impact! - de kracht van onzichtbare invloed (2018)

Andere bronnen:

Klimaatgesprekken - training klimaatcoach

Traumareacties - Fight, Flight, Freeze, Fawn (Fine, Faint)

Syteem 2 - Kahneman (Ons feilbare denken – Daniel Kahneman #boekencast afl 10)

Nu is het aan ons – Eva Rovers #boekencast afl 61

Het effect van de omgeving op ons duurzame gedrag – Linda Steg (over experts bij een burgerberaad)

Inner Development Goals

Building people-centered and purpose-driven companies – Sebastian Klein

Het zijn tricky tijden – Jitske Kramer

Power and love boek

Paul Polman - voormalig CEO Unilever die ik bedoelde

Vragen van Della Duncan - De grootste pijn en passie.

Video van het gesprek met Genieke Hertoghs

https://youtu.be/7k-OyY4hU_M

Kijk hier https://youtu.be/7k-OyY4hU_M

De shownotes van Genieke zelf over deze aflevering:

Over hoe ons ego functioneert op basis van allerlei zorgvuldig opgebouwde laagjes overtuigingen. En hoe die overtuigingen echt verbinding zo vaak in de weg staan.

Over hoe de perceptie van de ander bepaalt hoeveel impact je mag hebben.

Over hoe lastig het is om te gaan pullen als je alleen maar een van de boek over push/pull hebt gelezen... Vooruit, een tipje van de sluier.

Signaleer als je geraakt wordt doordat iemand anders 'morrelt' aan een waarde die verankerd is in je ego.

Investeer met je kostbare breinsysteem 2 (bewuste brein van Daniel Kahneman) tijd en energie om oordeelvrij te onderzoeken met de pulltechnieken uit Don't Push Me! Hoe je mensen wél beweegt. Disclaimer: dit kost tijd, voelt gekunsteld en doet je eigen ego pijn.

Geniet van het genot als het een keer lukt. De ander zal het gesprek beoordelen als zeer waardevol. Stiekem wordt jouw ego opgeschoond: je hebt vooringenomenheid en aannames gezuiverd door te ontdekken hoe het écht zat. On top of all heeft de ander een beweging gemaakt in een richting die jou goed/handig/nuttig uit kwam.

De volgende keer onderzoeken zal nu gemakkelijker gaan, simpelweg omdat je hebt gezien hoe het werkt. Het gouden vliegwiel...

Over hoe dat pullen eigenlijk een methode is om structureel te werken aan een andere grondhouding. Lees hierover vooral het Handboek Transactionele Analyse.

Over hoe dit anders is dan manipuleren, beïnvloeden, gedragsverandering.

Over hoe er in organisaties bijna alleen maar wordt gesproken over de buitenste lagen van de belevingswereld: taken, activiteiten, handelingen. En hoe ons onbewuste brein emoties het allerfijnst en belangrijkst vindt. Hoe we elkaar instant beter en makkelijker vinden als we contact maken op die laag van emotie. En over hoeveel wederzijdse bereidheid er dan ontstaat om een gezamenlijke oplossing te vinden die beter is dan wanneer de een de ander probeerde te overtuigen van het eigen gelijk.

Over hoe we in onze maatschappij structureel voorleven dat debat en tegen elkaar op boksen (PUSH) de beste methode is om dingen (zoals complexe maatschappelijke vraagstukken) voor elkaar te krijgen. Hoe ik hier een tijdje geleden op een podium over sprak met Tom van 't Hek en Co Verdaas. Hoe we gezamenlijk op zoek kunnen gaan naar een nieuwe norm waarbij we elkaar vinden op de laag van beleving, drijfveren, common grounds en vooral het gezamenlijke doel.Over mijn grootste passie dan wel pijn... Daarvoor zul je de podcast 'even' moeten luisteren. :-)

Vandaag bespreken we het boek Over het verdwijnen van rituelen van Byung-Chul Han.

De ondertitel is, een topologie van het heden.

We bespraken eerder zijn boek Infocratie.

Jitske Kramer en Danielle Braun (antropologen) hebben het ook regelmatig over het belang van rituelen zoals in het nieuwste boek van Jitske, Tricky Tijden.

Dit boek kregen we van uitgever Ten Have / De Nieuwe Wereld. Dank daarvoor.

Byung-Chul Han (wikipedia) is hoogleraar aan de universiteit voor de kunsten in Berlijn.  Koreaans-Duits filosoof en schrijver. Zijn werk draait voornamelijk om kritiek op het neoliberalisme en de invloed daarvan op de samenleving en het individu.

Byung-Chul Han studeerde metaalkunde aan de Universiteit van Korea in Seoul voordat hij in de jaren 80 naar Duitsland verhuisde om filosofie, Duitse literatuur en katholieke theologie te studeren in Freiburg im Breisgau en München.

Veel van Han's werk wordt gekenmerkt door een onderliggende bezorgdheid over de situatie waarin mensen verkeren in de snelle, technologisch gedreven staat van het late kapitalisme.

Er stond april 2025 een uitgebreid artikel over Han in De Groene: De filosoof van het feest.

De hoofdstukken in het boek zijn:

Productiedwang

Authenticiteitsdwang

Sluitingsrituelen

Feest en religie

Spel op leven en dood

Einde van de geschiedenis

Rijk der tekens

Van het duel naar de droneoorlog

Van mythe naar dataïsme

Van verleiding naar porno

Productiedwang

Rituelen kunnen we zien als symbolische technieken om ergens in thuis te raken. Ze maken de tijd bewoonbaar. Ze verlenen het leven stabiliteit. Productiedwang destabiliseert het leven door het duurzame af te breken.

Het neoliberalisme buit de moraal uit. Via waarden zijn we niet betrokken op de gemeenschap, maar op het eigen ego.

Het gevoel van leegte drijft de communicatie en de consumptie aan.

Iedereen produceert zichzelf om meer aandacht te genereren. Symbolen staan stil. Informatie bestaat door te circuleren.

Authenticiteitsdwang

Een performancemaatschappij. Een maatschappij van intimiteit en zelfontblooting. Een erosie van de publieke ruimte. Zij valt uiteen in private ruimtes.

Sluitingsrituelen

Levenslang leren staat geen afsluiting toe. Het betekent niets anders dan een leven lang produceren. Ego’s die zichzelf als ondernemers van de bv-ik vrijwillig uitbuiten.

De globale markt en de digitale netwerken schaffen plaatsgebondenheid af. (non-plaats)

Het verhaal is besloten en kent een begin en einde. Informatie is additatief. Onophoudelijk.

Rituelen geven vorm aan belangrijke overgangen in het leven. Zonder deze rituelen sjesen we door.

Feest en religie

De sabat is niet om tot rust te komen van de arbeid. Het staat los van de arbeid. Het is een feest van rusten en beschouwen.

Hogeschool - vrije tijd op een hoog plan. Maar vandaag is het het een productiue centrum van menselijk kapitaal. Ze verzorgt opleidingen in plaats van aan vorming te doen.

kapitalisme - geld werkt individualisering en isoloment in de hand. Het verhoogt mij individuele vrijheid door mij van een persoonlijke band  met anderen te bevrijden.

Het kapitalisme is niet narratief. Het vertelt niets. Het telt alleen.

Wat herwonnen moet worden is de contemplatieve rust.

Spel op leven en dood

Het sterke en het zwakke spel. 

Het kapitaal werkt als een garatie tegen de dood. Je kan anderen voor je laten werken, en dus tijd kopen. Oneindige hoeveelheid kapitaal wekt de illusie van een oneindige tijd. (angst voor de dood).

Zelfmoord tot iets moois.

Levenskunst betekent aan jezelf ontsnappen.

Einde van de geschiedenis

Rijk der tekens

Van het duel naar de droneoorlog

Van mythe naar dataïsme

Van verleiding naar porno

Het is misschien wel het opvallendste aan zijn werk: de complete afwezigheid van een ‘ik’. Nooit haalt Han een herinnering op, nooit vertelt hij een anekdote. Waar de hedendaagse cultuur gedomineerd wordt door persoonlijke verhalen, liefst echt gebeurd, liefst zo dicht mogelijk op de eigen huid, vlakt Han zichzelf juist weg. Maar dit is dan ook een van de symptomen van het laatkapitalisme dat hij in al zijn boeken zo vurig bestrijdt. https://www.groene.nl/artikel/de-filosoof-van-het-feest 

Volgens eigen zeggen is hij extreem lui en schrijft hij slechts drie zinnen per dag. Dat doet hij ’s nachts.

Het is haast onmogelijk om die enorme productiviteit bij te houden, maar dat hoeft gelukkig ook niet, want een paar uitzonderingen daargelaten lijken alle boeken op elkaar. Steeds weer haalt Han dezelfde denkers aan: Benjamin, Foucault, Heidegger. Steeds weer gebruikt hij dezelfde zinnen en dezelfde perenboom waaronder ooit een gezamenlijk verhaal werd gezongen. Wat verschilt is alleen de invalshoek: of Han het leven onder laatkapitalisme fileert vanuit bijvoorbeeld de liefde, digitalisering, het verdwijnen van verhalen, van rituelen of de drang tot transparantie. 

onder de schijn van vitaliteit voeden we een systeem van eindeloze productie, prestatie, groei en een ‘willekeurige, kankerachtige woekering’.

De wereld heeft een verkeerde afslag genomen, zegt hij in het interview, en daarom beweegt hij zich nu in de tegenovergestelde richting. ‘Achteruit leven’, noemt hij het.

‘De mens stikt zowat in wat hij zelf aan het doen is.’ Wat volgens Han daarom nodig is, is stilstand. Een overgang van handelen naar zijn. Want pas in de inactiviteit worden we de grond waarop we staan gewaar en de ruimte waarin we ons bevinden. Pas dan schakelt het leven ‘over op zijn contemplatieve modus en pendelt terug naar zijn geheime zijnsgrond’.

De sabbat is ook nooit een rustdag na de scheppingsdaad geweest waarop God zogezegd op adem komt, stelt Han. Nee, die rust vormt de essentie, is de kern van de schepping. Daarom is de rust, de inactiviteit, ook goddelijk: ‘Als we rust ondergeschikt maken aan werk, negeren we het goddelijke’.

Het is daarom niet genoeg om voorzichtiger met de aarde als hulpbron om te gaan: ‘We hebben een compleet andere relatie met de aarde nodig. We moeten haar haar magie, haar waardigheid teruggeven. We moeten het vermogen tot inactiviteit herontdekken, het vermogen om niet te handelen.’ 

Contingentie gooit de boel open, en vormt bovendien een noodzakelijke inspiratiebron voor verzet. Als kapitalisme immers ergens op teert is het wel het idee dat het niet anders kan, dat dit nu eenmaal het beste systeem van alle slechte is, capitalist realism, Tina (there is no alternative).

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 intro - een eerste indruk van het boek -

03:00 Het boek geeft me de tijd en vragen voor introspectie, waar ben ik mee bezig?

04:00 Een filosofisch boek dat behapbaar is, elke zin is raak.

05:00 Dat je drie boeken per jaar kunt publiceren door niet meer dan 3 zinnen per dag te schrijven.

06:00 Rituelen als een symbolische techniek om ergens in thuis te raken. Je maakt hiermee de tijd bewoonbaar. Productiedwang ziet geen nut in deze rituelen waardoor het leven destabiliseert.

07:00 Rituelen is tijd die je verkwist volgens de neoliberalen.

09:00 We leven in een performance maatschappij, iedereen performt zichzelf. Permanent produceren van dingen. Het speelse verdwijnt uit de cultuur.

12:00 Ego’s die zichzelf als ondernemers van de BV ik vrijwillig uitbuiten.

12:30 We vertellen geen verhalen met een duidelijk begin en een einde. We delen informatie en dat is niet narratief maar additief. Terwijl verhalen eenvoudiger te onthouden zijn.

18:00 Vroeger was consumptie niet belangrijk. Tussen het oogsten en verzamelen door werden er vele feesten gevierd. Dat was een uitdaging bij de industrialisatie, de mensen kenden geen traditie van het gedisciplineerd elke dag ergens in de fabriek verschijnen, ze kwamen als ze weer geld nodig hadden.

23:00 De invloed van taal op hoe we over dingen denken.

24:00 Met poëzie creëer je ruimte om aan reflectie te doen, de ruimte om iets anders te doen, en taal en spel speelt daar een belangrijke rol in.

28:00 In de huidige oorlogsvoering op afstand (drones) achter een computerscherm is niet gelijkwaardig. Je kunt elkaar niet in de ogen kijken en morele keuzes maken.

34:00 Door nieuwe techniek te gebruiken amputeer je eigenlijk telkens ledematen (de auto amputeert je benen bijvoorbeeld). Zou het gebruik van AI een amputatie van het brein kunnen zijn?

Bronnen die we genoemd hebben

Infocratie - Byung-Chul Han

Jitske Kramer

Danielle Braun

Het zijn tricky tijden – Jitske Kramer

Profiel: Byung-Chul Han - De filosoof van het feest - De Groene

Hannah Arendt

Hartmut Rosa

Hans Schnitzler

De wereld van Sofie

David Graeber

Matsuo Basho

Cees Nootenboom

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Perikles

Søren Kierkegaard

De Vier weken Reset van Oliver Burkeman

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek Over het verdwijnen van rituelen. Een heerlijk boek, compact, tot de kern en waardevol. Je gaat het nu van rituelen zien en hoe en waarom ze worden afgebroken.

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/-wT62LGIKoY

https://youtu.be/-wT62LGIKoY

In deze aflevering bespreken we het boek Over het verdwijnen van rituelen. Een geweldig boek. Het is kort, krachtig, en de zinnen zijn mooi vormgegeven. Zo mooi opgeschreven. Alleen al daarvoor zou het goed zijn om dit boek te lezen. Als je een beetje zou kunnen lenen van zijn manier van schrijven, in je eigen schrift, dan denk ik dat het een feest wordt. Verder geeft het reflectie over waar we mee bezig zijn, met Byung-Chul Han's bekende afkeer van het neoliberalisme.

Transcript

Erno Hannink: [00:00:00] Welkom in de nieuwe ondernemers boekencast aflevering nummer 123....

Vandaag het gesprek met Silvia Oostwegel, Impact ondernemer.

Silvia zet zich in voor een sociale en duurzame samenleving als directeur en oprichter van Social Handprint by MAEX en als bestuurder van Social Handprint Foundation. Na een studie biologie en diverse banen in het bedrijfsleven, de overheid en als consultant, is zij als ondernemer gestart om profit en non profit organisaties te helpen hun sociale en duurzame prestaties te meten en te versterken. De missie is maatschappelijke waarden leidend te maken.

Laten we beginnen…

Wat ik zoal leerde van Silvia:

00:00 intro -

03:05 Waarom heeft een bedrijf de social handprint nodig?

04:05 De maatschappelijke waarden veel meer leidend te maken in je handelen.

05:05 Gestart met werken voor sociale burgerinitiatieven, non profit organisaties.

08:10 een impact economie waarbij je naast de financiële balans ook kijkt naar de impact die je hebt in de samenleving.

11:50 De lastige discussie of je Shell als klant wilt of niet.

13:05 De taal van de corporates gebruiken om euros op te halen om daarmee maatschappelijke investeringen te kunnen doen.

14:20 Ons morele kompas.

20:30 Je hebt ander instrumentarium nodig om duidelijkheid te krijgen wat er maatschappelijke gebeurt met de subsidies.

22:05 Hoe besluit ik, bijvoorbeeld als gemeente, waar mijn geld naartoe gaat?

29:15 Het proces om te bepalen welke projecten geld krijgen.

31:20 Drie verschillende producten, een handprint meting, de impuls (geld), en inzichten in een groep.

33:00 Zo zijn de inkomsten verdeeld.

34:40 De rebranding van de Maatschappelijke AEX.

36:15 Wat is het moment dat je besluit voor de rebranding?

37:00 Van een stichting en BV naar een steward owned bedrijf.

40:25 Nog geen winst gemaakt.

43:40 De dynamische balans tussen de korte en lange termijn van de ondernemer.

45:50 De waarde van de social handprint.

47:00 Regelmatig vernieuwen van de terminologie maakt het lastiger, zoals global goals, armoede, circulair, SDGs, brede welvaart.

51:10 Vertel me wat je doet en wij meten wat je doet.

53:55 Wij vragen nooit of je een beleid hebt op diversiteit, we kijken hoe divers is je organisatie.

54:10 Het gaat niet om de modellen, ga wat doen.

Meer over Silvia Oostwegel:

https://www.linkedin.com/in/silvia-oostwegel-7101687/ 

https://www.socialhandprint.com

Andere bronnen:

IDG Achterhoek community hub

Chantal Walg

Lokalen Lichtenvoorde

Tommy Tomato

Oscar Circulair

Sustainable Development Goals

Brede welvaart

Kim Putters

Kim Putters: ‘Brede welvaart mét de SDG’s: de noodzaak van integrale lange termijnvisie’

B corp

Code voor sociale ondernemingen

PSO - Prestatieladder Socialer Ondernemen

Theory of Change

Video van het gesprek met Silvia Oostwegel

https://youtu.be/5vsC4ZP4BlI

Kijk hier https://youtu.be/5vsC4ZP4BlI

Vandaag bespreken we het boek Toxisch Reich van Sebastian Klein.

De ondertitel is Warum extremer Reichtum unsere Demokratie gefährdet - waarom extreme rijkdom gevaarlijk is voor onze democratie.

Sebastian is serie ondernemer. Heeft zijn aandeel in Blinkist verkocht, een deel daarvan gehouden, en het grootste deel ondergebracht in een fonds om daarmee bij te dragen op het verbeteren van gelijke kansen, klimaat en .. Op dit moment is hij ondernemer met de uitgever NN publishing waar ze vier keer per jaar een magazine over New Work uitgeven en workshops organiseren. Hij is een voorlever.

Zijn boek kreeg ik van hem tijdens het SINN kongres in Münster. Dank je wel. Tom kocht het zelf.

Sebastian is een voorbeeld voor mij. Hij zegt niet alleen dat het anders moet, maar doet het ook. Zijn bedrijf heeft een horizontale structuur en innerlijke ontwikkeling is belangrijk voor de medewerkers. Ze zijn transparant over de inkomsten en uitgaven. Sebastian is transparant over zijn vermogen en praat over geld waar andere rijken vooral stil zijn. Dit boek is een samenvatting van de vele gesprekken die hij had over extreme rijkdom en ongelijkheid.

Het is geen wetenschappelijk boek, maar hij verwijst wel naar verschillende boeken die hij voor zijn boek heeft gelezen, naast de gesprekken met experts, ervaringsdeskundigen en economen.

Het boek heeft een focus op Duitsland en op vele vlakken vergelijkbaar met Nederland. Hij sprak voor zijn onderzoek ook met Ingrid Robeyns en David de Jong.

Het boek (feb 2025) is opgedeeld in drie delen

introductie met een korte geschiedenis les over ongelijkheid

Vandaag - extreme rijkdom is gevaarlijk voor onze democratie

Morgen - welvaart voor iedereen

Wie ich lernte dass Geld toxisch sein kann

Een korte introductie in de ontwikkeling van Sebastian, waar zijn baan als adviseur bij Boston Consulting Group (BCG) een belangrijke rol speelt. Zie ook het boek van ..Bermudadriehoek van talent. Droom van jonge mannen zo snel mogelijk veel geld hebben om dan te rentenieren. Hij startte zijn eigen bedrijf, mislukte en het geld dat hij had gespaard met het werk bij BCG was op. Hij start met een aantal mede ondernemers (gelukzoekers) Blinkist.  Na een paar jaar stapt hij uit, maar blijft eigenaar en keert terug naar het advieswerk, maar nu als zelfstandige en een focus op New Work. Hij verkoopte een paar keer aandelen in Blinkist en heeft genoeg geld om zich geen zorgen meer te maken.

Dan wordt Blinkist verkocht en heeft hij plotseling meer dan 5 miljoen euro. Hij besluit 90% van dit vermogen in een stichting te stoppen en dat hij van 10% kan rondkomen.

Hij komt tot de conclusie dat er (bewust) veel onduidelijkheid over geld is, en we niet in de gaten hebben hoeveel geld de ultra rijken hebben. We moeten leren om over geld te praten. De arme mensen hebben te weinig zicht op geld.

Wann ist eine Gesellschafft ungleich?

In dit hoofdstuk laat hij zien hoe ongelijk Duitsland is. Voor het inkomen lijkt dat nog mee te vallen, maar wat betref vermogen is het rampzalig. Het gaat om 0,1 procent (68.000 mensen) die 20% van al het vermogen hebben, en dat groeit. De Gini-cooeficient ligt bij 0,8 voor netto vermogen.

Eine kurze Geschichte der Ungleichheit

Een kort hoofdstuk met geschiedenis van de ontwikkeling van ongelijkheid, hoe deze afname na de tweede wereld oorlog, en sinds eind 1970 en nog een extra versnelling na 2008 steeds erger wordt.

Heute - extreme rijkdom is een gevaar voor de democratie

Ungleichheit ist undemokratisch

Vermögen hat immer eine dunkle Vergangenheit

Nicht Leistung macht reich, sondern Erbe

Reiche sint verantwortlich für die Klimakrise

Ungleichheit ist schlecht für die Wirtschaft

Ungleichheit macht politikverdrossen und spaltet

Vermögen schützt vor Strafe

Philanthropie is undemokratisch

Ungleiche Gesellschaften sind schlechtere Gesellschaften

Morgen - welvaart voor iedereen

Eine neue Leistungsgeselschaft

Je kunt vastleggen in je bedrijf wat de maximale verhouding is tussen de minst en de meest verdienende. Vier tot tien keer wordt het meest genoemd als een eerlijke verhouding. Interessant om te bedenken is dat de extreme rijkdom mogelijk is gemaakt door de gemeenschap (arbeid, grondstoffen en consumeren). Het is dan ook normaal dat het daar ook weer naar terug vloeit en niet ophoopt bij de extreem rijken. Onze taal ook veranderen, bijvoorbeeld vermogen en belastingen. Werk naar de maatschappelijke waarde belonen.

Maximale Transparenz

De extreem rijke mensen zorgen ervoor dat hoeveel geld ze hebben onduidelijk is. Het onderzoek naar extreme rijkdom is lastig hierdoor. Mooi voorbeeld hoe mensen als Sebastian en Marlene Engelhorn juist wel transparant zijn over hun vermogen. Marlene heeft bijvoorbeeld haar erfenis van 25 miljoen laten verdelen met een burgerraad. 

Ein Steuersystem, das der Gesellschaft dient

Een aantal voorbeelden van veranderingen in de belastingen die voor de extreem rijken gunstig zijn. Een voorstel om het anders te doen, met o.a. een vrijstelling van 1 miljoen in de loop van je leven, een progressieve belasting, bedrijfsvermogen en onroerend goed dat je niet zelf bewoond sterk belasten. Een exit tax - voor wanneer je het land om belastingtechnische redenen verlaat. Sterke belastingen op goederen die slecht zijn voor het klimaat en de planeet.

Een basis erfenis en een basis inkomen.

Investeer als staat in de infrastructuur en Bildung.

Chancengerechtigkeit

De bureaucratie rondom het starten van een bedrijf verminderen. Van eenhoorns naar zebra bedrijven. Bedrijven oprichten die de maatschappij dienen.

Neue Eigentumsformen und eine gemeinwohlorientierte Marktwirtschaft

Het minimum loon verhogen. De basis behoeften weer terugbrengen bij de overheid. Steward ownership waardoor investeerders niet kunnen meebeslissen en zo niet meer kunnen sturen op winstmaximalisatie. Sommige dingen zijn existentieel en dat wil je niet aan de markt overlaten. (het Atlas netwerk met in Duitsland de aftakking Promethues) die vooral willen vasthouden aan het huidige.

Regenaratives Kapital

Hoe venture capital bedrijven dwingt om extreem hard te groeien. Kapitaal dat niet naar financiële opbrengsten maar naar sociale opbrengsten zoekt.

Ein optimistischer Ausblick

Verhaal van Harry Stevenson - je kan alleen maar rijk worden door rijke ouders. Of de 99% ondernemen actie en veranderen de regels en het spel.

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 intro - een eerste indruk van het boek -

04:25 Eerste indruk van Tom -

06:45 Dat de wereld van het extreem grote geld verweven is met de onttakeling van de democratie.

08:50 Waarom het zinvol is om minder Amerikaanse auteurs te lezen en meer Europese.

12:05 Hij schrijft transparant over zijn vermogen en heeft een minimalistische levenshouding.

13:05 De ongelijke vermogensverdeling is veel ongelijker dan we inschatten.

14:45 Ongelijkheid op vermogen is veel groter dan op het inkomen.

16:35 Extreme rijkdom ondermijnt de democratie onder andere door te lobyen tegen vermogens- en erfbelasting.

17:40 We geloven dat het systeem zo werkt, dat wanneer de extreem rijken meer behouden, het beter voor iedereen is.

20:00 Hoe vermogen altijd een zwarte geschiedenis kent.

21:50 Onafhankelijke van de politieke ontwikkelingen, de mensen die vermogend zijn, die blijven vermogend.

23:00 Hard werken (meritocratie) maakt niet rijk, maar erven.

25:05 Extreem rijken dragen bij aan de klimaatcrisis met hun koopgedrag, maar nog veel meer met hun beleggingsgedrag.

27:50 De extreme rijkdom en werknemers een lager loon betalen is slecht voor de economie.

30:00 Hoe gelijker het inkomen verdeeld, hoe gelijker en zinvoller de consumptie.

37:00 De ongelijkheid in strafmaat voor arm en rijk is een absurd systeem.

40:00 Filantropie is ondemocratische en vooral goed voor de rijken. (zie de links naar de DW documentaire video's hieronder)

42:00 Als je ongelijkheid oplost, los je veel grote problemen in de samenleving op.

45:35 Onze taal rondom geld veranderen. Op dit moment heeft belastingen een negatief sentiment en vasthouden van vermogen een positief sentiment.

46:20 Het zijn liberale grondprincipes om een progressieve belastingsysteem te hebben. Het liberalisme heeft als uitgangspunt dat er gelijke kansen zijn.

48:00 Inkomens belasting naar beneden en vermogensbelasting omhoog.

48:45 Het idee dat je moet bezuinigen omdat er geen geld zou zijn, is niet waar. Er is meer geld dan ooit, het is alleen verrot verdeeld.

52:15 Dit zijn goede initiatieven om te ondersteunen in Nederland met jouw vermogen.

54:45 Niet vanaf een miljoen beginnen, maar bij een miljard. Dan heb je minder mensen die hier tegen zullen stemmen.

57:45 Terugkeren naar midden jaren zeventig waar we een samenleving hadden.

59:00 Roll back neoliberalism.

1:01:25 Hoe krijgen we 80% van de samenleving achter de belangrijkste standpunten, goede studiefanciering, studieschuld kwijtschelden, gratis kinder opvang, ont-privatiseren van de NS, zorg weer van de samenleving, de miljardairs flink belasten.

1:02:15 Samen weer geloven en terug brengen van de sociale grondrechten.

Bronnen die we genoemd hebben

Sebastian Klein

S!NN Kongress

Building people-centered and purpose-driven companies – Sebastian Klein

Blinkist

Limitarisme – Ingrid Robeyns #boekencast afl 96

Nazimiljardairs – David de Jong #boekencast afl 66

De Bermudadriehoek van talent – Simon van Teutem #boekencast afl 119

Cultureel kapitaal - Pierre Bourdieu

Tirannie van verdienste – Michael J. Sandel #boekencast afl 77

World Economic Forum - Bregman at WEF 2019

Oxfam Novib rapport over ongelijkeid jan 2025 - Takers not maker

Winners take all boek

Scott Galloway - on the robust middle class

Komt een land bij de dokter – Michelle van Tongerloo #boekencast afl 114

...

credits: Coco Olakunle

Vandaag het gesprek met Talita Kalloe.

Talita is auteur van het boek Sustainable Storytelling, journalist en oprichter van Soul Stores. Bekend om haar persoonlijke en intuïtieve benadering, haar deskundigheid en haar holistische visie op duurzaamheid, weet Talita menselijke waarden als kwetsbaarheid en compassie naar businessniveau te vertalen.

Talita adviseert bedrijven en ondernemers in het authentiek, geloofwaardig en helder communiceren over duurzaamheid, vanuit hun zuivere (levens)missie. Daarin nodigt ze mensen uit om verder te denken dan enkel het verminderen van impact, maar te streven naar positieve impact, herstel en heling.

In haar lezingen inspireert ze mensen om hun eigen cirkel van impact te verkennen vanuit de overtuiging dat de meest oprechte en zuivere verhalen van binnenuit komen.

Laten we beginnen…

Wat ik zoal leerde van Talita:

00:00 intro -

02:20 Dit leerde ze bij de minor Verhalen bij Windesheim in Zwolle.

05:00 Het advies van haar docent Nederlands: Journalistiek is niets voor jou.

07:35 Impact maken is dat je mensen in het hart raakt.

08:55 Het verschil tussen tekst en video. Wat onthoud je beter?

12:35 Als persoon ergens voor gaan staan, om je visie in de wereld te brengen met een boek.

17:45 De tweestrijd van de verschillende klanten als omslagmoment in haar carriere.

19:05 Het werk als commercieel copywriter was fijn voor haar portemonait, maar niet voor haar geweten.

20:00 Andere bedrijven helpen verhalen te vertellen waar ik zelf niet meer in geloof.

21:35 Is het authentiek? Is het geloofwaardig? Is het helder?

25:45 De kracht van taal, die kan aantrekken en afstoten.

27:00 Wat betekent duurzaamheid voor jou? - Waar ligt de intrinsieke motiviatie voor jezelf om van betekenis te zijn voor een betere wereld?

30:15 Schaarste, een vloek en een zegen.

36:15 Geld is de wortel van het kwaad, en tegelijkertijd heb je het nodig om je eigen bestaansrecht te verankeren om goed te doen voor de wereld.

38:45 We zitten in het kantelpunt van de systemen.

42:40 We leven in een maatschappij waar we cognitief worden uitgedaagd, maar minder op het gevoelsniveau.

45:00 De purpose gaat over het ik, de visie heb je en de missie doe je.

49:05 Als het zuiver is, dan is het wendbaar.

55:15 In familiebedrijf is iedere nieuwe generatie een kans om iets te doorbreken.

55:50 Het is okee om kwetsbaar te zijn.

56:55 Iedere dag een stukje dankbaarheid. Niet alles voor vanzelfsprekend nemen.

Meer over Talita Kalloe:

https://www.linkedin.com/in/talitakalloe/

https://www.talitakalloe.nl 

https://talitakalloe.substack.com (deze link is anders)

https://soulstores.com

Andere bronnen:

Over vrijheid – Timothy Snyder #boekencast afl 121

herbertvanhoogdalem.nl

uitgeverij LannooCampus

Clover Hogan

InRetail

Maren Urner

X-curve transitie model - Drift

Jan Rotmans

Bedrijven voor de toekomst – Gijsbert Koren

Stop de winstmaximalisatie met rentmeesters – Gijsbert Koren

Storytelling to connect with potential clients – Marsha Shandur

Video van het gesprek met Talita Kalloe

https://youtu.be/1anmtcFQhRs

Kijk hier https://youtu.be/1anmtcFQhRs

Vandaag bespreken we het boek Over vrijheid van Timothy Snyder.

We kregen deze Nederlandse vertaling van de uitgever Balans. Dank je wel.

Wat een geweldig boek. Nadat we eerder het boek Over tierannie van Snyder lazen en hebben besproken was dit boek andere koek. Dit boek van 380 pagina’s koste meer moeite om te lezen door de andere stijl, maar dat maakte het zeker geen slechter boek. Door het boek ben ik me gaan realiseren hoe belangrijk vrijheid is en wat dit inhoud voor verschillende mensen. Verder leerde ik het belangrijke verschil tussen negatieve en positieve vrijheid, vrijheid van vs vrijheid om. Hierbij erken ik dat ik zelf veel geluk heb gehad met de hoeveel vrijheid die ik mijn leven heb gekregen, door de plek waar en de tijd waarin ik ben geboren.

Timonthy Snyder is hoogleraar geschiedenis aan Yale en medewerkers van het Instituut voor Menswetenschappen in Wenen. Door zijn onderzoek van Duitsland in de tweede wereldoorlog en de USSR, zijn tijd die hij verbleef in Oekranie, Polen en Rusland geeft hij interessante ervaringen uit de praktijk en vergelijkt dit regelmatig met de toestand en het effect op de VS. Hierbij komt de VS er meestal niet positief uit.

Het boek is opgebouwd rondom de vijf elementen die voor Snyder cruciaal zijn voor vrijheid van de mens.

Inleiding: Vrijheid

Soevereiniteit

Onvoorspelbaarheid

Mobiliteit

Feitelijkheid

Solidariteit

Besluit: Bestuur

Voorwoord

Vrijheid is niet alleen de afwezigheid van het kwade, maar de aanwezigheid van het goede. Met dit boek probeert Snyder om vrijheid te definiëren. Of we vrij zijn of wordden, hangt vooral af van de daden van anderen.

soevereiniteit - aangeleerde vermogen om keuzes te maken;

onvoorspelbaarheid - de kracht om natuurlijke regelmatigheden in te zetten voor persoonlijk doeleinden;

mobiliteit - het vermogen om je op basis van bepaalde waarden door ruimte en tijd te bewegen;

feitelijkheid - de mogelijkheid om grip te krijgen op de wereld en haar te veranderen;

solidariteit - de erkenning dat iedereen recht heeft op vrijheid.

Een soeverein persoon combineert zelfgekozen waarde met de buitenwereld om iets nieuws te scheppen.

Denkers: Frantz Fanon, Vaclav Havel, Leszak Kolakowski, Edith Stein en Simone Weil.

Inleiding: Vrijheid

Het hoofdstuk begint met een verhaal over de Liberty Bell. Snyder laat zien dat vrijheid niet hetzelfde is als een overheid die zich nergens mee mag bemoeien.

Het inruilen van vrijheid voor veiligheid, met meer toezicht en bewaking.

Op p41 wordt oligarchische overwinning van Trump genoemd, met hulp van Poetin en geld (te weinig belasting betalen op de erfenis).

Vrijheid van meningsuiting is ook positief, een persoonlijke keuze. Vrije wil is een kwestie van karakter.

Soevereiniteit

Het verschil tussen Leib en Körper (Edith Stein - Eerste Wereldoorlog)

We vergaren zelf kennis wanneer we anderen erkennen.

Politieke systemen die op gericht zijn op vrijheid om doen het beter dan die gericht zijn op vrijheid van. p60

Het lichaam zien als bron van winst (de gezondheidszorg in de VS).

Stein het belang van empathie om vrij te zijn.

Vrijheid begint met soevereiniteit en soevereiniteit heeft met lichamen te maken.

Iedere vrije volwassene heeft als kind veelvuldig hulp gehad. Moederschap hoort bij vrijheid.

Onvoorspelbaarheid

Havel: onvrijheid staat gelijk aan voorspelbaarheid. Door samen te werken scheppen mensen onvoorspelbaarheid en vreugde in de wereld. Vrije mensen zijn voorspelbaar voor zichzelf, maar onvoorspelbaar voor autoriteiten en machines. Machines worden gebouwd voor waarschijnlijkheid en maken mensen onvrij. De libertariërs uit Silicon Valley houden ons een nieuwe wereld voor, om dan te zeggen dat er geen alternatieven zijn (Ai), en dat we daarmee ons leven naar een scherm hebben verplaatst.

Aristoteles: wanneer we oordelen over welke waarde van toepassing is in welke situatie, dan oen we wat juist is.

Ons lichaam heeft slaap nodig om soeverein en onvoorspelbaar te zijn. Wanneer we slaap weggeven aan de schermen (mobiel) an zijn we minder vrij.

We geven veel van onze onvoorspelbaarheid weg aan machines. De waarom vraag wordt steeds vaker vervangen door de hoe vraag, in de vorm van efficiëntie, maximalisering, en optimalisering zonder ons af te vragen waarom we dit doen. Geen enkele mate van het hoe  kan je naar het waarom voeren. De hoe vragen, zijn vragen die computers kunnen oplossen. De waarom vragen zijn voor ons als mens.

Weil voorspelde dat het kaptialisme zal worden opgevolgd door onderdrukking in naam van functionaliteit.

Een menselijke geest die eerst waarom vraagt en dan pas hoe, die meer hecht aan vrijheid dan aan nut, is niet zozeer rationeel alswel redelijk. Deze mensen redeneren aan de hand van waarden en in samenspraak met anderen, hoe ze een betere toekomst kunnen creëren.

Brainhacks

experimentele isolatie - dit creeert een kunstmatige eenzaamheid

partiële bekrachtiging

cognitieve bias van bevestigingsvoorordelen

De mens heeft warme stilte nodig, wat ze krijg is ijskoude herrie (Weil).

p160 over social media en algoritmes

Mobiliteit

Voor mij het meest interessante hoofdstuk.

Dit gaat over fysieke mobiliteit, ben je in staat om je vrij te verplaatsen in je land of omgeving. Dit gaat ook over sociale mobiliteit, hoe eenvoudig is het om in andere sociale klasses uit te komen?

Costa Rica is een mooi voorbeeld over een vrije sociale omgeving and fysiek, waarbij veel ruimte is voor de ecologie. Terwijl het inkomen van de costaricanen lager is dan bijvoorbeeld in de VS, is het land en de mensen er op vele fronten beter aan toe, ze zijn gelukkiger, leven langer, en de mensen voelen zich vrijer.

Armoede belemmert onze mobiliteit - zie ook de boeken die we eerder bespraken Komt een land bij de dokter en Armoede uitgelegd aan ..

De mobiliteit gat veel over de VS in de hoofdstuk, over de onderdrukking van de zwarte mensen die niet vrij waren, maar ook Duitsland en de joden, en Rusland en China worden genoemd. Het gaat ook over de koliniale geschiedenis en hoe we vooral in Europa deze geschiedenis liever vergaten en onderdrukten. Geld werd door rijke Europeanen uit de kolonies gehaald waarbij belastingen werden ontweken (gestolen).

Interessant deel over de Amerikaanse middenklasse waarbij steeds meer de overheidwerd afgebroken en de macht van de vakbonden werden geminimaliseerd, de belastingen voro de rijken werden verlaagd waardoor het gat tussen rijk en arm steeds groter werd. De basis behoeften staan voor de armen steeds meer onder druk.

Een ander interessant deel, specifiek voor de VS, gaat over detentie. Hoe steeds meer, voorall zwarte, mensen in de gevangenis kwamen, in een directe koppeling met de privatisering van de gevangenissen. Bijzonder vooral over het stemrecht. Gevangenen hebben geen stemrecht, maar hun ‘lichamen’ worden wel meegeteld in de kiesdistricten. Door de gevangenissen op strategische plekken te bouwen hebben mensen invloed op de verkiezingen, vooral door mensen in de juiste gevangenissen te plaatsen.

Interessant ook het deel over de ineenstorting van Rusland en hoe de VS dit niet als waarschuwing zag, maar juist een versterking van het idee dat de vezorgingsstaat de oorzaak is van deze probleme en dus ontmanteld moet worden. We zien het nu ook weer gebeuren met DOGE.

Sociale mobiliteit betekende in de jaren tachtig nog dat 50% van de kinderen meer gingen verdienen dan hun ouders, sindsdien is de ongelijkheid alleen maar erger geworden.

Mobiliteit is afhankelijk van toekomstbesef, dat afhankelijk is van het besef van het verleden. Des te meer een reden voor Nederlanders om hun eigen verleden te onderzoeken om te weten waar je vandaan komt voor een beter beeld van je toekomst.

Feitelijkheid

Dit hoofdstuk gaat over de feiten. Hoe weet je wat waar is.

Met een interessant stuk over fossiel brandstoffen, de grenzen van onze planeet, en hoe kernfusie volgens Schnyder de oplossing is voor de energie uitdaging. Op p246 een stukje over het energieverbruik van Ai en hoe dit niet houdbaar is met fossiele brandstoffen.

Het fascisme en extreem rechts sjoemeld met de waarheid. Als ze aan de macht komen is het eerte wat ze doen, de kennis buiten spel zetten, budgetten van wetenschap wordt in gesneden. Je wil de mensen dom houden zodat je ze van alles kunt wijsmaken. Daarom is toegang tot feiten (wetenschap) belangrijk voor vrijheid. Dit geldt ook voor onderzoeksjournalistiek. Als je geen journalisten meer hebt dan is er geen manier meer om ter plekke feiten te verzamelen. Zo is het steeds ingewikkelder geworden om vanuit de regio feiten naar voren te krijgen aangezien de jounalistiek en journalisten daar langzaam zijn wegbezuinigd.

Solidariteit

Solidariteit, samenwerken met anderen, is nodig voor vrijheid. Vrijheid kun je niet alleen bereiken zoals in de eerdere hoofdstukken uitgelegd.

In dit hoofdstuk zet Snyder de allerrijkste mensen neer als begrenst, ze leven in een bubbel en geloven soms in de grootste onzin, zoals dat leven op Mars eenvoudiger te bereiken is dan de ellende op de aarde om te keren. Of dat ze de stervelijkheid willen oprekken.

Snyder heeft het over libertariërs, met een bekrompen en beperkt beeld op wat vrijheid inhoud. Ook vasthouden aan de fossiele brandstoffen wordt gezien als vrijheid (van de markt), terwijl het de vrijheid van steeds meer mensen inperkt.

Vrijheid betekent dat je manieren bedenkt waarop je waarden - en dus mensen - kunt samenbrengen.

Besluit: Bestuur

Op p323 een aantal suggesties van wat je als individu kunt doen om bij te dragen aan vrijheid, zoals vrijwilligerswerk, draag bij aan de opvoeding van het kind dat niet van jezelf is, ondersteun openbaar onderwijs, ondersteun ouderschapsverlof.

We kunnen alleen vrij zijn als we sociale media opnieuw uitvinden (onvoorspelbaarheid stimuleren). Zoekmachines maken je meer mechanisch,...

Vandaag het gesprek met Xaviera Ringeling.

Xaviera is contentspecialist en AI-strateeg met een journalistieke achtergrond. Ze werkt aan slimme contentoplossingen en zet zich al jaren in voor gelijke kansen en eerlijke systemen. Vanuit haar werk en overtuiging zoekt ze steeds naar manieren om taal, technologie en rechtvaardigheid met elkaar te verbinden.

Laten we beginnen…

Wat ik zoal leerde van Xaviera:

00:00 intro -

03:05 Hoe breng je jouw boodschap naar buiten.

05:25 Omdat vrouwen de mensen van belang zijn voor deze wereld.

10:45 Het systeem waardoor vrouwen niet vanzelf naar voren rollen.

12:25 De neiging om om kleiner te maken, waat je bent, wat je doet, wat je draagt, daar hebben vrouwen meer last van.

13:25 Het meisje, de vrouw, is verantwoordelijk voor hoe het collectief zich voelt.

14:45 De drie grootste systemen die samen komen in de ongelijkheid: het patriarchaat, witte superioriteit, kapitalisme en klassisme.

16:55 Hoe kan ik dat haakje vinden? Wat zijn de woorden die ik wél moet gebruiken?

21:05 Waarom zoekt de man controle over de vrouw?

26:25 Othering: je maakt mensen anders dan jou als zelfbescherming.

33:25 Als je mensen vrij laat dat ze neigen naar een mate van gelijkheid.

37:20 Inherent aan het huidige systeem is dat de macht bij weinig mensen terecht komt.

39:35 We hebben de perceptie van schaarsheid, terwijl we welvarende zijn dan ooit.

43:00 De Ai hype zit vooral op kapitalistisch vlak. We kunnen er veel geld aan verdienen.

44:40 Marketing is het vak geworden van zo dicht mogelijk bij de leugen komen, zonder er overheen te gaan.

51:30 Het systeem bespelen in jouw voordeel.

55:15 Een tip van sluier van haar Ai tool in ontwikkeling, Echo.

57:20 Het verschil tussen een Google search en een vraag aan ChatGPT is het verschil tussen een glaasje water en een badkuip aan energie.

59:40 Ai hallucineert, er is daarom een expertcheck nodig. We kunnen ons denken niet volledig uitbesteden aan Ai.

1:02:15 We komen niet onder Ai uit.

1:09:25 Wat kan Ai niet en hoe kan Ai wel jou helpen.

1:10:00 Zo leerde Xaviera werken met Ai.

1:11:30 Het is het tijdperk van de vrouw aan het worden.

Meer over Xaviera Ringeling:

https://www.linkedin.com/in/xaviera/

https://www.xa4a.net 

content-collective.nl

@xaviera_tt op TikTok

Andere bronnen:

How are you measuring your life? – Della Duncan

Gelijke kansen

Almere vertelt

Het verhaal van Xaviera bij Almere vertelt

De zeven vinkjes boek van Joris Luyendijk

Het begin van alles – Wengrow en Graeber #boekencast afl 63

Piratenverlichting – David Graeber #boekencast afl 87

The Spirit Level – Pickett en Wilkinson #boekencast afl 83

Over Tirannie Snyder en Krug #boekencast afl 118

Large Language Models (LLM's)

Video van het gesprek met Xaviera Ringeling

https://youtu.be/CbIKNiraKJQ

Kijk hier https://youtu.be/CbIKNiraKJQ