Dinle - Yoga Dersleri

Sengül Dağdeviren bugün göğüs hastalıkları uzmanı Dr. Elif Altuğ ile mindfulness (bilinçli farkındalık) pratiklerini kendi alanında nasıl kullandığını, bütüncül tıp konusunu konuştu.

Akış, yani bir anlamda dikkatimiz dağılmadan bir işi yaparken onunla bütünleşebilmek kavramının arkasındaki araştırmalar neler; bu kavramın esenlikle ve yoga, meditasyonla ilişkileri konusunda ne biliyoruz; bu bölümde bu konuları ele alıyoruz.

Sengül Dağdeviren bu bölümde yoga eğitmeni Zeynep Aksoy'u konuk ediyor. Türkiye’de 2000’lerin başında açılan stüdyolarla yoganın daha tanınır hale gelmesine önderlik edenlerden biri olan Zeynep Aksoy yoga, meditasyon konusunda 20 yılı aşan deneyimlerini ve gözlemlediği dönüşümü, yoganın birçok kişinin ilk aklına gelen tanımlarını da ele alarak “yoganın boyutları ve günümüzde ne olduğuna, nasıl algılandığına” dair görüşlerini paylaşıyor.

Sengül Dağdeviren daha önce işlediği "esenlik" konusunu bu bölümde Sosyal Psikolog Dr. Pelin Kesebir'i konuk alıyor.

Sengül Dağdeviren'le yoga derslerinin son bölümünde ise pratiklere katılın: Hareketli Twist, Dönmüş Kökler (Supta Parivartanasana).

Seçim yaparken genel tavrımız nasıl? Bildiklerimiz ve bilemediklerimizle yaşama becerisi konusunda yoga ve meditasyon bize neler sunuyor? Bazen seçim yapmakta zorlanıyoruz, bazen de seçeneğimiz yok gibi geliyor. Peki bu iki durumda da genel olarak belirsizliklere karşı tavrımız etkili olabilir mi? İnsan olarak öngörmek ve kontrol etme isteği karşısında yaşamın azalmayan değişim ve belirsizlikleri, bizi sürekli bir şeyleri öğrenmeye zorluyor. Dan Ariely’nin “ağaç” illüstrayonu, Daniel Kahneman’ın “yavaş düşünme”si  ve Glasser’in Seçim Kuramı ve Gerçeklik Terapisi, Psikolog Erdoğan Çalak’ın "Gerçek Sevgisi" yöntemi hepsi bu konularda bir şeyler anlatıyor. Yoga, meditasyon ve bilinçli farkındalık gibi durup, yargısız bir şekilde dikkat etmeyi, dinlemeyi, kendine dönmeyi, an’da olanların farkındalığını güçlendiren pratikler de seçenekler veya algılanan seçeneksizlikler karşısında potansiyelimize yaklaşmamıza ve bir yandan da çevreye dair daha çok veri kullanmamıza yardımcı olabiliyor.

Bu bölümün pratikleri: Tadasana ve duvarda Phalakasana-Virabhadrasana 3 

Sengül Dağdeviren bugünkü Yoga Dersleri'nde "niyet" kavramının yoga, meditasyon, pozitif psikoloji ve esenlik çalışmaları ile ilişkisini anlatıyor.

Bir şeye başlamadan önce “durabilmeyi” ifade eden "niyet" her ne kadar “amaç” sözcüğüne daha yakınmış gibi görünse de yoga ve meditasyon pratiklerinde telkin edilen, deneyimlenen “an” da olmanın bir yolu aslında. Peki nerede, nasıl işimize yarar? Niyet etmenin (inançla ilgili olanlar dışında) ne bir formu ne de kısıtlaması var. Tek kuralı eğer sözcüklere dökülüyorsa pozitif bir dille ifade edilmesi. Yani “…malı, …mamalı” gibi ifadeler yerine “izin veriyorum, yeni bir şey deniyorum” gibi bir niyetle başlamak tercih edilebilir. Ruhsal sağlıkta nelerin problem olduğuna değil nelerin kişiyi iyi hissettirdiğine odaklanan göreli yeni bir alt alan olan pozitif psikoloji ve ondan beslenen esenlik (well-being) çalışmaları bu bağlamda ilişkili görünüyor. Esenlik bir beceri dolayısıyla öğrenilebilir, Dünya Sağlık Örgütü ve UNESCO’nun önderliğini yaptığı yaşam becerileri eğitimi tam da bu nedenle kritik bir rol üstleniyor. Yoga, meditasyon, bilinçli farkındalık gibi çalışmaların örgün eğitime entegrasyonu da bu bağlamda düşük maliyetli bir alternatif olarak öne çıkıyor.

Zihni de işin içine katan beden egzersizleri, nefes çalışmaları, meditasyon hepsi yaşamsal fonksiyonlarımızı yöneten ve istemsiz çalışan Otonomik Sinir Sistemimiz üzerinde etkili olan pratikler. Özellikle günümüzün aşırı uyaranlı dünyasında, parasempatik sisteminin devreye girememesi bazılarımızın istediği kadar dinlenememesine ve buna bağlı sorunlar yaşamasına neden olabiliyor. Nitekim “İkinci Beyin” olarak da bilinen ve temel olarak sindirim ve bağırsak sağlığından sorumlu Enterik Sistem de parasempatik sistemle, yani vücudumuzdaki en uzun sinir olan vagus siniri ile etkileşimli çalışıyor. Hepimizin vagus sinirinin doğuştan gelen bir vagal tonusu var ama bunu değişik çalışmalarla etkilemek de mümkün, nefes çalışmaları da bu yöntemlerden biri. Pratiklerimizde vagal tonusu arttırmaya yönelik kısa bir nefes çalışması ve nefesle koordineli üst beden dikliğini, omurgamızın doğal uzunluğunu, üst bacak önündeki kaslarımızı biraz hissedeceğimiz, dengeyi araştıracağımız ikili bir seri (Tadasana, Utkatasana) yapıyoruz.

Ruh halinin bedenimizi, sağlığımızı etkilediğine dair hemen hemen hepimizin bir deneyimi var. Diğer bir deyişle “psikomatik hastalık” kavramına hepimiz aşinayız, ya kendimizden ya çevremizden. Prof. Richard Davidson’ın Sharon Begley ile birlikte yazdığı ve “Beyninizin Duygusal Hayatı” ismi ile Türkçe’ye 2018 yılında kazandırılan kitapta, beden ile zihin arasındaki ilişkiye dair bilimsel çalışmalara da yer verilirken yazarlar Botox yaptıranları “... bazı yüz kaslarını felç etmenin duygusal çeşitliliklerini sınırlayabileceği yönünde” uyarıyorlar. Ve çalışmalarının ne anlama geldiği konusunda “...bedenin duyguyu dönüştürmeye yardımcı olabileceği, hatta yoga gibi bedeni vurgulayan uygulamaların duyguyu dönüştürme potansiyeli olduğu anlamına gelir.” diye ekliyorlar. Nitekim yoga, meditasyon gibi pratikleri stüdyolardan çıkarıp hastanelere, okullara, rehabilitasyon merkezlerine, spor merkezlerine sokan şey de bu aslında. Bu bölümde, beden - zihin arasındaki bu çalışmalardan sonra, kısa bir nefes çalışması ile omurga sağlığına yönelik nefesle koordineli sandalyede “inek ve kedi” ile “twist” pozları yapıyoruz.

Nöroplastisite, beynimizin gösterdiği “uyum” kapasitesi. İşte beden ve zihni birlikte çalıştıran yoga, meditasyon gibi egzersizlerin olumlu etkilerinin oluşmasına yardımcı olan kanallardan bir tanesi de bu nöroplastisite.

Amacımız beden ve zihni birlikte çalıştıran, bütünlüğü gözeten yoga pratiklerimizin iyi olma halimizi nasıl etkileyebileceğine dair farklı alanlardan bilgi, bakış açısı sunmak.