Ekonomia i cała reszta

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Połowa wszystkich sztuk broni będących w rękach prywatnych jest własnością Amerykanów. To przekłada się na ponure statystyki zgonów. Ale czy nie jest tak, że "br*ń ratuje życie"? Cóż, może czasem tak się zdarza. Ale statystycznie jeżeli zostaniesz zaatakowany i jednocześnie jesteś uzbrojony, to masz pięciokrotnie większe ryzyko bycia... postrzelonym.

A dlaczego w Szwajcarii, gdzie w jednej trzeciej gospodarstw domowych jest br*ń nie ma tylu strzelanin, co w USA? Między innymi na to pytanie odpowiadamy w tym (nie)kontrowersyjnym odcinku.

Bibliografia:

Wolfgang Stroebe, Pontus LeandeR , Arie W. Kruglanski, Aggression and Violent Behavior, Gun ownership and gun violence: A comparison of the United States and Switzerland Author links open overlay panel , https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1359178924000776

JOHN GRAMLICH, What the data says about gun deaths in the U.S., https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/03/05/what-the-data-says-about-gun-deaths-in-the-us/

BROŃ - POZWOLENIA, https://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/bron/186394,Bron-pozwolenia.html

Jeszcze raz o kwestiach związanych z obronnością, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2022/K_103_22.PDF

Key facts about Americans and guns, https://www.pewresearch.org/short-reads/2024/07/24/key-facts-about-americans-and-guns/

Gun Ownership by Country 2025, https://worldpopulationreview.com/country-rankings/gun-ownership-by-country

GUN VIOLENCE IN THE UNITED STATES 2023: EXAMINING THE GUN SUICIDE EPIDEMIC, https://publichealth.jhu.edu/center-for-gun-violence-solutions/annual-gun-violence-data

Investigating the Link Between Gun Possession and Gun Assault Charles C Branas, Therese S Richmon, Dennis P Culhane, Thomas R Ten Have, Douglas J Wiebe, The American Journal of Public Health, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2759797/

Wolfgang Stroebe, Pontus LeandeR , Arie W. Kruglanski, Aggression and Violent Behavior, Gun ownership and gun violence: A comparison of the United States and Switzerland Author links open overlay panel , https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1359178924000776

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

W 2024 roku banki zanotowały rekordowe zyski w wysokości ponad 40 mld zł. Jest możliwe, że w 2025 roku ustanowią kolejny rekord. Jednocześnie instytucje te nie zrobiły w zasadzie nic, żeby dochrapać się takiej "górki". W wyniku inflacji i wysokich stóp procentowych (nasze) pieniądze spadły im z nieba.

Z tego powodu, jak również z powodu wydatków na zbrojenia pojawił się pomysł, aby nieco banki "przyciąć". W jaki sposób? Przez podwyższenie im CIT-u. Czy to dobry pomysł? I dlaczego odpowiedź brzmi "tak"?

Bibliografia:

Związek Banków Polskich, Propozycja Ministerstwa Finansów zwiększająca stawkę podatku CIT dla banków, https://www.zbp.pl/getmedia/bb170c52-2d5a-476d-b4de-5d4af886c367/Propozycja-Ministerstwa-Finansow-zwiekszajaca-stawke-podatku-CIT-dla-bankow_final

Tomasz Sąsiada, Money.pl, Podatek dla banków w górę. Rząd podał nowe stawki, https://www.money.pl/podatki/podatek-dla-bankow-w-gore-rzad-podal-nowe-stawki-7191714749467392a.html

NBP, Dane finansowe sektora bankowego, https://nbp.pl/statystyka-i-sprawozdawczosc/statystyka-monetarna-i-finansowa/dane-finansowe-sektora-bankowego/

Money.pl, Prezydent zablokuje wyższy CIT dla banków? Szefernaker: czekamy na szczegóły, https://www.bankier.pl/wiadomosc/Prezydent-zablokuje-wyzszy-CIT-dla-bankow-Szefernaker-Czekamy-na-szczegoly-8998622.html

Hanna Czarnecka, BiznesAlert, https://biznesalert.pl/banki-licza-na-weto-prezydenta-palac-rozwaza-wlasny-projekt-ustawy/

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Internetowi komentatorzy dzielnie wspierani przez armię rosyjskich trolli (bądź odwrotnie) nierzadko mówią, że spora część Ukraińców przyjechała do nas, żeby żyć tu na zasiłkach. Mówiąc delikatnie, liczne badania nie potwierdzają tej hipotezy.

Mało tego, Ukraińcy są częściej aktywni zawodowo w naszym kraju niż Polacy. Dlaczego? O tym opowiadamy w odcinku.

Bibliografia:

Joop Adema i inni, PNAS Proceedings of the National Academy of Sciences, Refugees from Ukraine value job opportunities over welfare, https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2502420122

Polski Instytut Ekonomiczny, Tygodnik PIE, https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2025/08/Tygodnik-PIE_34-2025.pdf

Krystyna Garbicz, OKO Press, Ponad 70% uchodźców z Ukrainy jest aktywnych zawodowo. „Zupełnie niezwykły poziom”, https://oko.press/prof-kaczmarczyk-uchodzcy-z-ukrainy-na-polskim-rynku-pracy

Jolanta Ojczyk, Business Insider, Donald Tusk kontra Karol Nawrocki. 800 plus zniknie z kieszeni niepracujących Ukraińców?, https://businessinsider.com.pl/prawo/800-plus-i-pomoc-dla-ukraincow-nawrocki-kontra-tusk-oto-kluczowe-roznice/7b8wj32

Piotr Lewandowski i inni, IBS, The Role of Job Task Degradation in Shaping Return Intentions: Evidence from Ukrainian War Refugees in Poland, https://ibs.org.pl/wp-content/uploads/2025/03/Job_task_degradation_return_intentions_Ukrainian_refugees_IBS_WP_202501.pdf

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Kilka tygodni temu w Helsinkach minął rok, od kiedy na tamtejszych drogach nikt nie zginął. Ważną częścią polityki fińskiej stolicy odnoszącej się do bezpieczeństwa ruchu było ograniczenie prędkości do 30 km/h. Jednak to nie jedyny element systemu. Być może nawet nie najważniejszy, bowiem liczba tragicznych wypadków malała tam znacząco na długo przed wprowadzeniem ograniczenia. Średnia roczna liczba ofiar z ostatnich 15 lat wynosi około 5.

Mało tego, jeśli by przeskalować Helsinki do wielkości Warszawy, to zgonów spowodowanych wypadkami byłoby kilkanaście rocznie. Tymczasem w stolicy naszego kraju w 2024 na drogach zginęło "zaledwie" 26 osób. Nie mamy więc do czynienia z ogromną różnicą w śmiertelności.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Od miesięcy politycy prześcigają się na podatkową demagogię. Karol Nawrocki stwierdził nawet, że nie podpisze żadnej ustawy, która podwyższała podatki. Jednym z pomysłów, w które poszły przed wyborami niemal wszystkie ugrupowania było podwyższenie kwoty wolnej od podatku do 60 tys. zł. To jednak wiązałoby się z dziurą w postaci co najmniej 40 mld zł. Jak ją zapełnić? O tym żaden z kandydatów nie powiedział.

Bibliografia:

Tomasz Sąsiada, money.pl, „Być może przyjdzie taki moment”. Nawrocki mówi, co z podwyżką kwoty wolnej, https://www.money.pl/gospodarka/byc-moze-przyjdzie-taki-moment-nawrocki-mowi-co-z-podwyzka-kwoty-wolnej-7187133605612288a.html

100 konkretów Koalicji Obywatelskiej, https://100konkretow.pl/wszystkie-konkrety/

Jakub Szymczak, OKO.press, Kwota wolna 60 tys. zł – mijają dwa lata od tej obietnicy KO. Tylko czy w ogóle warto ją spełniać?, https://oko.press/kwota-wolna-60-tys-obietnica-wywiad-myck

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Obecnie płaca minimalna wynosi 4666 zł brutto. Zgodnie z rządową propozycją w przyszłym roku ma być podwyższona do 4806 zł brutto, co oznacza 3 proc. podwyżki. Tymczasem według NBP inflacja w 2026 roku ma wynieść 3,1 proc. Oznacza to, że wzrost minimalnej będzie (nieco) niższy niż wzrost cen towarów i usług. Innymi słowy osoby zarabiające najmniej będą mogły sobie kupić (nieco) mniej dóbr. Dostaną więc nie podwyżkę, a podniżkę.

==

Bibliografia:

Podwyżka płacy minimalnej: Rada Ministrów przyjęła propozycję Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, https://www.gov.pl/web/rodzina/podwyzka-placy-minimalnej-rada-ministrow-przyjela-propozycje-ministry-rodziny-pracy-i-polityki-spolecznej#:~:text=Szacuje%20się%2C%20że%20w%202025,skorzystają%20na%20podwyżce%20płacy%20minimalnej.

Wybrane zagadnienia rynku pracy - dane za 2022 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/wybrane-zagadnienia-rynku-pracy-dane-za-2022-r-,9,11.html

Minimalne wynagrodzenie, https://lipsko.praca.gov.pl/stawki-kwoty-wskazniki-wynagrodzenie-minimalne/-/asset_publisher/g73jnXue12dM/content/2793515-wynagrodzenie-minimalne/pop_up

Minimalne wynagrodzenie za pracę od 2003 r., https://www.zus.pl/baza-wiedzy/skladki-wskazniki-odsetki/wskazniki/minimalne-wynagrodzenie-za-prace-od-2003-r

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Wśród ekonomicznych propozycji Karola Nawrockiego znalazł się między innymi pomysł obniżenia podatku VAT z 23 do 22 proc. Co to by oznaczało? Po pierwsze stratę dla budżetu w wysokości kilkunastu miliardów złotych. Po drugie nie ujrzelibyśmy żadnego zysku jako klienci. Dlaczego? Ponieważ - i to po trzecie - różnicę między stara i nową wysokością podatku trafiłaby niemal lub zupełnie w całości do przedsiębiorców.

==

Bibliografia:

Przemysław Ciszak, "Plan 21" Nawrockiego. Oto co obiecał zrobić nowy prezydent, https://www.money.pl/gospodarka/plan-21-nawrockiego-oto-co-obiecal-zrobic-nowy-prezydent-7186312045795936a.html

Każdy punkt z „Planu 21" będzie realizowany, https://www.prezydent.pl/kancelaria/aktywnosc-ministrow/kazdy-punkt-z-planu-21-bedzie-realizowany,104730

Szacunkowe wykonanie budżetu państwa w 2024 r., https://www.gov.pl/web/finanse/szacunkowe-wykonanie-budzetu-panstwa-w-2024-r

"Chwilowa" podwyżka zostaje na dłużej. Za sprawą polityków polskie gospodarstwa domowe mogły stracić już blisko 50 mld zł, https://www.money.pl/podatki/wiadomosci/artykul/23-proc-vat-stawki-vat-wyzsze-stawki-vat,0,0,2422272.html

Niższy VAT na usługi kosmetyczne. Policzyli, ile to będzie kosztować, https://www.money.pl/podatki/nizszy-vat-na-uslugi-kosmetyczne-policzyli-ile-to-bedzie-kosztowac-7001259483810784a.html

Nie 21, tylko 71 obietnic Nawrockiego. I już terminy przesunięte, https://konkret24.tvn24.pl/polityka/nie-21-tylko-71-obietnic-karola-nawrockiego-i-juz-terminy-przesuniete-st8588947

KIERUNEK, ZAKRES I MOMENT PRZERZUCALNOŚCI PODATKÓW POŚREDNICH JAKO PRZEDMIOT BADAŃ EMPIRYCZNYCH, htps://www.dbc.wroc.pl/Content/58322/Bernal_Kierunek_Zakres_i_Moment_Przerzucalnosci_Podatkow.pdf

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Centrum im. Adama Smitha policzyło, że wychowanie dziecka od urodzenia do 18. roku życia kosztuje - uśredniając - niemal 360 tys. zł. Są to wyliczenia dla 2025 roku. W ciągu następnych 18 lat koszty będą jednak rosnąć. Dlaczego?

Po pierwsze przez inflację - towary i usługi będą drożeć. A po drugie z powodu wzrostu naszych pensji. Im będziemy zamożniejsi tym więcej będziemy chcieli wydać na dzieci.

Wspomniane 360 tys. zł robi wrażenie. Czy to jednak naprawdę tak duży koszt jak się wydaje? Przy obojgu rodziców pracujących na średniej krajowej i otrzymujących 800+ jest to zaledwie... 7 proc. sumy miesięcznych dochodów. W przypadku pary pracującej na minimalnej odsetek ten rośnie do 12 proc.. Warto jednak pamiętać, że klasa średnia i ludzie biedniejsi różnią się w skali wydatków na dzieci. A z każdym kolejnym dzieckiem rośnie wielkość dochodu przeznaczonego na wychowanie...

Jak zwykle więc dzielimy włos na 16.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego w maju 2025 roku na jedno ogłoszenie o wynajmie mieszkania w Warszawie przypadało 17 mieszkańców miasta w wieku 20-29 lat. Nieco gorsza sytuacja panowała w innych dużych miastach. Uśredniając dane dla Krakowa, Wrocławia, Gdańska, Łodzi i Poznania ma jedno ogłoszenie przypadały 52 osoby. Tymczasem w przeciętnym powiecie ziemskim na jedno takie ogłoszenie przypadało aż... 251 osób.

Problem mieszkaniowy mógłby być nieco "rozładowany" przez miejsca w akademikach. Jednak jak szacuje firma JLL, w Polsce brakuje ok. 400 tys. takich miejsc.

==

Bibliografia

Tygodnik PIE, https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2025/07/Tygodnik-PIE_26-2025.pdf

AMRON, Studenci na rynku nieruchomości, https://amron.pl/download_report_pl.php?id=y3TsO8GWopSxUlxBb847EhKP1Guc2HkLueiY%2Fe%2FgCtW8wAS8pJJEFlPVEp1XGd%2F3EcGPvEgJd%2FOtr4bxIY%2FCJw%3D%3D

GetHome, Decyzja o mieszkaniu: kupować czy wynajmować? Pełna analiza od Otomistrz, https://gethome.pl/blog/wynajem-czy-kupno-ktora-opcja-jest-bardziej-oplacalna/

https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C107449%2Craport-w-akademikach-w-polsce-brakuje-400-tys-miejsc-noclegowych.html

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

- Patronite: https://patronite.pl/EICR

- Wirtualna kawka: https://buycoffee.to/eicr

- Nasza książka "Ile trzeba zarabiać, żeby być szczęśliwym": https://bonito.pl/produkt/ile-trzeba-zarabiac-zeby-byc-szczesliwym-oraz-12-innych-pytan-o-ekon?srsltid=AfmBOoqBQY9Hf8mMy28w5Lc23inbtB9203ouRlmYqyqNMjB3z7lutwjJ

Katarzyna Lubnauer kilka tygodni temu zapowiedziała, że do Sejmu trafią przepisy ułatwiające zakazywanie używania smartfonów w szkołach. Na świecie co siódme państwo wprowadziło jakiś rodzaj zakazu lub wytycznych odnoszących się do ograniczenia używania urządzeń elektronicznych w placówkach edukacyjnych. Powinniśmy mieć więc wiele danych na temat wpływu takich rozwiązań na kondycję psychiczną uczniów, prawda?

Tymczasem sprawy mają się zupełnie inaczej. Badań jest mało, a te, które są, wskazują na niewielki wpływ zakazów na uczniów. Może więc powinniśmy się zastanowić nad demontażem social mediów w ogóle?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.