Focus op Wetenschap

Om meer hernieuwbare energie op te wekken bouwt Nederland verschillende windparken op de Noordzee tot in het jaar 2050. Enerzijds kan er op lange termijn rond die windmolens een grote biodiversiteit ontstaan. Maar anderzijds is de aanleg van die molens momenteel zo luidruchtig dat het zeeleven er mogelijk ernstig door beschadigd wordt. Geluid plant zich in water immers beter voort dan in de lucht. In de troebele Noordzee is voor vele zeedieren het gehoor het allerbelangrijkste zintuig. En naast de aanleg van windmolens is er ook het lawaai dat afkomstig is van grote tankers, seismologisch onderzoek, of gecontroleerde ontploffingen van bommen uit de Tweede Wereldoorlog.Het wetenschapsprogramma Focus onderzocht hoe al dat lawaai het zeeleven kan beschadigen. Dierenpatholoog Lonneke Ijsseldijk onderzoekt onder meer het welzijn van bruinvissen in de Noordzee. We vragen aan haar om een inschatting van de huidige situatie.

Nederlandse onderzoekers zijn er in geslaagd om bij muizen kunstmatige mini-embryo's te maken. Hoewel ze voorlopig niet volledig levensvatbaar zijn, nestelen ze zich al wel in de baarmoeder wanneer je ze daarin brengt. En eveneens bijzonder: de mini-embryo's zijn met behulp van stamcellen in elkaar 'geknutseld'. Deze stamcellen kun je vele malen kopiëren. Het is dus een belangrijke doorbraak die de deur opent naar fascinerende wetenschappelijke ontwikkelingen. Van het ontwikkelen van medische toepassingen om zwangerschapsproblemen te verhelpen, tot (mogelijk) de meest efficiënte manier van klonen. Daarmee bestaat de vraag naar wat we met deze nieuwe techniek willen doen. Want naast de vele ethische vragen is er ook het huidige nationale verbod op onderzoek met menselijke embryo's. En dat laatste is voor veel medische wetenschappers al een tijd een doorn in het oog. Een nieuw onderzoek van onder meer Maastricht University en het Hubrecht Instituut gaat de ethische en wettelijke dilemma's rondom de kunstmatige mini-embryo's in kaart brengen. We spreken met projectleider en hoogleraar biomedische ethiek Guido de Wert (University Maastricht). Volgens hem is het nu al duidelijk dat de huidige wetgeving enorme beperkingen stelt aan belangrijk medisch wetenschappelijk onderzoek in Nederland.

Nederlandse onderzoekers zijn er in geslaagd om bij muizen kunstmatige mini-embryo's te maken. Hoewel ze voorlopig niet volledig levensvatbaar zijn, nestelen ze zich al wel in de baarmoeder wanneer je ze daarin brengt. En eveneens bijzonder: de mini-embryo's zijn met behulp van stamcellen in elkaar 'geknutseld'. Deze stamcellen kun je vele malen kopiëren. Het is dus een belangrijke doorbraak die de deur opent naar fascinerende wetenschappelijke ontwikkelingen. Van het ontwikkelen van medische toepassingen om zwangerschapsproblemen te verhelpen, tot (mogelijk) de meest efficiënte manier van klonen. Daarmee bestaat de vraag naar wat we met deze nieuwe techniek willen doen. Want naast de vele ethische vragen is er ook het huidige nationale verbod op onderzoek met menselijke embryo's. En dat laatste is voor veel medische wetenschappers al een tijd een doorn in het oog. Een nieuw onderzoek van onder meer Maastricht University en het Hubrecht Instituut gaat de ethische en wettelijke dilemma's rondom de kunstmatige mini-embryo's in kaart brengen. We spreken met projectleider en hoogleraar biomedische ethiek Guido de Wert (University Maastricht). Volgens hem is het nu al duidelijk dat de huidige wetgeving enorme beperkingen stelt aan belangrijk medisch wetenschappelijk onderzoek in Nederland.

Om meer hernieuwbare energie op te wekken bouwt Nederland verschillende windparken op de Noordzee tot in het jaar 2050. Enerzijds kan er op lange termijn rond die windmolens een grote biodiversiteit ontstaan. Maar anderzijds is de aanleg van die molens momenteel zo luidruchtig dat het zeeleven er mogelijk ernstig door beschadigd wordt. Geluid plant zich in water immers beter voort dan in de lucht. In de troebele Noordzee is voor vele zeedieren het gehoor het allerbelangrijkste zintuig. En naast de aanleg van windmolens is er ook het lawaai dat afkomstig is van grote tankers, seismologisch onderzoek, of gecontroleerde ontploffingen van bommen uit de Tweede Wereldoorlog.Het wetenschapsprogramma Focus onderzocht hoe al dat lawaai het zeeleven kan beschadigen. Dierenpatholoog Lonneke Ijsseldijk onderzoekt onder meer het welzijn van bruinvissen in de Noordzee. We vragen aan haar om een inschatting van de huidige situatie.

We beseffen het niet altijd, maar Nederland is een land met een enorm grote rijkdom aan vogels. En bij elke vogelsoort hoort ook altijd minstens een fascinerend verhaal. Bioloog en Vogelbescherming-vogelaar Camilla Dreef schreef daarom het boek Kwie Kwie Kwie Kwie Kwie. Geen stoffige encyclopedie waar elke vogel met droog met een Latijnse naam beschreven staat. Wel een fris en mooi geïllustreerd boek dat zowel jong als oud kunnen lezen.Samen met de jonge vogelaar bespreken we een aantal prachtige vogels die je zo maar in Nederland kunt vinden.

We beseffen het niet altijd, maar Nederland is een land met een enorm grote rijkdom aan vogels. En bij elke vogelsoort hoort ook altijd minstens een fascinerend verhaal. Bioloog en Vogelbescherming-vogelaar Camilla Dreef schreef daarom het boek Kwie Kwie Kwie Kwie Kwie. Geen stoffige encyclopedie waar elke vogel met droog met een Latijnse naam beschreven staat. Wel een fris en mooi geïllustreerd boek dat zowel jong als oud kunnen lezen.Samen met de jonge vogelaar bespreken we een aantal prachtige vogels die je zo maar in Nederland kunt vinden.

Een planetoïde en een tulp zijn al naar hem vernoemd, en vandaag is daar ook nog een waterkever bij gekomen. De Grouvellinus Andrékuipersi, vernoemd dus naar astronaut André Kuipers, omdat die zich sinds zijn terugkeer op aarde inzet voor het behoud van de blauwe planeet. Ter gelegenheid van de naamgeving kreeg Kuipers vandaag uit handen van biologen Menno Schilthuizen en Auke-Florian Hiemstra, samen met de officiële papieren die daarbij horen. Verslaggever Jeroen de Jager was daarbij.

De Vrije Universiteit Amsterdam en de Rijksuniversiteit Groningen gaan met 'PleitVRij' een heel speciaal project aan. Ze zullen een virtuele setting ontwikkelen waarin rechtenstudenten zichzelf in de toekomst kunnen trainen in het pleiten voor een echte rechtbank. Daarbij zullen ook de rechter, advocaat, en het publiek niet ontbreken. Het zal zelfs mogelijk zijn om een live-verbinding tussen Amsterdam en Groningen tot stand te brengen waardoor dit rollenspel ook op afstand gevoerd kan worden. Daarvoor heeft het project zo pas een subsidie gekregen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Universitair docent pleitvaardigheden Hedwig van Rossum (VU Amsterdam) behoort samen met innovatie manager Sylvia Moes (VU UB) tot de initiatiefnemers van dit project. We vragen aan Van Rossum hoe de Virtual Reality-wereld er zal uitzien en hoe dit rechtenstudenten zal helpen om later betere advocaten en rechters te worden.

Als je iemand Fries hoort spreken is er natuurlijk een grote kans dat die persoon uit Friesland komt. Maar dat is in het verre verleden wel eens anders geweest. In de vroege middeleeuwen waren zelfs heel Noord- en Zuid-Holland Friestalig. Hoewel taalkundigen hiervoor nog bewijs vinden in een aantal straat - en plaatsnamen, was er desondanks nog nooit een echte tekst in het Fries van Holland gevonden. Volgens Amsterdams hoogleraar Germaanse taalkunde Arjen Versloot, is dat nu verleden tijd. Hij ontdekte een zeer schunnig Hollands liefdesliedje uit de 17de eeuw dat in het Fries is geschreven. Wat staat er precies in deze 'lichamelijke' test en hoe weten we zeker dat het liedje uit Holland komt? Versloot komt het ons uitleggen.

Als we een foto of video van ons DNA zien, dan zien we dat bijna altijd in de vorm van een opgedraaide spaghetti-sliert. Maar zo zit ons DNA er in realiteit niet altijd uit. Australische onderzoekers hebben in het het wetenschapsblad Nature Chemistry aangetoond dat ons DNA soms een vorm kan aannemen dat er bizar genoeg uitziet als een (omgekeerd) looprekje dat ouderen vaak gebruiken. (Wetenschappers spreken van het 'I-motif'). Hoewel je in het lab zelfs smileys en andere figuurtjes met DNA kunt maken, is het slechts de tweede keer dat er zo'n alternatieve DNA-structuur direct in een menselijke cel gevonden werd. Biochemicus Puck Knipscheer van het Hubrecht-instituut heeft een eigen onderzoeksgroep die de gezondheidseffecten bestudeert van de G-quadruplex, de eerste alternatieve dna-structuur die (vijf jaar geleden) gevonden werd. Volgens Knipscheer is de ontdekking van het i-motif in een mensencel erg belangrijk. Zozeer zelfs dat het volgens haar een heel nieuw onderzoeksveld kan opleveren, onder meer naar de mogelijke gezondheidseffecten van zo'n structuur.