Focus op Wetenschap

Als er op school een leerling wordt gepest, gaat dat verhaal in de eerste plaats over twee partijen: over het kind dat gepest wordt, en over de pester, of de pesters als het er meer zijn. Maar er zijn meer mensen bij het pesten betrokken. Medeleerlingen bijvoorbeeld, die wel of niet toekijken. En de leerkracht in wiens groep het pesten plaatsvindt heeft ook een rol. Naar de rol van een leerkracht bij een pestsituatie in een klas heeft Beau Oldenburg van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek gedaan.

Voor het eerst is er een alomvattend boek over de dood in modern Nederland geschreven. Door twee thanatologen van de universiteit van Nijmegen: thanatologen weten alles van sterven, dood en rouw. Volgens Brenda Matthijsen en Claudia Venhorst is Nederland erg vooruitstrevend op uitvaartgebied, maar ze beschrijven ook allerlei onlogische regelgeving. Joris van de Kerkhof spreekt beide doodsdeskundigen bij de algemene begraafplaats Rustoord in Nijmegen.

Volwassenen die als baby zijn geadopteerd uit Korea, herkennen klanken van hun moedertaal. Zelfs als ze nog maar een paar maanden oud waren bij hun adoptie. Dat blijkt uit een studie van taalkundige Mirjam Broersma van de Radboud Universiteit en haar team. Zij vertelt over de uitkomsten van haar onderzoek die ook voor de geadopteerden verrassend waren.

'Workplace pride'. Zo heet de nieuwe leerstoel die de Universiteit Leiden in het leven heeft geroepen. Sociaal psycholoog Jojanneke van der Toorn bekleedt hem sinds 1 januari, en zij onderzoekt welke maatregelen het werkklimaat kunnen verbeteren voor homo's, lesbiennes, biseksuelen en transgenders.

Hoogleraar thermofysiologie Hein Daanen vertelt waarom onze vingers warm worden als ze langer in de kou zijn.

Ze kunnen onze vruchtbaarheid verminderen en bijdragen aan het ontstaan van kanker. Ik heb het over hormoonverstorende stoffen: stoffen die we via onze voeding binnen krijgen, die ons hormoonsysteem in de war schoppen en daardoor onze gezondheid in gevaar brengen. Gelukkig kunnen we hormoonverstorende stoffen goed meten, maar dat duurt lang en kost veel geld. Daarom zoeken wetenschappers naar nieuwe meetmethoden. Deze week publiceerden Amerikaanse onderzoekers over een bacterie die vrouwelijke geslachtshormonen kan opsporen.Wij spreken erover met Martin van den Berg, hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht.

‘Een teken aan de wand’, noemt hoogleraar cardiologie Angela Maas het. Deze week publiceert vakblad JAMA onderzoek waaruit blijkt dat het aantal mensen met een hoge bloeddruk stijgt. Wereldwijd. En het gaat dan niet alleen om ouderen, maar ook om jonge mensen. Hoe zorgelijk is dat? En waarom krijgen we die bloeddruk niet onder controle? Wij vroegen het aan Angela Maas, hoogleraar cardiologie voor vrouwen aan het Radboud Universitair Medisch Centrum.

Hoe staat u er financieel voor na uw pensionering? Of heeft u het nadenken over uw pensioen uitgesteld en weet u eigenlijk niet waar u aan toe bent? In het laatste geval bent u in goed gezelschap, want volgens het NIBUD – het nationaal instituut voor budgetvoorlichting - heeft minder dan de helft van de Nederlanders tussen de 25 en 65 een goed beeld van de financiële situatie na pensionering. Sociaal psycholoog Job Krijnen onderzocht het mechanisme achter dit uitstelgedrag en hij concludeert dat teveel nadruk op het beláng van pensioenopbouw averechts werkt. Hij promoveert aanstaande vrijdag aan de Universiteit van Tilburg op zijn onderzoek.

Het was dé doorbraak van het jaar. Hét grote wetenschapsnieuws van 2016. Op 11 februari maakten wetenschappers bekend dat ze zwaartekrachtgolven hadden gedetecteerd. Die golven waren 100 jaar eerder door Einstein voorspeld, maar zijn zó zwak dat er nu pas apparatuur is waarmee onderzoekers ze kunnen waarnemen. Het interessante is dat wetenschappers via die golven compleet nieuwe informatie uit het heelal kunnen halen. Alsof ze een nieuw zintuig hebben gekregen. We praten erover met Jo van den Brand, programmaleider gravitatiegolven – zwaartekrachtgolven – bij het Nikhef, en hoogleraar natuurkunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Voorstanders zeggen dat we er malaria mee kunnen uitroeien, terwijl tegenstanders bang zijn dat hele soorten erdoor zullen uitsterven. We hebben het dan over zogeheten gene drives. Met die technologie kun je genetische veranderingen heel snel binnen populaties verspreiden. De Verenigde Naties bogen zich deze week over de technologie en besloten hem niet te verbieden. Maar wat zijn die beloftevolle en controversiële gene drives eigenlijk? Wij spraken erover met Niels Geijsen, hoogleraar regeneratieve geneeskunde aan het Hubrecht Instituut en de Universiteit Utrecht.