Focus op Wetenschap

Ze zijn brutaal en pikken onze vuilniszakken open. Maar ze kunnen ons ook helpen om illegale praktijken op te sporen. We hebben het over meeuwen met een GPS-zender op hun rug. Door hen ontdekten onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam een illegale vuilstortplaats. We praten erover met Willem Bouten, hoogleraar aan het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteemdynamica van de Universiteit van Amsterdam.

Elke dag, ons hele leven lang, gebruiken we onze ogen om de wereld te bekijken. En toch beseffen amper hoe vernuftig deze twee machientjes in elkaar steken. Neurofysioloog Maarten Kamermans vindt het daarom hoog tijd dat je je eigen kijkers dringend meer waardeert!

Waarom zien we slechts één procent van datgene wat op ons netvlies valt? Hoe kan het dat stukjes netvlies van overleden personen terug in het lab kunnen functioneren? Hoe zou onze wereld er uit zien als we ook andere kleuren zouden kunnen zien? En waarom zien mannen en vrouwen niet helemaal dezelfde kleuren?

Hoogleraar Ontwikkelingssociologie Bram Busscher schreef tegen de stroom in een artikel over neushoornstroperij en de strijd die is ontstaan rond het behoud van Afrikaanse natuurreservaten. Veel geld dat door goede doelen wordt ingezameld voor het behoud van de natuur wordt gebruikt in steeds extremer wordend ‘groen geweld’. Bij Nieuws en Co vertelt hij wat daaronder wordt verstaan en waarom de ‘war on poaching’ niet echt succesvol is op deze manier.

i.NOS Redactie PortalNa deze aanslagen in Parijs en Brussel was het deze zomer opnieuw raak, onder andere in Istanbul, Nice en Rouen. Werkt de media-aandacht voor de aanslagen en de daders kopieergedrag in de hand? Want we weten dat dit bij zelfmoorden gebeurt. Wij praten erover met Ad Kerkhof, hoogleraar klinische psychologie, psychopathologie en suïcidepreventie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en met Marieke Liem, criminoloog bij het Institute for Security and Global Affairs van de Universiteit Leiden.

Er verschijnen grote, ijsblauwe meren op Antarctica. Tussen al het ijs steken ze scherp af en zorgen voor mooie plaatjes - kijkt u maar eens op de website van de Huffington Post bijvoorbeeld, of op de website van de Washington Post. Maar die meren horen er eigenlijk niet te zijn. Wij praten erover met Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht.

Veranderen angst en woede onze politieke opvattingen? En beïnvloeden ze ons stemgedrag? Dat onderzoeken wetenschappers van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam op Lowlands. Verslaggever Jeroen Wielaert praat erover met Bert Bakker, universitair docent politieke communicatie aan de UvA.

Aan botten kun je meer aflezen dan je denkt. Je kunt zien of ze uit een mannen- of een vrouwenlijf komen, wat voor ziekten die persoon onder de leden had en wat de leeftijd was. En, als je de kunst verstaat, vertelt een skelet je van wie het is geweest. Karin van den Boogaert praat erover met George Maat. Hij is emeritus hoogleraar anatomie in Leiden en fysisch antropoloog van wereldstatuur.

Maat verdiende zijn strepen in de archeologie en werkte aan de identificatie van slachtoffers van talrijke natuur- en humanitaire rampen waaronder de vuurwerkramp in Enschede, de genocide in Kosovo en de MH17-ramp.

In de zomer trekken we massaal de natuur in. We laten de hectiek van alledag achter ons en voelen ons even helemaal één met de natuur. Dat we als mens onderdeel van de natuur zijn, is een gedachte die aan populariteit wint. Want bomen praten met elkaar, chimpansees hebben moraal en natuurvolkeren leven veel meer in balans met de wereld om hen heen.

We halen onszelf van een voetstuk en hemelen de natuur op. Is dit wel zo’n goed idee? Nee, vindt Wybren Verstegen, milieuhistoricus aan de Vrije Universiteit. Hij stelt zelfs dat het gevaarlijk is als natuurbeschermers namens de natuur gaan denken. Hoe zit dat? Karin van den Boogaert vraagt om opheldering.

Teken en muggen houden van de zomer. De parasieten worden een stuk actiever van de warmte. Ze bijten en steken erop los. Als ze een mens te grazen nemen, kan dat meestal geen kwaad. Maar soms is een beet of prik het begin van een hoop ellende. Hoe voorkom je dat je Lyme of tekenencefalitis krijgt? Moeten we in Nederland bang zijn voor de opmars van de tijgermug? En hoe groot is het risico op Zika dat sporters in Rio lopen? Karin van den Boogaert praat erover met Jaap van Dissel. Hij is directeur van het Centrum voor Infectieziektebestrijding van het RIVM en hoogleraar interne geneeskunde aan het LUMC en weet alles van muggen, teken en de ziekten die ze overbrengen.

Het wordt een mooi weekeind. Na al die dagen miezerigheid willen we er wel weer even op uit. De natuur in! Zeker doen, maar let wel op boswandelaarsvijand nummer 1: de teek. Arnold van Vliet, bioloog van de Wageningen Universiteit beheert tekenradar.nl. Daar kan iedereen zijn tekenbeet melden en dat levert interessante informatie op.