Verschillende belangrijke bestsellers van de moderne spirituele literatuur, die talloze mensen over de hele wereld inspireerden, bleken achteraf gezien niet erg waarheidsgetrouw. Mysterieuze reizen die nooit plaats vonden, ontmoetingen met spirituele meesters die niet bestonden of bespiegelingen van Oosterse wijzen die eigenlijk Westerse schrijvers bleken te zijn... Er is zo vaak sprake van dat we het misschien wel als een literair genre op zich kunnen bekijken.

Hoewel Jelaluddin Rumi in de 13de eeuw leefde is hij vandaag één van de best verkopende poëten. Op Facebook en Instagram krijg je geregeld wel eens wat spirituele onliners uit zijn gedichten te lezen. Om na te gaan waarom Rumi’s poëzie en persoonlijkheid vandaag zo populair zijn, ging Jonas op bezoek bij Abdulwahid Van Bommel, die de zes delen van Rumi’s Masnavi naar het Nederlands vertaalde. Abdulwahid verdiepte zich vele jaren in de islamitische mystiek en wanneer hij zijn inzichten deelt, doet hij dat eigenlijk ook op een wat Masnavi-achtige wijze. Stel je hem een vraag, dan waaiert zijn antwoord uit via anekdotes, gedichten en zijdelingse gedachten, maar telkens opnieuw cirkelt het uiteindelijk weer terug naar de kern van de zaak. Zo werd het gesprek niet alleen een uitwisseling over Rumi’s spiritualiteit maar meteen ook een spiritueel gesprek op zich. Een ‘sohbet’ wordt dat in het Turks genoemd.

Een groot deel van de bevolking gelooft in reïncarnatie, ook wanneer mensen zich bekennen tot religies die niet met reïncarnatie geassocieerd worden. Zo blijkt uit onderzoek dat 29% van de Amerikaanse christenen in reïncarnatie gelooft. Onder katholieken gaat dat zelfs om 36%. De kans lijkt groot dat het in landen als Nederland en België om gelijkaardige of zelfs hogere cijfers gaat.

Een Shambhala-special met professor André van der Braak.

Dans en extase zijn een belangrijk onderdeel van talloze religieuze en spirituele contexten. In Europa was dat lange tijd minder prominent het geval, maar daar lijkt de laatste jaren verandering in te komen. Zo worden bijeenkomsten van Vijf Ritmes en Ecstatic Dance steeds frequenter georganiseerd in België en Nederland. Anders dan op festivals of in dansclubs, is daar ook steevast een ritueel aspect mee verbonden. De omkadering ademt een sfeer van hedendaagse spiritualiteit en de deelnemers zien de dans dikwijls als een vorm van heling. Zo worden oude tradities nieuw leven in geblazen.

Jonas geraakte door dit alles gefascineerd en las het boek Dancing in the Streets: A History of Collective Joy, van de Amerikaanse historica Barbara Ehrenreich. In deze aflevering deelt hij enkele inzichten die hij uit dat boek haalde. Dat leidde tot een gesprek over Paul’s eigen ervaringen met Indische tempeldans, over de historische redenen waarom Christenen ophielden met dansen in hun kerken, over de uiteenlopende vormen van extase die met het dansen gepaard gaan, over de depressie die volgt wanneer je collectief dansen in de kiem smoort en over de grote nood die mensen voelen om het religieuze ook met hun lichaam te beleven. Doorheen dit alles zitten deze keer dan ook ook verschillende muzikale voorbeelden verweven.

Een Shambhala special met Taede Smedes en Arjan Sterken.

Om dit alles verder uit te diepen zaten we nog eens samen met Taede Smedes, die recent het boek uitbracht We zijn misschien niet alleen: UFO’s toen en nu waarin hij een overzicht biedt van de concrete feiten die we wel degelijk kunnen verzamelen rond het UFO-fenomeen. Voor de gelegenheid haalden we er daarenboven Arjan Sterken bij. Als onderzoeker aan de Radboud Universiteit, bestudeert hij het thema immers vanuit de religiewetenschappen als een vorm van mythologie. Paul en Taede vertelden over hun eigen UFO-waarnemingen, we grasduinden in oude mythologische verhalen rond objecten in de lucht, we bespraken de spirituele betekenisgeving die UFO-verhalen aan velen bieden en we stelden onze gasten uiteraard ook de vraag of ondertussen wat duidelijker is wat die mysterieuze fenomenen in werkelijkheid zouden kunnen zijn.

Een Shambhala special met Janneke Stegeman

De eerste 5000 downloads van Groetjes uit Shambhala zijn ondertussen een feit. Daarom wilden we onze trouwe luisteraars graag even bedanken en van de gelegenheid gebruik maken voor een kleine oproep. 

Op 22 januari overleed Thich Nhat Hanh, de aartsvader van de mindfulness. Het spreekt dan ook voor zich dat we een aflevering wijden aan deze man en zijn belangrijke spirituele erfenis. We gaan dieper in op zijn vredeswerk en zijn nalatenschap van 'engaged buddhism'. We plaatsen het ook allemaal even in een historische en politieke context. Vervolgens bespreken we ook de invloed van Jon Kabat-Zinn, een andere grondlegger van de mindfulness. Kabat-Zinn was immers een directe leerling van Tich Nhat Hanh. Het was vooral door zijn toedoen dat de praktijk wereldwijd bekend werd als een ondersteuningstechniek voor psychotherapie. Maar hoewel we op dat vlak zeker naar mooie resultaten kunnen verwijzen, plaatsen we ook wat kritische kanttekeningen bij die verdere ontwikkelingen van de mindfulness. Want onder een laag van wetenschappelijkheid, verhult zich soms ook behoorlijk wat commercialiteit. Er is vandaag zelfs sprake van een militarisering van de mindfulness. We bespreken daarom ook hoe dat soort fenomenen zich verhouden tot de oorspronkelijke bron en hoe de verschillende gezichten van mindfulness met elkaar verbonden zijn.

Een Shambhala special met Ernst van den Hemel.