Kiwal taariindi

Ko e alat ñannde jeego nduu lewru,  jonnde adunyankoore to baŋŋe taariindi wi'eteende Kop 27 uditaa to Sharm el Sheykh, Misra (Egipt). Ko ɗum saabi yo  toɓɓere oo ɗoo taskaram yewtu ko yowitii e ngurdam noonanteendi tagu nguu e no reenirtee oo biyodiwersite, ɗemngal fransiire ? Holɗe ardiiɓe leyɗe Afrik leelni ngam no ɗum hiwiree ?Ngam yaajnaade  e mum en bismoto koɗo men Ceerno Balla Jallo, karalo to baŋŋe taariindi e ndema hooreejo kawtal pelle remooɓe Fuuta Jaloo to Gine.Ko adii seeditannde makko en heɗoto miijooji addaaɗi e tongoode amen WhatApp.En joofniray yewtere Abi Jah, senegalnaajo ardiiɗo fedde nde wonaa lamuyankoore dilloore e baŋŋe nunɗal kiliman heɓora hakkunde leyɗe alɗuɗe e waasude. Abdulaay JALLO

E oo ɗoo taskaram men yewtay ko faati e tuuɗe elektronik e nder Afrik. E ɗii duuɓi yawtuɗi no taskaa e nder yoga e nder leyɗe Afrik keeweendi tuuɗe elktronik. Ɗum non no wondi e battane mawɗe edow taarindi men. Ko holɗe caɗeele kadi ndii tuundi battinta e cellal neɗɗo? Ko foti wonude pehe fii haɓugol ɗee tuuɗe elektronik? Mbela ɗee tuude elektronik no waawi wayleede waɗtee piiji ɗi jamaa on naftorta?Ngam yaajinaade e ndee toɓɓere en bismoto koɗo men Bussura TALLA, ardiiɗo suudu gollirgal dillooru e baŋŋe tuuɗe elektronik, wi'eteendu Setlik.Ko adii ɗum e heɗoto jantoore nultondiraaɗo men Boobo Julaaso Yaaya Demmbo Tammbura, o yewtidii e rewɓe waylaɓe tuundi iwndi e lektronik e poore waɗtaɗe piiji ɗi jamaa on hutorta.En njoofniray yewtere nden e Moodu Faal senegalnaajo ardiiɗo fedde "Senegal propre" anndiraaɗo Moodu poore sabu darnde makko nden fii haɓugol kala ko woni tuundi.Ɗum non Bissimila mon.

Musiɓɓe teɗɗuɓe on salminaama on bi'aama bisimilla e yewtere mon Kiwal Taarindi ɗoo e RFI Fulfulde. E oo ɗo taskaram men yewtay ko faati e remugol e tutorgol walla mbi'en jillindirgol demal ngal e tutateeri ndin e nder Afrik. Ɗum no wi'ee e fransiire "agroforesterie". Hannde yoga e leyɗe Afrik no taskaa woodugol caɗeele yowitiiɗe e wurnitugol leyɗe remeteeɗe. Ko honno kaa ndema waɗirtee. Ko noone leɗɗe honɗe huutortee ? Ko woni nafa "agroforestrie" ?Ngam yewtude e dow ɗee ɗoo lamnde en bismoto koɗo men Mammadu Aliwu JALLO Ginenaajo karallo to baŋŋe ndema tawaaɗo e kawtal fedde remooɓe Gine. Kono ko adii ɗum en heɗoto seeditande nde  gooto e heɗiyankooɓe addi e tongoode men WhatsApp. En joofniray Dele Tudaku, ardiiɗo fedde renndinde rewɓe remooɓe to Benin. Ɗum non Bissimilla mon.

E oo ɗoo taskaram en yewtay ko yowitii e darnde pelle afriknaaje ɗe wonaa laamuyankooje e ngal tummbondiral waɗayngal Sharm El Seykh Misra (Egipt) e lewru sappo go’aɓuru ndee hitaande. Ko ɓuri pelle noogay e jeego'o tummbondirno ndee yontere yawtunde Dakar ɗoo, ngam heɓlaade e kadi yewtude fii pehe e no ɓe jogoroo konngol gootol e ngal tumbondiral Kop 27. Ko fotti wonude ngol konngol ? Mbella ɗum hino waawi newaade ?Ngam yewtude e dow ɗee ɗoo toɓɓe en bismoto koɗo men Ibrahima Ñaang. Ko moritaninaajo arɗiiɗo fedde nde wonaa laamuyankoore "Banlieu du monde". Kono ko adii ɗum e heɗoto miijooji addaaɗi e tonngoode AhatsApp. E njoofniray e Aysatu Juuf halfinaaɗo eɓɓooje adunyankooje yowitiiɗe e mbayliigu weeyo to Enda Enerji.

Musiɓe teɗɗuɓe on salminaama on mbi'aama kadi bismilla mon e taskaram Kiiwal Taarindie dow RFI Fulfulde. E oo ɗoo taskaram men yewtay ko yowitii e Jokkondiral  hakkunde AFD (Bank Faransi walloowo fii ɓamtaare  leyɗe) e sarwiis niijernaajo halfinaaɗo kala ko yowitii e ndiyam. Ka jokkondiral maɓɓe  e ardiiɓe Niijeer AFD wallii ndun suudu topitiindu fii ndiyam no tampuɓe ɓen heɓira ndiyam laaɓuɗam. E ɗum ɓe addii ballal maɓɓe e fii laatingol mbaylaari (sinaa'aari) ndiyam laaɓuɗam.Ngam yewtude ko faati e ndee darnde AFD en bismoto ardiiɗo oo Banki inneteeɗo Sintiya MELA. Ko kanko woni koɗo men. Kono ko adii ɗum en heɗoto gooto e rewɓe wallaaɓe e fii ɗam ndiyam laaɓuɗam. En joofniray yewtere Su'aadu Sumaana karaloojo gollanoowo "Seen", sosiyete halfinaaɗo sennditugol ndiyam e nder Niijeer.Ɗum non bismilla mon.

Musiɓɓe teɗɗuɓe on salminaama on bi'aama kadi bisimilla mon e yewtere Kiwal Taariindi ɗoo e Rfi Fulfulde. E oo ɗo taskaram wano lewru kala en yewtay fii ɓee rewɓe dariiɓe ngam  reenude taarindi men. Hiɗen anndi Rewɓe ɓen no jogii darnde tintunde nde ɓe foti daraade ngam reenude taarindi men. E yeru timmal maɓɓe no jeyaa  darnde maɓɓe e renndo. E oo ɗo saha mbella e ɓe miijo darnde maɓɓe ngam haɓɓude mbayliigu weeyo? Holno tolni darnde mɓɓe e pelle adunyankooje haɓanayɗe taarindi ndii ? Ngam jaabaade ɗee ɗoo lamnde en bismoto Faatumata Sherif ginenaajo ardiiɗo fedde nde wonaa lamuyankoore tambiinde rewɓe haɓooɓe mbayliigu weeyo e ɓamtal. Ko adii ɗum en heɗoto miijooji addaaɗi e tongoode WhatsApp e ko faati e toɓɓere nden. Ka joofingol en bismoto kadi Hinndu Umaru Ibrahim Caadnaajo ardiiɗo fedde rewɓe wi'eteende Afapat mantuɗo innde e haɓugol mbayliigu weeyo. Ɗum non bissilla mon.

E kaa taskaram ɗoo, Abdullaay JALLO e hoɓɓe makko yewtay ko yowitii e ɓattane megooji sigareeti (simme) e dow taarindi. Holko woni caɗeele ɗe mego werlaaɗi addanta taarindi ? holɗen pehe haanaa ɓameede ngam ɗee bone ustoo ? Ngam yewtude e dow ɗee ɗoo toɓɓe, eɗen bismoo Ceerno  Rojeer BARO, mo Burkina Faso, ƴeewtotooɗo to baŋŋe taarindi, e Jibril WELE ardiiɗo fedde jeyaande Senegaal dariinde ngam haɓɓude simmagol.

Iniwersite Estokolm waɗii wiɗto hollungo wonnde ndiyam toɓo ɗam laaɓa. Ñaamugol ɗam moƴƴaa, oo alhaali ko gooto e hoore leydi ndii fow. E bi'ol Porofeseer Iyan Kuusin, ardiiɗo ndee tefoore no tawee e majjam tuundi alkimiya fantuɗo, feƴƴituɗo keerol ngol. Tuugaade e wiɗto ganndal  waɗungo ko ɓooyaa.

E oo ɗoo taskaram men yewtan ko yowitii e ñaɓɓeeli ɗi kulle ɓuruure(ladde) walla daabeeji raaɓinta neɗɗo. Ɗii ɗuuɓi yawtuɗi no ñaɓɓeeli ɗuuɗuɗi teskaaɗi tawa ko e kulle ɓuruure ɗi ngummori. Ko ñaɓɓuuli honɗi ɗii daaɓeeji raaɓinta neɗɗo ? Ko esaa’i hommbo ɗee kulle raaɓinta yimɓe ɓen ɗii ñabbuuli ?Ngam heɓugol ko laaɓi e mum en bismoto Ibrahiima Koggi JALLO, hertorɗo taarindi e aynoowo kiɗɗo daɓeeji e kulle ɓuruure ka dingiraaji.Ko adii e seeditannde makko, en keɗoto miijooji ngaddaaɗi e tonngoode WhatsApp. En joofniran  heɗgol Dokteer Mammadu Wuuri JALLO, safroowo ñabbuuli raaɓooji to Gine. Ɗum non bissimila mon

Mussiɓe tedduɓe on salminaama on mbi'aama bisimilla mon e Kiiwal Taarindi ɗoo e RFI Fulfulde. E oo ɗoo taskaram men yewtay ko yowitii e tummbondiral yowitiingal e mbayliigu weeyo waɗaangal Librewil e nder yontere. Yoga e ardiiɓe leyɗeele Afrik, pelle ɗe wonaa laamuyankooje tawtoranooma e ngal tumbondiral. Fandaare nden ko yo Afrik haalu ɗemngal gootal yo yahdu e hito wooto ka tumbondiral adunyankowal Kop 27. Ko honɗum ndee yewtere waawata waylude e darnde Afrik ? Yalli Afrik no waawi haalude konngol gootol e ngal tummbondiral ? Afrik no waawi ɗaɓɓande hoore mum pehe fii haɓugol mbayliigu weeyo ?Ngam yaajnaade  e ndee toɓɓere en bismoto koɗo men Ummu Hawaa BAH, ginenajo tawaaɗo e fedde nde wonaa laamuyankoore daraniinde haɓugol mbayliigu weeyo "AGOREC".Kono ko adii ɗum en keɗoto Umaar Mammadu Sow, o faamina en pehe ƴettaaɗe e ngal tummbondiral Librewil.En Joofniran  bismagol Aysatu Juuf senegalnaajo tawaaɗo e "Enda Tiers Monde Afrik" woowuɗo taweeɗe e ɗen tummbondire adunyankooje Kop27.