Kiwal taariindi

E oo ɗo taskaram Abdullay JALLO e hoɓɓe  makko  yewtat ko yowitii e tutugol leɗɗe wi'eteeɗe filawoo ka seraaji walla mbien ka daande maaje ɗoo e Senegaal. Ɗum ko fii wota ndiyam maayo ɗam e njaareendi ndin hettu koɗooli ɗin. Ko ɗum saaɓii ardiiɓe leydi senegaal gila ɗuuɓi cappanɗe jowi hino tuta ɗen leɗɗe hakkunde Dakaar e "Saint Louis". Holko saaɓi haa ɓe suɓii ɗee leɗɗe filawoo? ko woni ngartam ɗee leɗɗe to bange nguure. Mɓelle ɗee leɗɗe filawoo e na waawi waɗuɗe haa njaareendi ndin e ndiyam ɗam ronnka hettude koɗooli ɗin ka seraaji maaje. Ngam yewtugol fii ndee toɓɓere en bismoto koɗo men Mammadu Yaaya BAH hertordo taariindi, halfinaaɗo geɗe taarindi to  galluure gediawaye ɗoo e Dakaar. Kono ado ɗum heɗoɗen janntoore Ummu BAH yewtunde ko faati e kuule ɗe ardiiɓe Senegaal ƴetti e on fannu ɗon. E njoofniray e gonnguɗi Faatumata Kannte, Ginenaajo, gooto e ardiiɗo fedde "RENASED" daraniinde hiwugol taariindi ndin Gine.

Musiɓe teɗɗuɓe on salminaama on bi'aama bisimilla mon e kiwal taarindi ɗoo e Rfi Fulfulde.E oo ɗo taskaram men yewtan ko faati e ndiyam toɓo. Wiɗtotooɓe iniwersite Stockholm, e nder Suwede hollii e nder cimtol wonde ɗam ndiyam toɓoɗam laaɓa, ɗam haanaaka yareede. Ɗum ko caggal nde ɓe waɗi tefoore e hoore majjam e nder aduna on. Yarugol ɗam ndiyam hino waawa saabaade ñaɓɓeeli ɗuuɗuɗi. Ngam yewtugol fii ndee toɓɓere en bismoto koɗo men Dokteer Mammadu Lamin Bah hertorɗo metewo. Kono ado ɗum heɗoɗen janntoore Ummu BAH yewtude fii ngol cimtol

 

Ɗum non bissimila mon

Taskaram men Kiwal Tariindi hannde, no yeewta ko faati e nafoore ɗii Welooji e ndii tariindi men. Leyɗe ɗuuɗuɗe e nder Afrik no kuutoroo welo ngam ustude tuundi weeyo ngoon No jeyaa e ɗen leyɗe, Ruwanda e Malawi. Kuutorgol welo, caggal moƴƴere mum e ndii tariindi, welo no ɓeyda kadi cellal no usta demmbere otooje e dow laabi ɗii, newina yaha-ngarta. Ngam yeewtude e nden toɓɓere, men mbismoto Faatumata kante, ɓiɗɗo Gine, dilloowo e fedde renndo daraniinde kisal e ndeenka tariindi e ɓamtaare duumiinde. Men mbismoto kadi Mammadu Kolli Ba, dilloowo e ndeenka tariindi wonɗo Nuwakshot. Men ndokkii konngol gooto e heɗiyankooɓe jooɗiiɗo Burkina Faso, leydi ɗo welo huutortee sanne.

Mussiɓe tedduɓe on bi'aama bismilla e taskaram Kiwal Taariindi ɗoo e Sefa, wuro wonungo to diiwal Seyju. Nukkuure woɗɗorde Dakar (laamorgo leydi ndin) kilooji  teemeɗɗe tati e cappanɗe jeetati e jeegom.

Musiɓɓe teɗɗuɓe on salminaama on bi'aama bisimilla mon e kiwal taarindi ɗoo e Rfi Fulfulde. E oo ɗoo taskaram men yewtan ko faati e peeje lelneteeɗe ngam haɓude pooreeji huutoteeɗi. Leyɗe ɗuuɗuɗe e nder Afrik ƴetti kuule e sariyaaji fii haɓugol booto poore kono yoga e ɗen leyɗe haa jooni ɓe waawaani haɓugol ɗum no haniri non. Holko woni sabaabu mum ? Yalli no woodi pehe goɗɗe  waawaaɗe ƴetteede?Ngam yewtude fii ɗee toɓɓe en bismoto koɗo men wi'eteeɗo Abdu Karim Sall, jaagorɗo leydi Senegaal halfinaaɗo geɗe taarindi, ko adii en heɗaade seeditande en heɗoto jantoore nultondiraaɗo men to Nuwakshot El Haaj Umar Caam. En joofniray e Moodu Faal, senegalnaajo anndiraaɗo Moodu poore sabu darnde makko nden fii haɓugol kala ko woni tuundi. Ɗum non Bissimila mon.

Toɓɓere Kiwal Taariindi hannde no yowitii e cumu  burruure nder Afrik. Yogga e leyɗeele no wondi e caɗeele mawɗe.  Holko woni sabu ɗii cumi buruure? Holko foti wonude darnde ardiiɓe ɗen leyɗeele ngam haɓude nguu cumu buruure ? Alasan JALLO ardiiɗo salndu jaagorgal Mali halfinaangal geɗɗe taariinde ndiyam e dabeeji ladde.

Mussiɓe tedduɓe on salminaama on bi'aama kadi bismilla e kiiwal taarindi ɗoo e Rfi Fulfulde. E oo ɗo taskaram en yewtan  ko faati e battane mbayliigu weeyo e ngurdam egga-hoɗaaɓe ɓen e nder Sahel. Hannde oo do saha, yogga e nder ɗen leyɗeele no taskaa yimɓe eggooɓe galluuje mum hoɗoya e nokeeli goɗɗi. Holko woni sababuuji ɗum e holko ɗum waawi battinde? Ngam yewtude e dow ɗee ɗoo toɓɓe en bismoto Aamadu Bukari, Malinaajo ardinooɗo eɓɓoore "Unesco"  no wi'ee  Yaaral Deggal, ko ko yowitii e lumbugol daabeeji ɗin  e nder Sahel. Ko adii ɗum en keɗoto jantoore nultondiraaɗo RFI Fulfulde to Boobo Julaaso, Yaya Demmbo Tammbura. O yewtidii e woɓɓe e durooɓe e remooɓe  ko faati e sababuuji eggugol ɓee egga-hoɗaaɓe. En njoofniray yewtere nden konnguɗl Hinndu Umaru Ibrahim debbo pullo jeyaaɗo e mboororo'en jeyaaɗo Caad, daraniiɗo hakkeeji neɗɗo haɓoowo mbayliigu weeyo e nguleeki e ardiiɗo "Afpat" fedde renndinde rewɓe e worɓe lesdi Caad. Ɗum non Bissimila mon. Abdulaay JALLO

E oo ɗo taskaram men yewtan ko yowitii e waameeje ndiyam e nder Afrik. Holko fotti wonude peeje lelneteeɗe ngam haɓɓude ɗam ndiyam ilam ? Ngam yewtude e dow ɗee ɗoo toɓɓe  en bismoto Ceerno Yero Jallo tawaaɗo e fedde aduniyankoore wi'eteende "Kuruwaa Ruus/ Calambal Boɗewal"  to dawla Gine. Ko adii  seeditannde makko en heɗoto Belko BA Niijeernaajo, joofiniren e jaagorɗo halfinaaɗo kala ko yowitii e ndiyam  to Senegal. Ɗum non Bismilla mon.

E oo ɗo taskaram Abdullay e hoɓɓe  makko  yewtat ko yowitii e soppugol leɗɗe e nder Afrik, Ɗum no usta pitaaji e sukkugol leɓɓe e nder ladde nden. Holko ɗum waawi battinde hannde e ngurdam neɗɗo so ladde waasi leeɗe mayre, so nde yoorii ? Holno ɗum haɓirtee haa nde hecciɗa?

E oo ɗo taskaram men yewtan ko yowitii e waameeje ndiyam e nder Afrik. Holko fotti wonude peeje lelneteeɗe ngam haɓɓude ɗam ndiyam ilam ? Ngam yewtude e dow ɗee ɗoo toɓɓe  en bismoto Ceerno Yero Jallo tawaaɗo e fedde aduniyankoore wi'eteende "Kuruwaa Ruus/ Calambal Boɗewal"  to dawla Gine. Ko adii  seeditannde makko en heɗoto Belko BA Niijeernaajo, joofiniren e jaagorɗo halfinaaɗo kala ko yowitii e ndiyam  to Senegal. Ɗum non Bismilla mon.