
Sign up to save your podcasts
Or


Tedduɓe heɗiiɓe Rfi Fulfulde daaɗe duniyaaru, on calminaama ! Bisimillah mon ka taskaraam men "Kiwal Taariindi". Gila 5 haa 14 lewru 8ɓuru 2025, seteeji 183 iwɗi e winndere nde fof tummbondirii to Geneve leydi Suisse. Faandaare nde wonnoo ko yeewtude e heɓde nanondiral sariyankeewal ngam haɓaade tuundi poore e winndere ndee.
Kono caggal balɗe sappo jeewte guurɗe, nanondiral heɓaaka sabu ceertugol ji'anɗe hakkunde leyɗe mawɗe teskinɗe to Erop e leyɗe ɓurɗe loraade e ndiin tuundi poore, tawi keewal e majje ko e doŋre Afrik tawa.Ngam yeewtude e ndee toɓɓere, hoɓɓe men ko Tafsir Diallo, bagginoowo Sariya e taariindi to jaagorgal Guinée tammbiingal awo, Mamadou Woury Balde, tawaaɗo e fedde nde wonaa laamuyankoore wi'eteende ACOREC daroniinde haɓaade nguleeki weeyo to Guinee kam e Elhadj Seydou Nourou Ndiath, daraniiɗo kiwal taariindi, senegalnaajo jooɗiiɗo to Dowlaaji Ndentuɗi Amerik.
Bisimillah mon ka taskaraam men Kiwal Taariindi. Hannde kaalaten ko e alhaali caɗeele kaɓɓodiiɗe e diƴƴe ɗe laaɓaani
kam e diƴƴe toɓo e nder gure mawɗe afrikiyankooje. Hoɓɓe men heen ko Kadiata Barry DIALLO, tawaaɗo e mojobere wi'eteende "Guinée écologie" daroniinde ndeenka taariindi to Guinée e Salif Baydal BA, heertorɗo Kiwal Taariindi to rewo Senegal.
E oo taskaram Kiwal taarindi en yewtay haa jooni ko yowitii e jonnde adunyankoore Cop30 caggal nde nde joofna e aset ñande 22 lewru ɓenu ndu nduu to Belem leydi Bresil. Holko mbaawɗen jaggude ɗindanɗe jabaaɗe e ndee jonde. Mbele eɗen waawi wi’ide nde yaari no haanirta nii. Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe em bismoto koɗo men Issa Bado kaaldoowo windereyankoowo halfinaaɗo geɗɗe taariindi e bamtaare duumingal to Francophoni. O tawtorano e ndee jonde. Kono ko adii em heɗoto jantoore Oumar Mamadou Soo ko faati e windanɗe nanondiraaɗe hakknde leyɗeele e ndee jonde. Ka joofingol em heɗoto Algasimou Diallo ardiiɗo fedde Ginenaare nde wonaa laamuyankoore wieteende Guine verte.
Men bisminnike on gila Belem e nder Bresil nokku ɗo waɗeten hannde oo taskaram men kiwal taarindi. Hoɓɓe men ɓen ko Algasimou Diallo tawaaɗo e ngal tumbondiral Cop30, ko kanko woni hooreejo fedde nodirteende “Guinée Verte”. Algasimou men salminiima… Fahin hiɗen wonndi e Hindou Oumarou Ibrahim caadnaajo. Oo ko anndiraaɗo daranagol haɓugol nguleendi weeyo. A jaraama Hindou. E nder oo taskaram men, ngal yiidigal Cop30 hino jokkitii ɗoo e Belem. Kono ɗoo yo en fuɗaade yewtere men nden en heɗoto Matieu Paris halfinaaɗo kala ko faati e ñamaande e jeejanngol fedde “CCFD Terre Solidaire”.
Men bisminnike on gila Belem e nder Bresil nokku ɗo waɗeten hannde oo taskaram men kiwal taarindi. Hoɓɓe men ɓen ko Algasimou Diallo tawaaɗo e ngal tumbondiral Cop30, ko kanko woni hooreejo fedde nodirteende “Guinée Verte”. Algasimou men salminiima… Fahin hiɗen wonndi e Hindou Oumarou Ibrahim caadnaajo. Oo ko anndiraaɗo daranagol haɓugol nguleendi weeyo. A jaraama Hindou. E nder oo taskaram men, ngal yiidigal Cop30 hino jokkitii ɗoo e Belem. Kono ɗoo yo en fuɗaade yewtere men nden en heɗoto Matieu Paris halfinaaɗo kala ko faati e ñamaande e jeejanngol fedde “CCFD Terre Solidaire”.
E oo taskaram Kiwal taarindi en yewtay ko yowitii e jonnde adunyankoore yowitiinde e mbayliigu weeyo cop 30 udidtnde gila e altene to Belem leydi Bresil. E ndee Jonnde jokkaynde haa ñannde 21 nduu lewru hooreeɓe leyɗe e guwerneman hewɓe, pelle sosiyete siwil e daraniiɓe taariindi tawtoraame e mayre. Ko addo uditnde jonnde hooreeɓe leyɗeele
mottndirno e nder ɓlaɗe ɗiɗi. E ngal tumbondiral hooreejo Bresil Lula Dasilwa hollituno peeje ko feewti e ballal ngam reenude laddeeji walla buruuji ɗin.
Ko honno ɗen peeje siforii ? Mbelle ɗe waawi haɓude no haanirtanii cumu ladde walla
reenude buruuji ɗin ? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto koɗo men Abdoulaye BAH ardiiɗo AGOREC,
fedde daraniinde kiwal taariindi. Kono ko adii en heɗoto jantoore Thierno Muusa BAH ko
feewti e ngal pellital ngal Lula Dasilwa holliti. Ka joofingol en bismoto Fatuma Kante daraniiɗo kiwal taariindi tawaaɗo e ƴettooɓe konngol e ndee jonnde Kop30 Ko nii woni mbaadi yewtere men.
Wano woowiri non lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe e nder pelle ɗe ɓe tawaa e mum ɗen? Holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto hoɓɓe men Faatumata Binta
JALLO, ginenaajo tawaaɗo e fedde AGOREC woni fedde dariinde e daditiinde ngam haɓuɗe mbayliigu weeyo e Kaja BA, Wiɗtotooɗo senegalnaajo to baŋŋe taarindi ka duɗal mawngal ngal Sheykh Anta Joop. Kono ko adii en heɗoto Mussokoro Sidibe, hertorɗo to baŋŋe taarindi moritanaajo, sosuɗo hello e dow YouTube wi'eteengo "MS Emvironnement et
developpement durable ", ɗum ko ngam ɓamtaare taariindi e findinde e waajaade renndo ngoo.
Hono min ngoowiri waɗirde e alarba cakkitiiɗo lewru kala, min cuɓoto rewɓe dillooɓe ko faati e taariindi, ngam yewtidde e maɓɓe no golle maɓɓe ɗee ciforii e fannu taariindi. E ndee yewtere njaɓɓiɗen ko Fatimata Samba Diallo, jeyaaɗo rewo Senegal, tawaaɗo e fedde nde wonaa laamuyankoore noddirteende Enda-pronat. Ko renndiinde calɗi keewɗe, gila ɓamtaare dowri, ndema e taariindi. Enen non ko darnde fedde e baŋŋe taariindi njewtideten e makko. Tedduuɓe bisimilla mon.
Tedduuɓe heɗiiɓe Rfi fulfulde on calminaama. Bisimilla mon e taskaram kiwal taariindi. Hannde toɓɓere yewtere men no nawa en Guinee, ngam yewtude e alhaali ɓeeɓugol walla horgol canɗi (waraango diƴƴe) gonnɗi e mulude (lallude). Immaade e hitaande 1960 faade 1990, waylowaylooji keewɗi teskaama ko faati e ɗii canɗi. E nder Fuuta Jaloo, candi hono “le sessewol, le pounthioun-wol, le Dombl-wol, le daaka-wol e caalli keewɗi natti ɓeeɓi.
E nder Conakry, laamorde leydi ndii, mahanteeɗi, waylowaylo weeyo ina battini no feewi e oo alhaali. Koɗo men e ndee yewtere ko Elhadji Sory Souaré, heertorɗo taariindi, jeyaaɗo Guinee. Tedduuɓe bisimilla mon e heɗaade.
Bisimilla mon e nder yewtere kiwal taariindi. Hannde toɓɓere men faati ko e alhaali boneeji walla caɗeele ɗe poson e fransiire no wiiye pesticides njogii faade e taariindi. Sen paami ɗeen posone, so oon teskiima ina heewi yieede
jomen gese een pompa e geseele maɓɓe ɗeen posone ngam warde kullon walla e nder cuuɗi ngam warde kullon. Hannde leyɗe keewɗe e nder adunaaru ndu puɗɗiima wadde yurnito ngam famnde bonnere nde ɗee posone njogi faade e taariindi. Koɗo men e ndee yewtere ko Binta Dieng, jogiiɗo humpito e fannu taariindi, jeyaaɗo leydi Guinee. Tedduuɓe bisimilla mon e heɗaade.
From the publisher's feed
Hannde neɗanke faamii wonnde, ɓamtaare waawaa laataade e hoore leydi ndin, si tawii o waylaani noone no o wuuriri e dow mayri. Ngam yo o waawu foolude mbayliigu weeyo, caɗeele taariindi, nguleendi…

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

1 Listeners

0 Listeners