Kiwal taariindi

Hikka hono no wano rawane nih, wameeji teskaama e nder diiwe Maatam e Bakkel, fuɗnaange e rewo Senegaal. Toɓooji keewɗi cabiima maayo Senegaal ƴeri, gure e gese njooli, ɗum ko caggal nde barage Manatali woppiti ndiyam. Ɗum saaɓi yoga e hoɗɓe e ɗii nokkuuji eggi e gure goɗɗe. Ko noon kadi to Gine, e nder Maneya caggal joortugol  leydi baɗnoongol toon haa heewɓe mbaasi heen pitaali mum en. Loriiɓe ɓee egginaama, ɓe koɗoyi to nokkuuji goɗɗi. Hannde e oo taskaram men, en jeewtat ko faati e egguɓe gure mum en saɓu caɗeele ndiyam walla maayo ƴeerngo haa e dimbugol walla joortugol leydi ina wi’ee e faransiire  ‘‘réfugiés climatiques’’. Holko foti wonde ngonka maɓɓe to bannge sariya ? Holno ɓee egguɓe sabu mbayliigu weeyo reenirtee?. Ngam yeewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto koɗomen Ceerno Saaliwu Diallo, ardiiɗo fedde nde wonaa laamuyaŋkoore daraniinde taariindi wi’eteende Guinee ecologie.

 Bismimillah mon ka taskaraam men Kiwal Taariindi. Kiwal Taariindi hannde njeewtaten ko feewti e peeje e paddorɗe kaanɗe ƴetteede ngam falaade Ilameeji walla ustude battane mum bonɗe e dow renndo ngo. Koɗo men e ndee yeewtere ko Hafiziou BARRY, hooreejo mojobere ngenndiire wi'eteende "Partenariat National de l'Eau de Guinée".

Bisimillah mon ka taskaraam men Kiwal Taariindi. Hannde kaalaten ko e alhaali caɗeele kaɓɓodiiɗe e diƴƴe ɗe laaɓaani
kam e diƴƴe toɓo e nder gure mawɗe afrikiyankooje. Hoɓɓe men heen ko Kadiata Barry DIALLO, tawaaɗo e mojobere wi'eteende "Guinée écologie" daroniinde ndeenka taariindi to Guinée e Salif Baydal BA, heertorɗo Kiwal Taariindi to rewo Senegal.

Tedduɓe heɗiiɓe Rfi fulfulde daaɗe duniyaaru on calminaama. Bisimillah mon ika taskaram men Kiwal Taariindi.
Gila 8 haa 10 nduu lewru 9ɓuru hitaande 2025, jonnde afrikiyankoore ɗimmere feewtunde e weeyo yuɓɓinaama to Addis Abeba, leydi Ethiopie. Faandaare ndee wonnoo ko heɓde paamondiral e no kaalisi heɓiratee ngam ustude battane mbayliigu weeyo ngo e dow leyɗe pamare doole ɗe. E ndee yeewtere maa en ngartu e toɓɓe mawɗe tonngaaɗe e ndee jonnde, njeewtiden heen e koɗo men Aliou Bayal SOW, hertoorɗo taariindi. Tedduɓe, ko nih mbaadi
yeewtere men hannde, bisimillah mon !

Tummbondiral aduniyankeewal, Kop16 fuɗɗiima gila ñannde 21 nduu lewru 10ɓuru to Kali e nder Kolombiya. Ngal gasata ko aset 1 lewru 11ɓuru. Hikka noon, toɓɓere ndee jonnde heerori ko ko wi’etee e fransiire "Biodiversité" reenugol noonanteeri puɗi e kulle.

Paandaale ngal tummbondiral ko waɗde feere haa leyɗe winndere ndee fof, ɗoftoo podooje majje kadi tabintina kisal e goodal puɗi e kulle. Ina jeyaa e majje kadi wallugol no leyɗe ɓurɗe hatojinde ɗee keɓa kaalisi.

Hannde e nder yewtere men Kiwal Taariindi, en kaalat holno noonanteeri kulle e puɗi ndeenirtee. En mbismoto haralleeɓe e oo fannu.

Tedduɓe heɗiiɓe Rfi Fulfulde daaɗe duniyaaru, on calminaama ! Bisimillah mon ka taskaraam men "Kiwal Taariindi". Gila 5 haa 14 lewru 8ɓuru 2025, seteeji 183 iwɗi e winndere nde fof tummbondirii to Geneve leydi Suisse. Faandaare nde wonnoo ko yeewtude e heɓde nanondiral sariyankeewal ngam haɓaade tuundi poore e winndere ndee.

Kono caggal balɗe sappo jeewte guurɗe, nanondiral heɓaaka sabu ceertugol ji'anɗe hakkunde leyɗe mawɗe teskinɗe to Erop e leyɗe ɓurɗe loraade e ndiin tuundi poore, tawi keewal e majje ko e doŋre Afrik tawa.Ngam yeewtude e ndee toɓɓere, hoɓɓe men ko Tafsir Diallo, bagginoowo Sariya e taariindi to jaagorgal Guinée tammbiingal awo, Mamadou Woury Balde, tawaaɗo e fedde nde wonaa laamuyankoore wi'eteende ACOREC daroniinde haɓaade nguleeki weeyo to Guinee kam e Elhadj Seydou Nourou Ndiath, daraniiɗo kiwal taariindi, senegalnaajo jooɗiiɗo to Dowlaaji Ndentuɗi Amerik.

Tedduɓe heɗiiɓe Rfi fulfulde daaɗe duniyaaru, on calminaama, bisimillah mon e taskaraam men Kiwal Taariindi. Hannde yeewtere men feewti ko e topitagol tuundi (kurujuru) e nder cuuɗi cafrirɗi ɗiI. Ko holno haana waɗeede haa tuundi nji'eteendi e ɗiin nokkuuji waasa jogaade battane e taariindi men ndii, hol fannuuji tuundi woni toon. Koɗo men e ndee yeewtere, ko Aamadu BAH, cafroowo, heertoorɗe kadi laaɓal cuuɗi cafrirɗi ɗii. Tedduɓe, ko ni woni mbaadi yeewtere men hannde, bismilla mon.

E bi'ol ciimtol dental adunaaru, e hitaande 2022, miliyon cappanɗe jeego'o e ɗiɗi toonu tuuɗe elektoronik feewnaama e winndere ndee. E oo ɗoo tolno, eɗen poti yettaade miliyon 82 toonu tuuɗe e hitaande 2030. Kono ko 22,3% tan limtaa.
Sabu ndee ŋakkeende mbayliigu ɗee tuuɗe, tonnuuji toonuuji tuuɗe elektronik no addee e nder duunde Afrik hitaande kala. Holko woni battane mum e dow taariindi men ? Ngam yewtude e dow ndee toɓɓere en bismoto Dokteer Jomaay Jenng wiɗtotooɗo e on
baŋŋe ka duɗal toowungal Sheykh Anta Joop. Kono ko addii en heɗoto jantoore nde Fadima SIH waɗani en e nder laamorgo Senegaal. Ka joofingol en bismoto Binta Dieng, Ginenaajo hertorɗo to banŋe taarindi.

E ooɗo taskaram en yewtay ko faati e caɗeele keɓgol ndiyam e nder diiwal Niayes, haa teeŋti e Potou wuro jeyaango e nder komin Léona, ko ina ɓura 200 km e Dakaar. Yanti heen, fedde winndereyankoore nde wonaa laamuyankoore wiyeteende Gret na jokki eɓɓaande e ballondiral e laamu Senegaal gila hitaande 2017 ko yowitii e oo alhaali.

Ko ɗum waɗi nde yuɓɓini lappol e nder ndee nokkuure ngam yeewtidde e yimɓe nokkuuje ɗee ngam etaade wallitde ɓe, safrude ɗee caɗeele jowitiiɗe e potal kuutoragol ndiyam e dow tolno Niayes. Ngam yewtude e dow oo alhaali en bismoto hoɓɓe amen hono Ahmet Diallo arɗiiɗo ndee eɓɓande Gret e Suleymaan BA ardiiɗo goomu halfinaangu kala ko yowitii e taariindi e meeri mo Leona, kono kadi e Maari Sow ardiiɗo fedde renndinde reewɓe remooɓe wuurduɓe e ɗee caɗeele keɓgol ndiyam.

Wano woowiri non maayɗe  lewru kala, e oo ɗoo taskaram en yewtay fii darnde rewɓe afriknaaɓe ko yowitii e mbayliigu weeyo walla reenude taarindi men. Ko foti wonde darnde maɓɓe e nder pelle ɗe ɓe tawaa e mum ɗen? Holɗe e pehe woɓɓe e maɓɓe woni e ƴettude ngam haɓude mbayliigu weeyo? Ngam yewtude e dow ɗee toɓɓe en bismoto hoɓɓe Fatima Kaan moritaninaajo ardiiɗo Rimat Deco recyclage, Aminata Datt senegalnaajo e Faatumata Sherif ginenaajo, hooreejo fedde nde wonaa laamuyankoore haɓoore mbayliigu weeyo.