Klankcast

Achter de grootse, monumentale symfonieën van Anton Bruckner schuilde een verlegen man. Als organist trad hij op in prestigieuze zalen als de Royal Albert Hall in Londen, maar zijn eerste compositiesucces kwam pas na zijn zestigste. Kees en Botte bespreken hoe hij zijn symfonieën eindeloos herschreef, zijn onbeantwoorde huwelijksaanzoeken en zijn grote bewondering voor Wagner.

Fragmenten: Symfonie 0, 3, 4 7 en 8: Staatskapelle Dresden; Brilliant Classics 92084; Pange lingua: Musica Saeculorum; Fra Bernardo FB 1501271; Os justi: Choir of St.Bride's Church; Naxos 8.550956; Te Deum: Gächinger Kantorei Stuttgart; Brilliant Classics 92002

Toen hij in 1943 last-minute inviel om de New York Philharmonic te dirigeren, was Leonard Bernstein in een klap beroemd. Kees en Botte bespreken hoe hij televisie gebruikte om een groot publiek kennis te laten maken met klassieke muziek, de vele wereldpremières die hij op zijn naam had staan én natuurlijk zijn oeuvre: van zijn symfonieën tot West Side Story, een van de eerste maatschappelijk geëngageerde musicals.

Fragmenten: Psalm 148: Angelina Réaux; Naxos 8.559407: Prelude fugue and riffs: Columbia jazz combo; CBS Records MK 42227; Serenade: Liza Ferschtman; Challenge Records CC72755; Candide: Natalie Dessay; Virgin 363332 2; West Side Story, original Broadway cast; Columbia Records CK 32603; Symfonie nr. 3 Kaddish: New York Philharmonic Orchestra; Sony SMK 60595; Mass; opname olv Bernstein; Sony SM2K 63089; Variaties voor blokfluit en cello: Lucie Horsch, Kian Soltani; Deutsche Grammophon

Na zijn studie in Roemenië ging Sorin Orcinschi naar Duitsland om zijn droom waar te maken: studeren bij Wolfgang Güttler, een contrabassist waar hij naar eigen zeggen muzikaal verliefd op was. Hij vertelt over de verschillen tussen spelen in een Roemeens orkest en een westers orkest en over het magische moment waarop hij voor het eerst een live orkest hoorde. Ook deelt hij hoe het was toen zijn ouders naar een concert kwamen kijken in Het Concertgebouw: 'ze waren in tranen.'

Dat er nog veel meer passiemuziek geschreven is dan de in de Nederland zo populaire Matthäus-Passion van Johan Sebastian Bach, hoor je in deze speciale aflevering van Masterminds. Aan de hand van verschillende fragmenten uit composities die geschreven zijn rond het lijdensverhaal van Jezus, bespreken Kees en Botte de rijke historie van de passiemuziek.

Fragmenten: Gregoriaans Passio Domini: onbekend; De Rore Johannes Passie: Huelgas Ensemble; Deutsche Harmonia Mundi 05472 77429 2; Schütz Matthäus Passion: Capella Augustana; Brilliant Classics 92795; Handel Johannes Passion: Capella Savaria; Brilliant Classics 99777; Paisiello La passione di Gesu Christo: I Barocchisti; CPO 777 257-2; Beethoven Christus am Ölberg: Das neue Orchester; Opus 111 OPS 30-281; Stainer The crucifixion; ASV CD QS 6100; Perosi La passione di Cristo S. Marco: Coro JS Bach di Milano; Bongiovanni GB 2414-2; Penderecki Lukas Passie: Pools Nationaal Radio Symfonie Orkest; Universal Records 00028943032827; Gubaidulina Johannes Passie: Mariinsky Koor en Orkest; Hänssler Classic 98.405

Tegenwoordig kennen we Gustav Mahler vooral als componist, maar het grootste deel van zijn leven was hij bezig met zijn carrière als dirigent. Kees en Botte bespreken zijn strenge houding tegenover musici en het publiek, het antisemitisme dat hem bleef achtervolgen én natuurlijk zijn muziek: van zijn wereldberoemde liefdesverklaring aan Alma tot zijn grootse Symphonie der Tausend.

Fragmenten: Hans und Grete: Janet Baker, Geoffrey Parsons; Hyperion Records CDA66100; Symfonie nr. 1: New York Philharmonic; Sony SEK 53259; Symfonie nr. 2: Rotterdams Phil. Okest; eigen opname RPhO; Symfonie nr. 3: Los Angeles Symphony Orchestra; Sony S2K 60250; Symfonie nr. 4: NedPhO; Pentatone PTC 5186 487; Symfonie nr. 5: Concertgebouworkest; Philips 464 321-2; Symfonie nr. 7: Concertgebouworkest; Philips 464 321-2; Symfonie nr. 8: Concertgebouworkest; RCO 130003; Wenn dein Mütterlein: Jennie Tourel, New York Philharmonic Orchestra; Sony SX12K 68304

Al op jonge leeftijd bleek Felix Mendelssohn-Bartholdy een getalenteerde componist én pianist. In deze aflevering praten Kees en Botte over zijn muzikale opvoeding en het privéorkest dat Mendelssohn tot zijn beschikking had. Ook bespreken ze hoe hij Bachs Matthäus-Passion nieuw leven inblies en de vele reizen die hij door Engeland en Schotland maakte, waar hij zich liet inspireren door de prachtige landschappen.

Fragmenten: Hark the herald angels: onbekend; Die beide Pädagogen: Münchener Rundfunkorchester; CPO 999 550-2; Ouverture Ein Sommernachtstraum: Berliner Philharmoniker; Sony SK 62826; Symfonie nr. 4: Berliner Philharmoniker: Decca 417 731-2; Lied ohne Worte opus 19 nr. 2: Frank van de Laar; Brilliant Classics 94212; Morgengruss: Christoph Prégardien; Deutsche Harmonia Mundi 05472773192; Orgelsonate nr. 2: Onbekend; Psalm 98: Camber Choir of Europe; Brilliant Classics 99997; Strijkkwartet nr. 6: Artemis Quartet; Erato 082564366903; Saltarello volksmuziek; oude opname uit jaren 30.

Op 16-jarige leeftijd ging ze met het strijkersensemble Fancy Fiddlers naar China en vlak na de val van de muur verhuisde ze naar Berlijn, waar ze bijna 20 jaar woonde. Saskia Viersen vertelt over wonen en werken in het buitenland, het moment waarop haar droom in duigen viel en over de confronterende coronatijd: 'Cultuur is ook essentieel.'