
Sign up to save your podcasts
Or


Algerie ɓami sariya holluɗo kolonaagu ko bonanndaaji dawla. Alger ƴamii Paris ndaamordi e toragol yaafuye sabu boneeji ɗi ɓe waɗi hakkunde hitaande 1930 e 1962 e hoore yimɓe maɓɓe e sahaa Kolonkaaku. Algerie ƴettii ngal pellital e sahaa mo pooɗondiral woodi hakkunde ɗee leyɗe ɗiɗi. Holko saabi hooreeɓe Algerie ɓami oo sariya ? Taw si oo waawan laataade ? Ko holno kolonkaaku fawaangu e Algerie siforinoo ? Taw si leyɗe Afrik heddiiɗe ɗee ɓami sifa oo sariya e ɗii ɗumunnaaji arooji ? Koɗo men hannde ko Alpha Ousmane Diallo, jannginoowo taariika Afrik to Iniwersite Sonfonya Guinée. Himo jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah
Kawtital renndingal leyɗeele AES fampike suudu marirndu kaalisi wonndude e konu maɓɓe kafaangu e ngoomu meja jooɗiingu e ɗee leyɗe tati kala. Faale maɓɓe ko tippugol e ɗee eɓɓooje ngam simmbingol ndee fedde AES. E biol maɓɓe golle heewɗe waɗaama gila ɓe sinci ndee fedde, kono fanni ndeenaagu tabitaali hay huunde gasata. Taw si nguu konu maɓɓe kafaangu waawan artirde jaam e nder ɗee leyɗe sahel ? Ko holɗum ɗii aalaaji maɓɓe kesi battinta e ngurɗam ɓiɓɓe Mali, Burkina Faso e Niger ?
Koɗo men hannde ko Mamadou Oumar Ly hertorɗo leyɗe Sahel. Himo jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah.
Guinee, ko balɗe tati heddanii ɓee kanndidaaɓe njeenayo (9) e ɗii suɓngooji hooreyaaku saatiiɗi ñannde 28 nduu 12ɓuru, ngam fammingol Ginenaaɓe eɓɓooje maɓɓe. Heewɓe e ɓee kanndidaaɓe hino jokki yiilagol e nder leydi ndin gila ngal orngal fuɗɗi. Kono Général Mamadi Doumbouya, hooreejo laamu faddewu ɗuuɗaaka yi’eede e ngal oorngal, ɗum non hay so tawii ko yimɓe makko e nate makko wona e ɓureede yieede e maggal. Ko holɗum maandete e ngal oorngal ? Holko saabi ngal heewaani yimɓe wano oorɗe woowuɗe ɗee ? Koɗo men hannde ko Mouley Ismaël Diallo, hertorɗo sariya e dawro. Himo jaaboo e laamnde Ibrahima Timbi Bah.
Senegal, oo sosiyete Softcare hino e alhaali sattuɗo hannde. Ɗum ko gila nde suudu Senegaal toppitiindu laaɓal huutorteeɗi, no wi’e "APR" holli wonndema kuusuuji boobooɓe (couche pour bébés) e musuwaarji ɗi sosiyete moƴƴinta hino ŋakki laaɓal. Hayso tawi nduu suudu artii e ngal pellital, wittooɓe mayru kañun holli wonndema ɗii kuusuuji e musuwaarji Softcare haanaka gollireede walla huutoreede, sabu ɗi laaɓaa. Ŋakkeere laaɓal huutorteeɗi walla gollirteeɗi e nder Afrik ko huunde yaajunde. E nder leyɗeele heewɗe e ndee duunde, ñaameteeji e gollirɗi bonɗi hino yi’e e nder loomuuji. Holko saabii ɗum? Holko woni battane mun e cellal yimɓe ɓee? Koɗo men hannde ko Mamadou Lamarana Diallo, jannginoowo wiɗtotooɗo, tawaaɗo e fedde Guinee daraniinde huutortooɓe. Himo jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah.
Guinée, laawol 2ɓol ñaawoore warngo 28 septembre fuɗɗike e ndee alkamissare faltiinde. E ngol ɗoo ko yimɓe 7 siwil e konunkooɓe nodda yeeso ñaawooɓe ɓen. Ɓee hino tuuma tawegol e saaɓiiɓe fitinaaji to stade 28 sptembre Conakry e hitaande 2009. E oon saaha, lunndiiɓe laamu fawɓe e 156 warano, rewɓe doola, yimɓe cappanɗe gaaña, woɓɓe majjina.
Ɗum ko e seppo salorngo tawegol Capitaile Moussa Dadis Camara ardiiɗo laamu faddewu e on saaha, e suɓngooji hooreyaaku. Oo konunkeejo fawanooma kaso sabu war-neɗɗanke e ñaawoore aranere ɗii fitinaaji, hay si tawi ardiiɓe Guinée yaafikemo sabu waasere makko cellal e bi'ol maɓɓe. Holko woni ɓee wonaaɓe e ñaaweede hannde ? Ko holɗum ɓe tuuma ? Holko saabi ko fewndo ɗoo ɓe wona e ñaaweede ? Koɗo men hannde ko Boussouriou Diallo, tawaaɗo e salndu suudu ñaawirdu winndere CPI Guinée. Ndee fedde hino wallitaade lorriiɓe e fitinaaji 28 septembre. Boussouriou Diallo hino jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah.
E ndee hitaande 2025, ko timmi yimɓe 16 000 dillirii daaɗe maayo Afrik ngam yottagol Erope. No jeyaaɗe ɓen ɗannotooɓe, rewɓe 12 %, ko ɗum holli fedde winndereyankoore daraniinde ɗanngal OIM. Ndee walde hollii annde mun ko faati e sincugol laawi kesi yaarirɗi Europe. Ɗiin laawi, ko wano Guinee, Gambie e Guinée Bissau leyɗe woɗɗuɗe sanne Europe. Ko ɗum saabii annde Aïssata Kane ardiiɗo salndu OIM Senegal. Ko kanko woni koɗo men hannde e ndee ñalaande hertanaande ɗannotooɓe. Keɗoɗen
Ko Housseini Amion Guindo, dawroyanke Malinaajo woni koɗo men hannde. Oo jaagorɗo kiɗɗo hino ŋiña laamu faddewu Mali sanne. O nantini wonndema o tawti fedde CFR lunndiinde laamu konunkooɓe Mali. Ndee fedde sosaande e ɗee balɗe feƴƴuɗe ko imam Mahmoud Dicko woni caggal mayre. Faadaande mayre ko renndingol malinaaɓe fow ngam artirgol laamu potal e nder Mali. Housseini Amion Guindo hino jaaboo lamnde Abdoulaye Dicko.
"Samineere laamu njaɓataake kasin e nder leyɗe CEDEAO" ko ɗun holliti alat oo hooreeɓe fedde dental leyɗe Afrik hirnge CEDEAO e batu maɓɓe mo ɓe ngaɗi to Abuja lamorngo Nigeria. Ngal kawrital waɗi saha ndee caɗeele politik e rafi deenagu taska e nder yoga e leyɗe fedde ndee, tennti to Benin e samineere laamu waɗude to Gine Bissau, on alhaali jaati hooreeɓe CEDEAO nantini njaɓaali eɓɓore hooreeɓe lamiu hakkunde Bissau. Ɓe noddi waɗude sarti ɗaaɓo, dentiiɗo banngeeji fuf, so wana ɗun cedeao fawa e ngu konu laamiingu jukkooje. Holko saabi ko hooreeɓe CEDEAO semmbinde dabareeji maɓɓe e haɓude ɗe caamine laamu e Afrik hirnage? yalla ɓe ɓembawi daranaade ɗun no haaniri ? Ngam njaɓaadi ɗii lamndi, koɗo beete hannde ko Dr Abdou BAH, jannginooo uniwersité Cheick Anta Diop mo
Dakar, hertoriiɗo CEDEAO. Omo njaabo lamndi Minati DIALLO, Keɗoɗen ɓe
Mauritanie, fedde Transparence Inclusive haɓoore ngeenaari bonndi weltori naadugol kaso yimɓe 6 tuumaaɓe guyaale ngalu leydi ndin. E ɓen yimɓe nanngaaɓe hino tawa Taleb Ould Sid’Ahmed, laamiiɗo port Nouadhibou wonnude e Halima Ba, ardinooɗo yiilorgal jaagorgal toppitiingal Cellal.
Ɓee fow hino tuuma e nder ciimtol wujjugol miliyonji euros teemeɗɗe. Maitre Moctar Mamadou Diallo, gooto e ardiiɓe Transparence Inclusive nantini wonndema pelle sosiyete siwil leydi ndii daroto haa ñaawoore laaɓnde waɗa e hoore ɗee tuume. E faandu haala Ibrahima Timbi Bah, o holli ngeenaari bonndi no jaali e banŋe heewɗe e nder Mauritanie.
E nder leyɗe ɗe konunkooɓe e kuliyankooɓe laami, hakkeeji neɗɗanke waawaaka teddineede, sabu wona ɗum woni annde maɓɓe. Ko ɗum holli hooreejo fedde Piindi Sahel, daraniinde ko haanani neɗɗanke. E bi’ol Aiché Sy, yaɓɓugol hakkeeji neɗɗanke e nder leyɗe AES, ɗe konunkooɓe ardi hino ɓeydo tun. Kono ngol yaɓɓugol hakkeeji aadee ina teskaa kadi e nder leyɗe ɗe siwileeɓe ngardi hono Mauritanie, tuugnaade e konnguɗi oo daraniiɗo hakkeeji neɗɗanke. Ko kanko Aiché Sy woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibraahiima Timbi Bah.
From the publisher's feed
RFI Fulfulde no waɗa maakodal (tintidal) hoɓɓo, hertiyankooɓe e dillooɓe e baŋŋeeji kala. Ley oo taskaram heɗee yi'aango maɓɓe, miijooji maɓɓe e taskanɗe maɓɓe.

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

1 Listeners