
Sign up to save your podcasts
Or


Janngooɓe cappanɗe ciwlaaɓe e ɗee balɗe saaliiɗe e nder duɗe maɓɓe. Ciwlannde sakkitiinde nden ko juma feƴƴuɗo waɗi e nder duɗal nasaaranko e nder diiwal Nijer. Ko yimɓe jogiiɓe kaɓirɗe ɗe ɓe noddirta bandiiji woni caggal ɗee diiftanɗe. Diftanɗe wonuɗe e waɗude sahaa lurral manngal hakkunde Nigeria e Dawlaaji Ndentuɗi Amerik. Donald Trump Hooreejo Amerik tuumi Abuja salaade hiwde nasaarankooɓe jooɗiiɓe Nigeria .
E b’iol makko kuliyankooɓe yanay sahaa kala e hoore maɓɓe. Tuume ɗe ardiiɓe Nigeria e hertorɓe ndeenaagu ɗuuɗuɓe yeddi. Ngam taskagol oo alhaali hiɗen njaɓɓii koɗo men hannde Dr Kabiru Ɗanladi Lawanti, jannginoowo to iniversite Ahmadu Bello, Zaria.
Himo jaaboo Ibrahima Timbi Bah
Lekki Drépanocytose hesi heɓike. Kiin ko Drepaf. Ko Sénégal ki moƴƴina. Ko ngol Laawol ɗoo woni go’o yo lekki ndee nawnaare ƴiiƴam moƴƴine Senegal. E bi’ol laboratoire Teranga Pharma, fewnuɗo kin on, kii lekki haɗay nawnaare nden loorugol ka ɓanndu, dartina muuseendi.
Hiɗen anndi Drépanocytose ko nawnaare muusunde saabotoonde maayeele teeŋtinii sukaaɓe ɓe heɓaali duuɓi 10. Fii yewtugol nafa kii lekki, e ko holno ki heɓorta, hiɗen jáɓɓii hannde Professeure Seynabou Fall hertorɗo nawnaare Drépanocytose. Himo jaaboo lamnde Timbi Bah
Guinée, ɓiɓɓe Elie Kamano ɗiɗo e miñinraawo makko gooto ciwlaama e alat feƴƴuɗo. Haa hannde, anndaaka ko honɓe ciwlii ɓee ɓiɓɓe oo yimoowo, lunndiiɗo laamu faddewu Guinée. Kono wona ngol laawol ɗoo woni aranol yo yimɓe ciwle e nder ndii leydi. Baapen Mamoudou Babila Keita, jaayndeyankeejo ciwlanooma e jonte feƴƴuɗe. Ado ɓeeɗoo, woodiino yimɓe sosiyete siwil e jaayndeyankooɓe mutinaaɓe. Ɓee yimɓe ciwlaaɓe ko ŋiñooɓe walla ɓaɗiiɓe ŋiñooɓe nguu laamu faddewu. Hol saabii ɗee ciwlanɗe? Ko hommbo woni caggal majje? Taw si faandaare nden wona deƴƴingol ŋiñooɓe ardiiɓe ndii leydi? Koɗo men hannde, ko Mamadou Kahaly Diallo, daraniiɗo hakkeeji neɗɗanke. Himo jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah.
Senegal, pooɗondiral hino taskaa hakkunde Bassirou Diomaye Faye, ardiiɗo leydi ndin e hooreejo jaagorɓe makko. Ɓee weldiiɓe ɗiɗo hino lurri ko faati e neɗɗo haanuɗo ardaade ngal kawtital coalition Diomaye président. Caggal nde Ousmane Sonko hooreejo jaagorɓe nantini wonndema ko Aida Mbodji heddotoo ardaade ngal kawtital, Bassirou Diomaye Faye toɗɗike Aminata Touré, neɗɗo ɓaɗiɗomo ngam ardagol ndee walde. Pellital ngal Ousmane Sonko e fedde makko politik PASTEF salii. Gila ndeen, yimɓe heewɓe hino yaade koyɗe jam ngam ñippugol ngal faayondiral. Taw si ɗee golle maɓɓe battinan ? Holko saabi ngal lurral hakkunde Bassirou Diomaye Faye e Ousmane Sonko? Ko holto ngal tolnoto ? Koɗo men hannde ko Ibrahima Anne, jaaydeyankeejo taskotooɗo kabaaruuji. Himo jaaboo lamnde
Ibrahima Timbi Bah.
Ko kandidaaɓe 9 tawetee e suɓngooji saatiiɗi ñannde 28 lewru 12ɓuru. E ɓeen, no tawaa général Mamadi Doumbouya hooreejo laamu faddewu. Ko ɓeydii e makko ko Faya Millimono, Abé Sylla e Makalé Camara, dawroyankooɓe ɓooyuɓe e fannu politik. Geese kese kadi tawete e ɗee wote, wano Yero Balé, jaagorɗo kiɗɗo Alpha Condé, Mouhamed Nabé e Mohamed Chérif Tounkara.
Hay gooto e dawroyankooɓe mawɓe Guinee tawaaka e ɗii suɓngooji. Ko ɗum saabi yo Mouley Ismaël Diallo hertorɗo sariya e dawro hollu wonndema ɗii ko suɓngooji ɗi heewa kumpa. Ko kanko woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde
Ibrahima Timbi Bah.
Guinée Bissau waɗan suɓngooji hooreeyaaku e depiteeɓe ñannde 23 nduu lewru 11ɓuru. kandidaaɓe ɓeen ko ɓe 12. E maɓɓe no tawa Oumar Sissoko Embaló, hooreejo leydi on. Himo ɗaɓɓa manda ɗiɗaɓo. Kono fedde dawro PAIGC, ɓunde laamaade ndii leydi tawetaake e ɗii suɓngooji. Holko saabi ɗum? Taw si Fernando Dias da Costa kandidaajo mo PAIGC
bambi waaway dartaade Oumar Sissoko Embaló mo pelle dawro timmuɗe 20 woni e wallude? Koɗo men hannde ko Alfa Umar Djolo, jaayndeyanke hertorɗo dawro.
Hannde Senegal no tawaa e leyɗe Afrik ɓurɗe ñawlaade. Ko saabii ɗum ko ñamaande nde laamu faltiingu leydi ndii suuɗi, e bi'ol ardiiɓe Senegal. Fedde ñawloore kaalisi FMI nantini wonndema e taariika Afrik wano ndee ñamaande suuɗaande ɗoo meeɗaaka yi’eede. Ndee ñamaande laatanike faggudu Senegal satteende mawnde, ko ɗum si guwerneman on no ɗaɓɓirde kaalisi hen fow. Kono haa hannde, ardiiɓe Senegal ronku heɓude ñamaande wonnde e juuɗe FMI. Hol saabii ɗum ? Si hawri Senegal heɓaali kaalisi e ɗii lebbi arooji ɗoo, ko holno faggudu leydi saatii wa’ude ? Koɗo men hannde ko Abdourahmane Ba, fagguduyanke. Himo jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah....
Guinée, ko hannde asugol oogirde Simandou fuɗɗoto. Simandou ko ngoo fello mawngo janɗe, ngo golle mun fawi e miliyarji 15 dollars. Ko sosiyeteeji Rito Tinto e consortium Winning Simandou e nder gollidal e Guinée woni ngo e assude. Gila fuɗɗoode yaltingol janɗe maggo, hitaande kala Guinée heɓay ko famɗi wo miliyar gooto e feccere (1,5) kaalisi dollars, e bi’ol hertorɓe oogirɗe heewɓe. Tuugaade hooreeɓe leydi ndii, e nder duuɓi arooji ɗii Simandou wallay Guinée tawegol e leyɗe ɓurɗe ɓamtaade. Ngam anndugol ko fello Simandou anndanta Guinée, hiɗen jáɓɓii hannde Dr Oumar Totiya Barry ardiiɗo Observatoire Guinéen des Mines et Métaux, ngoomu ƴewndotoongu oogirɗe e janɗe. Himo jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah.
Brésil, COP30 fuɗɗike hannde e saare Belem. Ndee jonnde jokkoore haa ñannde 21 nduu lewru, renndinay hooreeɓe leyɗe heewɓe, pelle sosiyete siwil e daraniiɓe taariindi. Toɓɓe wano, accugol gollirde oogirɗe bonnayɗe ngoo weeyo, cumu ladde e wallitagol leyɗe tampuɗe njeewtete e ndee jonnde. Ɗum ko ngam ɓamugol peeje haɓirɗe mbayliigu weeyo.
Taw si ɓee waaway heɓude kawral e ɗee piile hay si tawii Donad Trump, hooreejo Amerik tawaaka e ndee jonnde ? taw si Afrik heɓay ballal haɓirgal mbayliigu weeyo ? Koɗo men hannde ko Fatoumata Kanté daraniiɗo kiwal taariindi. Himo tawa e ƴettooɓe konngol e oo COP30.
Mali, Gila e mbaɗɗateeri, haa e stasiyonji kuɓɓam, rewde e sosiyeteeji heewɗi, ɓurii lewru, golle e ɗeeɗo banŋe fow hino dartii. Ko ŋakkere kuɓɓam nde meeɗaaka yi’eede saabii ɗum. Ŋakkere fuɗɗiinde gila fedde kuliyankoore JNIM toŋi naatugol karburan e nder ndii leydi. Ɗum saabike satteende mawnde e nder leydi ndin. Fii waawugol wuurde ɗee caɗeele, ardiiɓe ndii leydi ñaagike malinaaɓe waylugol ngurndam maɓɓe. Général Assimi Goita torike ɓe ustugol yaha-ara.
Holko saabi hooreeɓe Mali ronku heɓude feere ettirnde ndee ɗeɗɗannde JNIM ? Ko holɗum ndee fedde kuliyankoore woni ɗaɓɓude ? Si satteende juutii ko holɗum nde battinta ?
Koɗo men hannde ko Dr Abdou Ba, hertorɗo leyɗe Hirnaange Afrik. Himo jaaboo lamnde
Ibrahima Timbi Bah
From the publisher's feed
RFI Fulfulde no waɗa maakodal (tintidal) hoɓɓo, hertiyankooɓe e dillooɓe e baŋŋeeji kala. Ley oo taskaram heɗee yi'aango maɓɓe, miijooji maɓɓe e taskanɗe maɓɓe.

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

1 Listeners