Koɗo men hannde

Feliks Tshisekedi e Pool Kagame jooɗodike yewtidii Doha, laamorgo Qatar. Ko ngol woni laawol gadanol ɓee hooreeɓe ɗiɗo hino yewta gila ndee  hawre fuɗɗitii Goma hakkunde konu RD Konngo e M23. E ley ardiigu Tamim Ben Hamad Al Thani, laamiiɗo Qatar, ɓee hooreeɓe RD Konngo e Ruwanda fodii fukkugol karɓirɗe e nder jokkitagol yewtere ngam dartingol ndee
 hawre. Holko saabii Qatar waawii renndinnde ɗee Leyɗe ɗiɗi ? Mbele ndee fodoore dartingol wolde hino waawa laataade ? Koɗo men hannde ko Dr Faabilu, jannginoowo Iniwersite Ngawunndere, Kamerun. Himo jaaboo lamande Ibrahiima Timmbi Bah.

Benin, rafi ndeenaagu hino ɓeydoo tun e nder falnde Banikoara rewo leydi ndii. Ko ɗum ciimtol ngol "Timbuktu institute" yaltini e ndee teneere, maandini. E ndee nokkuure wonunde sera keerol Burkina Faso, ko woɗɗaa "Park W", pelle kuliyankooje ɗee hino etaade naadugol yimɓe e nder baale majje. Huunde hulɓiniinde, e bi’ol Bakari Samb, hooreejo "Timbuktu institute", maandinɗo wonndema hoolaare hino ŋakki hakkunde hoɗuɓe Banikoara e konu haalinaangu ndeenaagu leydi ndii.

Lurral ngal Kuliyankooɓe woni e gollirde ngam ɓeydugol cemmbe majje. Ko Bakari Samb woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Sory Ibrahiim

Ardiiɓe laamu faddewu nguu ɓamii pellital mawngal ngam laɓɓingol tannde Politik leydi ndii. Caggal balɗe 90 yurnitaare, hooreeɓe Gine, dartinii golle baale politik 28. E ɗen no tawaa pelle laamuyankooje kiɗɗe, hono RPG, fedde Alfa Konnde, e PUP nde Jeneral Lansana Konte. Ɗee pelle, jonnaama lebbi tati ngam artugol e laawol. Kono ngal pellital saabike tikkere yimɓe dawro woɓɓe, holluɓe hingal lunndi demokrasi.

Huunde nde laamu nguu yeddi. Ngam taskagol oo alhaali koɗo men hannde ko Mammadu Ciree Jum ardiiɗo fedde Sosiyete Siwil noddirteende DPEG, "Démocratie Paix Election et Développement Durable". Ɗum woni Demokrasi, Jam e suɓngo wonndude e ɓamtaare duumiinde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Lebbi tati caggal musiiba baɗnooɗo ñannde go'o lewru 12ɓuru to dinngiral lata baloŋ ngal Nzerekore, fedde renndinnde awokaaɓe daraniiɓe loriiɓe ɓee, joƴƴinii wullitannde ñannde Altineere faltiinde ndee e yeeso suudu ñaawirdu ndu Nzerekore. Ndee wullitannde ina toɗɗii yimɓe anndaaɓe, siwilɓe e konunkooɓe. Faandaare maɓɓe ko porokireerjo oo waɗa golle ɗe ɓe padi e sariya gila boomaare ndee waɗi.

E wi'i Suleymaan BAH, hooreejo fedde daroniinde haŋŋeeji ɓesngu Gine (OGDH), sariya leydi ndii welsindiima oo alhaali no feewi. Ko ɗum woni sabaabu pellital maɓɓe joƴƴinde ndee wullitannde. Ko kanko woni koɗo men subaka hannde. O jaabiima naamnde Umaar Mammadu SOW, keɗoɗen yeewtere maɓɓe.

Jaagorɗo Faransi toppitiiɗo fiyakuuji Farankofoni (haali-faransiire) waɗii njillu balɗe ɗiɗi e nder Senegaal. E nguu njillu
makko, Thani Mohamed-Soilihi yiidii e hooreeɓe Senegaal. O yahii kadi o ƴeewi mahanteeriiji
haanuɗi jaɓɓaade fijooji sukaaɓe Olempik. Caggal nguu njillu makko joofungu e ndee
talataare, Thani Mohamed-Soilihi waɗidii e Ibrahiima Timmbi Bah ardiiɗo RFI Fulfulde yewtere. Yewtere fawiinde e
toɓɓe buy no jeyaa e ɗen: Jokkondiral Senegaal e Faransi, Lurral hakkunde Paris e yoga e leyɗe Afrik haa e darnde Farankofoni e duunde Afrik. Heɗoɗen ndee yewtere maɓɓe.

Hooreejo Gana waɗii njillu e ɗee balɗe faltiiɗee e nder leyɗe AES. John Dramani Mahma yahi
Mali, Burkina Faso e Niijeer. E nder nguu njillu, oo hooreejo leydi keso hollii annuye gollidugol
e ɗee leyɗe tentinii ko faati e ngeygu. Faale John Dramani Mahma ko yo ɗee leyɗe tati
gollir poor Gana noddirteeɗo Tema ngam naadugol walla yaltingol yeeyeteeɗi majje. Mbele hooreeɓe
Leyɗe AES jaɓan ndee eɓɓoore? Ko holno ngal jokkondiral baŋŋe faggudu waawata laatorde
saaha mo tawata Burkina Faso no ŋakkiri deenaagu? Koɗo men hannde ko Abdallah Umaru,
jooma jáwleejo jooɗiiɗo Benen. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Moritani, ɗanniyankooɓe ɗuuɗuɓe no nanngaa woɓɓe riiwaama nattama e leyɗe maɓɓe. Ko
hooreeɓe ndii leydi woni caggal ɗee ngal pellital ngam haɓugol ɗalle ɗe ɗoftaaki sariya. Ɓen
ɗanniyankooɓe wonaaɓe e nanngeede ko Senegalnaaɓe, Malinaaɓe, Ginenaaɓe walla
Gammbinaaɓe. Ɗee jagganɗe ɗe teddinaa hakkeeji neɗɗanke, ko ɗum Fedde Moritani
Daraniinde Hakke Neɗɗanke holli e nder Ciimtol. E Bi'ol Fatimata Mbaay hooreejo ndee
fedde AMDH, Moritani haana jaɓude Erop huutoraɓe ngam torrugol ɗanniyankooɓe. Ko kanko
woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Hooreeɓe Leyɗe Erop hollii renndinan miliyarji 800 Ero, ngam moƴƴingol kaɓirɗe dannditorɗe. Ɓe ngaɗii ngol hollitol saaha nde lurral teskaa hakkunde maɓɓe e Dawlaaji Ndentuɗi Amerik, leydi tammbindi kisal maɓɓe. Ko OTAN, fedde renndinde Leyɗe Erop e Leyɗe Amerik goɗɗe jogii Kisal Eropnaaɓe. Donald Trump, hooreejo leydi Amerik nantinii wonnde so Erop ɓeydaali kaalisiiji ɗii ɓe wallinta e nder OTAN, leydi makko yaltan e nder ndee walde. Ko ɗum saabi ngol kulol Eropnaaɓe.

Mbele ngal lurral hakkunde Erop e Dawlaaji Ndentuɗi Amerik laatoto cergal hakkunde maɓɓe ? Mbele woodan ko wayli e jokkondire ɓooyɗe hakkunde leyɗe alɗuɗe e nduu adunaaru ? Ko holɗum ɗii waylo-waylooji battinta e jam winndere ndee ? Koɗo men hannde ko Dr Abdu Bah, hertorɗo politik. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah

Koɗo men hannde ko Dani Kuyate. Ko kanko heɓi mbuuñaari kaŋŋe e oo FESPACO, ɗum ko ngol koolol faatiingol e sinema Afrik waɗungol Burkina Faso. Ko macbeth oo filmu shakespeare fillitiiɗo taariika mawɗo, Dani Kuyate firi waɗti e ɗemngal "Moore". O inniri filmu makko oo "Katanga". Ko kanko okkimo ndii mbuuñaari kaŋŋe noddirteendi "Etalon d’or Yennenga". E faandu haala Sori Ibrahiim, Dani Kuyate atii e oo film wonndude e golle haanaaɗe waɗeede ngam ɓamtugol sinema Afrik. Heɗoɗen.

To Dawlaaji Ndentuɗi Amerik koko meeɗaaka yi'eede waɗii e ndee jumaare faltiinde. Donald Trump hooreejo ndii leydi e Volodymir Zelenski, hooreejo Urkeen bugondiri konnguɗi musɗi yeeso kameraaji adunaaru nduu fof to suudu laamordu Amerik. Ɗum saabike ŋalaw diplomatɓe heewɓe. Gila oo hooreejo leydi arti e laamu, pellite ɗe o ɓami ɗee fof hino lunndii laawol diplomasi ngol Dawlaaji Ndentuɗi Amerik anndiraa.

E nder ɗii duuɓi nayi arooji ɗoo jokkendire ɓooyɗe ɗuuɗe wayloto e nduu adunaar, ko ɗum holli Mamadou Deme, hertorɗo jonkkondire winndere. E bi’ol makko anniya Donald Trump ko waylugol geɗe keewɗe e aduna on. Ko kanko woni koɗo men hannde. Heɗoɗen mo e faandu haala Ibrahiima Timmbi Bah.