
Sign up to save your podcasts
Or


Ngeenaari bonndi no jaalii e nder leyɗe heewɗe e nduu adunaaru. Ko ɗum fedde “Transparency International” anndinii e ciimtol mum hitaande 2024. Hingol maandini wonnde si golle loɓɓe waɗaaka, ɗee guyaale jawle hino waawi saabaade bone faade e haɓugol mbawliigu weeyo. Ɗum, ina waawi saabaade battane bonɗe e nder doŋre Afrik. Ko ɗum holli Umaar Kaana Jallo hooreejo fedde ginenaare daraniinde laaɓal. Ko kanko woni koɗo men hannde. Himo jaaboo laamnde Ibrahiima Timmbi Bah.
Paris jaɓɓike hankin e hecci hanki jonnde winndereyankoore faatiinde e hakkile tafaaɗe, IA.
Faandaare nguu mbatu renndinngu haralleeɓe mawɓe, ko ɓamtugol leyɗe Erop e ɗen banŋe.
E oo saaha ɗoo, ko Dawlaaji ndentuɗi Amerik e Shiin ɓuri jogaade doole e fannu Hakkille
Tafaaɗe. To Duunde Afrik, jannde ngal karallaagal kesal hino ŋakki. Holko ko saabii ɗum? Hol
woni nafoore IA? Mbele ngal anndal kesal hino waawi ɓamtude Leyɗe Afrik? Noy woni
ŋakkere e bone IA? Koɗo men hannde ko Hamme Kaan hertorɗo Hakkile Tafaaɗe. Himo
Jaaboo lmande Ibrahiima Timmbi Bah.
Gila hitaande 2017 ko laamu makko samminaa, Yahya Jammeh hooreejo kiɗɗo Gambiya doggii mooloy e nder Gine Equatoriale. E nder duuɓi 22 oo hooreejo torriino yimɓe ɗuuɗuɓe e ɓeen woɓɓe nanngaa kaso, woɓɓe waraa, rewɓe doolaa, woɓɓe majjinaa haa joonin anndaaka to woni . E ɓee lorriiɓe ino tawaa hooreeɓe pelle politik, hooreeɓe konu, seppooɓe e yimɓe ɓadiiɓe mo.
Gila hitaande 2017 koreeji ɓee loriiɓe jooɗinii mojobere « Gambian victims center » fii ñaawoore waɗee kadi ɓe hetta hakkeeji maɓɓe. Hannde hiɗen yewtida e Keba Joom golloowo e nder ndee mojobere. Himo jaaboo lamnde Inna Bolaaro
Ko holno ɓee lorriɓe e nder laamu Yahya Jammeh jaɓɓorii kabaaru gartol oo hooreejo kiɗɗo? keɗoɗen ardiiɗo mojobere ɓee loorr
Hooreejo Dawlaaji Ndentuɗi Amerik holli fawan junngo e hoore Lefol Gaza. O naɓan yimɓe ngal Diiwal Ejipt e Jordani. E bi'ol, Donald Trump ko ɗum artirta jam e nder ndee nokkuure. Kono Palestinaaɓe e leyɗe buy wonndude e pelle adunayankooje ŋiñii ndee eɓɓoore saabotoonde fitina, e bi’ol maɓɓe. Mbele ɗee felooje nattiran Donald Trump Caggal? Holko saabii yo o ɓamu ndee eɓɓoore? Mbele hinde waawan laataade? Koɗo men hannde ko Ismayel Jallo, hertorɗo dawro winndere. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.
Dawlaaji Ndentuɗi Amerik dartini balle mum yaasiije faatiiɗe e Ɓamtaare. Ngal ko pellital
Donald Trump h ooreejo leydi keso oo. Ko miliyaarji ɗuuɗuɗi dolars pelle sosiyete siwilje Afrik
waasata heɓude sabu ngal pellital. Ko ɗum saabii, annde no woodani hannde ardiiɓe ɗee
pelle sosiyete siwil ɗe USAID, fedde amerikiyankoore daraniinde ɓamtaare wallirta kaalisi.
Ngal ballal hino fewti: Cellal, Ngaynaaka, demal e ɓamtaare rewɓe, e ko nanndi ɗum. Ɗum fof
ko ko dartotoo e nder balɗe 90. Ngam yewtugol battane ngal pellital hiɗen jaɓɓii Aamadu
Tijjaani Talla hooreejo fedde ASED, daraniinde Needi e Ɓamtaare. Himo jaaboo lamnde
Ibrahiima Timmbi Bah.
Ko yimɓe 98 maayi e nder kasaara laawol ñannde 18 e nduu lewru faaltiindu. Ɓeen ko yanugol suma siternwal woni saabu maayde maɓɓe. Sifa ɗee maayeele no jaalii e nder ndii leydi. Sabu hitaande kala ko yimɓe teemeɗɗe wonndude e kaalisi miliyonji dollars heddotoo e ɗii aksidanji. Holko woni e saabaade ɗi? Ɗume saabi laamu Naajeriya alaa e waawude dartinnde ɗi?
Koɗo men hannde woni Doktoor Kabiiru Ɗanladi Lawanti, Janginoowo to iniwersite Jaaɓi-hattirde Ahmadu Bello Zaria. O yewtidi e Nultinndiraawo amin Yaa'u Ciwto Gemmbu dow ko raarani haala kan.
Balɗe caggal Kawtital Leyɗe Sahel yaltude CEDEAO, fof no humpa ko holno jokkondiral hakkunde ɗe Kawtitte ɗiɗi e banŋe faggudu laatorta. Sartiiji newinɗi njillu yimɓe e jawle maɓɓe meemataake taho, haa jonnde waɗee hakkunde ɗee pelle ɗiɗi. Ko ɗum holli ardiiɓe CEDEAO e nder hollitol. Faale jomaa kaalisi e sosiyeteeji ɗee leyɗe hirnaange Afrik ko yo ɗii sartiiji heddo.
Ko ɗum saabi yoɓe yiidu e ardiiɓe Leyɗe AES ngam hollugolɓe ndee annde maɓɓe. Koɗo men hannde ko Mammadu Lamin Ban, tawaaɗo e fedde Malinaaɓe jooɗiiɓe caggal leydi. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.
RD Congo - M23 - Goma
RD Kongo, Murtuɓe M23 e dow ballal Ruwanda jaɓii ko ɓuri mawnude e saare Goma, caggal hare mawɗe. Woodii kabaaruuji holluɗi ndee fedde murtuɓe no jokki ɗee hare ngam heɓtugol Bukavu laamorgo diiwan Woro Kivu. Eɓooje diplomasi woodaali ko battini haa hannde sabu ndee hare hino jokki. Kinshasa no ŋiñi salaare leyɗe goɗɗe mettingol ballal Rwanda faade e M23. Holko saabii ballal Rwanda faade e M23 ? Ko holɗum ndee hawre battinte e ngal diiwal ? Koɗo men hannde ko Dr Boutché Jean Pierre toowa-ganndaljo jannginoowo e duɗe mawɗe Kamerun. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah
Aucschwitz, ko ndee daakorde nde Hitler e wunndiiɓe mun Nazi moƴƴinnoo ngam warugol Banii Israyiila. Waɗii hikka duuɓi 80, gila ndee daakorde jooɗinoonde Poloñ ɓamtaa. E nder mayre hooreeɓe Nazi mbarnoo ko fawi miliyon Banii Israyiila, hakkunde yimɓe sunnaaɓe e mbariraaɓe Gaz, sabu leñol maɓɓe e diina maɓɓe. Sabu tiiɗude ngoo warngo leñol, hooreeɓe aduna on aadino tabintingol jam e nder nduu adunaaru. Kono haa hannde hare hino jokki, fitinaaji hino ɓeydoo. So haasidaagal e ngayngu dartinaama, jam tabitan e nder nduu adunaaru, ko ɗum holli Jinet Kolinka, go’oto e laawiiɓe/daɗɓe e ngoo warngo Auschwitz.
E bi’ol Porofeseer Mammadu Dinnde Jallo, taarikayanke e cukko hooreejo duɗal toowngal Kankan, so janngingol taariika e tabintingol laamu potal ñiiɓii, Jam laatoto goonga e nduu
Ko kanko woni koɗo men hannde
hooreeɓe calɗi ɗuuɗuɗi naadooji kaalisi leydi ndin pawaa junngo walla nana e tefooje caggal tuume buuña/guyaale jawdi pawaaɗe e dow maɓɓe. E ɓen no tawaa ardiiɓe Duwaan, impo, sosiyete kuɓɓam, wonndude e hooreeɓe bank sentaral. Faandaare nanngugol ɓee, ko laɓɓinde no kaalisi leydi ndii woni e gollireede. Ko ɗum anndini Jeneral Mammadi Dummbuya, hooreejo leydi ndin. E bi’ol Umaar Kaana Jallo, hooreejo fedde ginenaare daraniinde laaɓal, Gine ko leydi ndii ngeenaari bonndi ɓooyi e mum. Omo ñaagi nde hooreeɓe Gine ɓamata peeje laaɓuɗe ngam dartinde ngeenaari bonndi e nder leydi ndin.
Ko kanko woni koɗo men hannde
From the publisher's feed
RFI Fulfulde no waɗa maakodal (tintidal) hoɓɓo, hertiyankooɓe e dillooɓe e baŋŋeeji kala. Ley oo taskaram heɗee yi'aango maɓɓe, miijooji maɓɓe e taskanɗe maɓɓe.

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

0 Listeners

1 Listeners