Koɗo men hannde

Kabaaruuji mawɗi ɗiɗi waɗii e ndee yontere faltiinde. Hooreejo Mali ɓamii pellital yaafiingal Yann V, oo faransinaajo ñukkindotooɗo kabaaruuji fawanooɗo duuɓi nogay kaso. Himo tawano e eɓɓoore samminere laamu Mali, huunde nde Paris yeddi. Kabaaru goɗɗo ko accitugol konunkooɓe malinaaɓe 82, ɓe fedde murtuɓe FLA e kuliyankooɓe JNIM njogino. Ɗii kabaaruuji ɗiɗi feññinaama e ñalaande wootere. Mbele hiɗi humondiri ?

Ko holɗum saabii

acciteede ɓee ? Mbele ardiiɓe Mali wayli walla hiɓe e laawol waylugol darnde maɓɓe ko faati e haɓo kuliyankaaku ? Koɗo men hannde ko Dr Mamadou Gaani Sow, heertorɗo kisal, jannginoowo to Iniwersite Nouakchott. Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah...

Hankin leyɗe heewɗe yi’ii nanngal naange. Ɗum ko sahaa mo lewru ndun lommbii hakkunde naange ngen e leyɗi ndin, tellin kiikiiɗe. Hay so tawi, oo waqutu juutaali, yimɓe ɗuuɗuɓe ndaarii mo wano Espagne, Portugal, France e nokkeeli goɗɗi e nder duunde Amérique. Wano Afrique ngal nanngal naange ko Maroc, Mauritanie, Sénégal, Guinée Bissau e Guinée, ngal ɓuri teentude.
Ko holɗum woni nanngal naange, walla? Ko holɗum saaboto ɗum ? Mbele nanngal naange no jogii battane e nguurndam nduu adunaaru? Koɗo men hannde ko Hammadi Jah, hertorɗo ganndal weeyo. Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah...

Mauritanie lelnii eɓɓoore mawnde ngam haɓugol e mbayliigu weeyo. Ndeen, ko aawirgol walla sankirgol ŋeeƴi leɗɗe laaɗe weeyo. E ndee yontere faltiinde, hooreeɓe Mauritanie sanki toonuuji awdi leɗɗe e nder diiwe heewɗe ɗe jeereende woni e layude e mun en. Ko laaɗe weeyo ɓe waɗiri ɗeen golle. Faandaare maɓɓe ko haɓugol jeereende waaliinde e ko ɓuri 75% e wertaango leydi Mauritanie. Mbele ndee eɓɓoore ko moƴƴere ? Taw si nde waawan haɓude e yooro ngoo? Mbele woodiino leyɗe gollirɗe sifa ndee eɓɓoore? Koɗo men hannde ko Moussa Elimane Sall, ardiiɗo walde RIM Youth Climate Movement. Ndee, ko fedde daraniinde Kiwal taariindi. Moussa Elimane Sall yo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah…

Guinée, duuɓi ɗiɗi caggal ñaawoore warngo 28 septembre, ɗaminaare yimɓe heewɓe daraniiɓe hakkeeji neɗɗanke sooyi. Saabi ɗum ko pellitte ngal hooreeɓe leydi ndii ƴetti. E ɗeen no tawa, yaafagol Moussa Dadis Camara, fawanooɗo duuɓi 20 kaso sabu war-neɗɗanke e ɗiin fitinaaji 28 septembre. E ko sakkiti ko, ko Colonel Bienvenue Lamah gooto e tuumaaɓe saabaade ɗiin warngooji sariya accita sabu waasere seedeeji. Caggal acciteede oo konunkeejo, hooreeɓe Guinée ɓeydaniimo grade, waɗimo général.

Ɗee pellitte no laatani lorriiɓe e koreeji mun wonndude e awokaaɓe e pelle daraniiɗe lorriiɓe annde. E bi’ol Maitre Bernard Saa Dissi Millimouno awokaajo lorriiɓe, hannde kulol no woodi wota nafa heɓiika e ndee ñaawoore yejjite sabu kuuɗe bonɗe ɓamaaɗe ka sakkitorde ɗoo. Ko kanko woni koɗo men hannde. Himo jaaboo laamnde Salif Sakhanokho...

Benin, Patrice Talon suɓaama hooreejo suudu Senat. Ɗum ko lebbi ɗiɗi caggal immagol mo e hooreyaaku Benin. Patrice Talon laatike hannde neɗɗo tataɓo ɓurɗo jogaade cemmbe e dawla Benin. Ko kanko tigi sincuno oo Senat e lannoode laamu makko.

E on sahaa, lunndiiɓe laamu Benin holluno wonndema annuya Patrice Talon ko heddagol e laamu nguu hay si o immike e hooreyaaku leydi ndii. Mbele hannde, o jonnaali ɓeen goonga ? Ko holɗum wonata darnde Patrice Talon e baŋŋe politik e nder ndii leydi? Koɗo men hannde ko Dr Arame Hamidou, heertorɗo dawro. Himo jaabo laamnde Ibrahima Timbi Bah...

Hooreejo FIFA Gianni Infantino ruttiima caggal e eɓɓoore mum darnude gollirde hesere nde jom jawle en waawi wattude buuɗi mum en. Kono ɗum

haɗaani pelle toppitiiɗe fukku koyngel mawɗe yeru UEFA, CONCACAF, no njokki ñiŋude e  lunndaade ndee eɓɓoore. Hanki alarba ardiiɗo FIFA noddiino gollidiiɓe mum jonnde to Maroc. E wii yoga faandaare ndee ko yidde makko hisnude ittegol makko e hoore ndee fedde.

Ko woni e ndee eɓɓoore nde laataaki ? Holko ɗum waawi battinde e hooreyaaku Infantino e ndee fedde kono kadi e suɓgooji hooreyaaku FIFA kaanɗi waɗude hitaande 2027 ? Holko saabi fedde CAF naniraaka goɗɗum haa jooni e oo alhaali ? Koɗo men, ko Amadou Major DIALLO jaayndeyankeejo, keertorɗo coftal ɓalli imo jaaɓo laamde

Mauritanie, leydi ndii no woɗɗondiri e teddingol hakkeeji neɗɗanke. Ko ɗum FIDH e Fedde Moritaninaare daraniinde Hakkeeji neɗɗanke AMDH, holli e nder ciimtol yaltinaagol e ndee yontere faltiinde. E bi’ol ɗee pelle ɗiɗi, Nouakchott no siifi sartiiji heewɗi fawiiɗi e teddingol ko haanani neɗɗanke, kono ɓe alaaɗi e teddinnde. Maccangaaku, bonnugol hakkeeji rewɓe e
haɓɓugol wellitaare konngol, ɗii bonɗɗji jaaliiɗi Mauritanie. Ko ɗum ngol ciimtol maadini. Ngam yiltagol e maggol hiɗen jaɓɓi hannde Maitre Fatimata Mbaye, ardiiɗo AMDH. Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah...

Libéria, Hooreejo leydi ndin follii/riwii gollooɓe makko timmuɓe 12 e lannoode ndee yontere saaliinde. Ɓeen go gollaynooɓe ka ayropoor e ka polis. Joseph Boakai follii-ɓe, caggal nde ko ɓuri tonuuji 4 kokayin nanngaa e nder Liberia. Ngol nanngugol doroogu no jaali e nder leyɗe hirnaange Afrik heewɗe. Wano Sénégal hino ɓadii toon kokayin ko duwaan leydi ndin nanngi e
lewru 6ɓuru. Espagne kadi fawuno junngo e ko ɓuri tonuuji 30 kokayin, immiiɗo Sierra Léone e lewru 5ɓuru. Ko holɗum saabi ɓeydagol keeweendi doroogu e nder leyɗe hirnaange Afrik ? Ko holto oo doroogu woni e immaade? Ko yimɓe honɓe woni caggal makko? Koɗo men hannde ngam jaabagol ɗee laamnde ko Dr Thierno Bah, hooreejo Janngirdu toppitiindu haɓugol doroogu Guinée. Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah...

Ko ɓuri ujunaaji 60 koreeji maroc kewtiino to Ceuta to leydi Espagne, ko maayi e maɓɓe no ɓura 70 e ɗee balɗe fadde maɓɓe e runneede to Maroc. Heewɓe e maɓɓe ko famarɓe. Alhaali oo na fuɗɗa deeƴude to Ceuta e Fnidek caggal balɗe tati nawtirgolɓe e leydi maɓɓe.

To baŋŋe Espagne, hooreeɓe ɓen no tuumi eɓɓoore suudu sariya mawndu leydi ndi saabaade oo alhaali. To Maroc hooreeɓe ɓen naniraaka ko heewi, fedde AMDH daraniiɓe hakkeeji ɓii adama no laamndii tefoore laaɓunde. Leyɗe Europe kadi no mettini ronkugol Espagne waawde haybugol keerol mum. Koɗo men haalude oo alhaali woni Amadou Bocar Sam DAFF, keertorɗo alhaali ɗanle, e ɓamtaare, imo jokkondiri e pelle keewɗe e oo fannu. Imo jooɗii to leydi Espagne. O jaaboke laamnde Rama DIALLO

Hannde ko ñalaande heertanaande haɓugol gollitirgol walla huutorgol neɗɗanke. Hino fawi e miliyonji 27 yimɓe wonaaɓe e gollireede e nduu adunaaru. Ko ɗum holli limoore sakkitiinde OIT, fedde winndere daraniinde gollooɓe. ko saabi oo bone, ko baasal, battane mbayliigu weeyo e kareeli. Afrique no tawa e duuɗe ɗe gollitirgol neɗɗanke ɓuri ɗuuɗude. E ɗii dumunnaaji sakkitiiɗi ɗoo, oo bone no ɓeydo tan,

ko ɗum holli Dr Mody Ndiaye, ardiiɗo

njuɓɓudi Sénégal haɓaydi huutorgol neɗɗanke. Ko e dow internet sukaaɓe rewɓe e worɓe wona e ɗayneede haa ɓe naata e pircol. Ko kanko Dr Mody Ndiaye woni koɗo men hannde.

Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah…