Koɗo men hannde

Gine, hooreeɓe laamu faddewu yaltinii e ndee yontere faltiinde eɓɓoore doosngal leydi ndii. Ndee eɓɓoore fuɗɗaama saateede to suudu sarɗiyankooru laamu ƴanngal. Toɓɓe kese hewɗe hino e nder ndee eɓɓoore sariya. E ɗen no tawaa happugol duuɓi yimɓe ɗaɓɓooɓe laamu e joɗƴingol suudu SENAT. Caggal saategol ndee eɓɓoore, referamdum yuɓɓinte e nder leydi ndii ngam artirgol ardiigu demokarasi. Fii firtugol ko woni e ndee eɓɓoore sariya, koɗo men hannde ko Dr Alfa Abdulaay Jallo gooto e hooreeɓe suudu sarɗiyankooru laamu ƴanngal Gine, CNT. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Mohammed Wuld El-Ghazawaani toɗɗike jaagorɓe 28. E ɓen 17 ko hesɓe, 11 hiɓɓe tawata jeegooɓe ɓee heddike e jaagorɗe maɓɓe. Saaha orngal suɓngo, Mohammed Wuld El-Ghazawaani foduno wonndema ko golle sukaaɓe laatoto gollal makko mawngal e oo mannda makko keso. Mbele mbaadi oo guwerneman no yaadi e ndee fodoore hooreejo leydi? Holko woni darnde rewɓe e sukaaɓe e oo guwerneman ? Koɗo men hannde ko Demmba Ndongo hetorɗo dawro. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Najeriya, noddaandu hooreejo leydi ndii artiraali deeƴere e nder wertaango leydi ndin. Haa hannde seppooji ɗii no jokkaa e nder diiwe buy. Ɓee seppooɓe no hollude mette maɓɓe faade e satteende nguurɗam. Faale maɓɓe ko yo coggeeli ñaameteeji ɗii uste, wonndude e coggu kuɓɓam. Nduu jiiɓoldu tiiɗndu ko e batte caɗeele faggudu ɓooyuɗe, ko ɗum woni ko Dr Fatimatu Wakili, jannginoowo iniwersite Ƴoola  Najeriya fowtiiɗo golle holli e nder konngol makko. E bi'ol makko, ɓillaare najeriyanaaɓe ɗuuɗuɓe ko ko ɓeydii e duuɓi sakkitiiɗi ɗoo. Ko kanko woni koɗo men hannde. Omo jaaboo e lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Gine, ñaawoore warngooji 28_settambur joofii e ndee yontere faltiinde. Muusa Dadis Kamara, konunkoojo ardinooɗo Gine saaha nde goo warngo waɗi, kanko e tuumidaaɓe makko wano Muusa Cegboro Kamara, Aboubakar Tummba Jakite e Klood Pivi saabike waru neɗɗanke. Ko ɗun saabii yo suudu ñaawirdu Diksin sokuɓe gila e duuɓi 10 haa e kaso kattudi ngurndam. Ko kamɓe saabii maayde ko ɓuri yimɓe 157, woɓɓe muti yiitaaka haa hannde, rewɓe cappanɗe doolaa e hitaande 2009, Konakri. Warngooji hewɗi waɗaama e nder Gine, gila e Kamp Bowaro (Kaso ngo yimɓe ujune waraa e muuɗum saaha laamu Seku Tuure) haa maayeele hitaande 2007 e nder seppooji politik. Mbele, ndee ñaawoore warngo 28_settambur udditan laawol no ɗii fitinaaji heddiiɗi ñaawire? Koɗo men hannde ko Sonna Hawa Drame, tawaaɗo fedde Lorriiɓe e fitinaaji Camp Boiro. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah

Gine, warngo 28 settaambur ko fitinaaji tawaaɗi e war-neɗɗanke. Ko ɗum suudu ñaawirdu
Diksin holli hanki. Nduu suudu fawii jukkooje ɗii warngooji gila e duuɓi 10 haa e kaso kaddi
nguurndam. Wano Muusa Dadis Kamara, hooreejo Gine saaha ɗii warngooji, o fawaama
duuɗi 20 kaso, kanko e Muusa Cegboro Kamara gollidiiɗo makko goɗɗo. Woodii
tuumaaɓe 4yo accitaaɓe sabu hujja (dalil)  heɓaaki e hoore maɓɓe. Tonngannde ndee ñaawoore
laatanike lorriiɓe e ngoo warngo weltaare. Ko Asmaa’u Jallo woni hooreejo AVIPA, ndee fedde
maɓɓe. Ko kanko woni koɗo men hannde. Himo jaabooo namne Ibrahiima Timmbi Bah.

Mali, kaareeli bonɗi mbaɗii hakkunde konu Mali e murtuɓe CSP-DPA e yontere yawtunde ndee Tinzawateen, baŋŋe worgo leydi ndi, keerol Mali e Aljeriya. Bamako jaɓii wonnde konunkooɓe maɓɓe hewɓe waraama e nder ndee hare, kaɓirɗe maɓɓe
kadi bonnaama. Ɗum ɗoo noon, ko caggal nde fedde murtuɓe CSP-DPA hollitii wonnde nde heɓii poolgal e hoore e konu Mali e merseneerɓe Wagner, ɓe yimɓe mum cappanɗe waraa. Ko holno konu Mali jaaborta ndee hare ? Ko faati e ndee fedde merseneerɓe Wagner, mbele nde heddoto Mali caggal oo bone ? Ngam jaabagol ɗee lamnde, koɗo men hannde ko Mammadu Omar LIH, hertorɗo Sahel. O jaabotoo ko e naamne Ibrahiima Timmbi Bah.

Faransi hollitii wonnde tilayeerɓe afriknaaɓe 6 waraaɓe e daakorde Caaroy, Senegaal, e hitaande 1944 ko e nder daraade Faransi ɓe maayii. E nder ɓee tilayeerɓe 6, nayo ko senegaalnaaɓe, gooto Iwarnaajo, gooto jeyaaɗo Burkina Faso. Ɓee mbaraama kamɓe e ɗimmooɓe maɓɓe cappanɗe sabu ko ƴami njoɓdi maɓɓe.
E bi'ol Porofeseer Kalidu Jallo, hertorɗo taariika, gonnooɗo jaagorɗo kalfinaaɗo jannde e nder Senegaal, yontii nde maraaɗi (arshiiwji) winndaaɗi e hoore daakorde Caaroy feññinee. Ko ɗum tan woni laawol laɓnirngol ko waɗi koo. Ko kanko woni koɗo men hannde. Omo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Ɓurii lebbi tati gila Basiiru Jomaay Faay laatii hooreejo leydi ndii. Lunndiiɓe laamu makko woɓɓe hino ŋiñi golle makko. E ɓen no tawaa Mamudu Ibra Kaan, ardiiɗo mojobere dawro wi’eteende "Demain c’est maintenant". Oo jaayndeyankeejo kiɗɗo ko ɓadiiɗo Aamadu Ba, arunooɗo ɗiɗaɓo e suɓngooji faltiiɗi. E bi’ol makko, hayso tawii hooreejo leydi ndii ɓamii kuule lobbe e banŋe goɗɗe, kono jogola laamu makko hino ŋakki. Sabuna, e wiide makko, boneeji ɗi hooreeɓe hannde ɓee ŋiñunoo saaha nde ɓe lunndii laamu, hino jokkaa haa hannde. Ko kanko Mamudu Ibra Kaan, woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde
Ibrahiima Timmbi Bah

Niijeer, hannde heɓii hitaande gila konunkooɓe leydi ndii ciwlii laamu. Jeneral Abdurahamaan Ciyani ardiiɗo nguu konu waɗii ndee ñalaande juldeere ngenndi . E bi’ol ɓee konunkooɓe, ko saabii yo ɓe liɓu laamu Mohammed Bazum ko ŋakkere deenaagu e anngal laamu lobbu e baŋŋe faggudu e renndo. Lebbi 12 caggal ngal liɓal laamu, mbele oo alhaali waylike ? Holko saabii lette ɗe CEDEAO fawi e Niijeer nattiraali nguu konu caggal ? Ko holno gollidal kesal hakkunde Niijeer e Ruusiya wonndude e Iraan e Turkiya saatii laatorde ? Eɗen njeewta e dow hannde enen e Doktoor Abdu Bah hertorɗo CEDEAO. Ko kanko woni koɗo
men hannde. Omo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

VIH SIDA no jokki warde yimɓe e nder adunaaru nduu. Nde saabike mayde yimɓe 630 000 e ndee hitaande yawtunde, tuugaade e ciimtol sakkitiingol ONUSIDA. Kono ndee limoore hino ustii. Ko ɗum holli salndu ONU ɗaminiindu wonnde no hasii nde SIDA  woppi wonnde bone mawɗo faade e cellal renndo ngoo ɗoo e hitaande 2030. Ngam laatingol ɗum, ko maa nawnuɓe SIDA heɓa lekkeele ñawndorɗe, coggu kii lekki ustee kadi. Ko ɗum Kajjatu Booje Balde, hooreejo kawtital pelle yimɓe ñawɓe e wallooɓe ñawɓe e nder Gine. Ko kanko woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.