Koɗo men hannde

Senegal, ko hannde Basiiru Jomay Fay jooɗotoo e jullere laamu. O lomtoto Makki Sall, ardiiɗo ndii leydi e nder ɗii duuɓii 12 sakkitiiɗi. E nder majji, Makki Sall waɗii golle mawɗe ko faati e ɓamtaare Senegaal. Ko ɗum holli Elhaaj Seydu Nuuru Jah, jaayndeyankeejo, hertorɗo politik. E bi’ol makko golle Makki Sall ɗee ko e baŋŋe demokrasi ŋakki. Ko Elhajj Seydu Nuuru Jah woni koɗo men hannde. E faandu haala Ibrahiima Timmbi Bah, o yewtii kadi, ko haani wonnde golle arane Basiiru Jomay Fay, oo hooreejo leydi keso. Heɗoɗen mo.

Wonaa laamu Makki Sall tan ɓiɓɓe leydi ndii yaggini e ɗii suɓngooji paltiiɗi. Ko dawroyankooɓe ɓooyuɓe e politik fof wootooɓe Senegaal, salii suɓaade. Caggal Aamadu BA kandidaajo fedde laamu nguu, ɓee fof gila e Idiriisa Seek haa e Khaliifa Sall, hay gooto e maɓɓe heɓaali daaɗe 2 e nder teemedere. Holko saabii ɗum ? Koɗo men hannde ko Dr Fatimata Lih Fall hertorɗo Demokarasi. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Togo no saatii laataade ko ɓooyaani leydi ardoraandi Laamu Sarɗiyankoowu. Ko ɗun saabii yo depiteeɓe maɓɓe ɓee waylu ngal dosngal leydi maɓɓe. So ngal lawɗinaama, ko sarɗiyankooɓe ɓee suɓotoo hooreejo leydi on, o waɗa mannda gooto mo duuɓi jeego'o. Kono mbaylal mawngal ngal ko jonnde nonndiraande hooreejo Conseil jaagorɓe. Ko kanko laatoto ardiiɗo mawɗo leydi ndin sabu ko e juuɗe makko laamu ngun woni. Kono yimɓe dawro e sosiyete siwil woɓɓe jaɓaali e oo sariya keso sabu hiɓe tuumi Foor Ñasingbe, hooreejo Togo gollirgol mo ngam heddagol e laamu fannii himo wuuri. Koɗo men hannde ko Jan Yawovi Degili, ardiiɗo fedde sosiyete siwil "Bâtir le Togo". Ko Baaba Watara waɗi ndee yewtere. Ibrahiima Timmbi Bah e Muusa Umar Bari fiirtinde.

Mali laamu faddewu hino haanonoo dartineede hanki ñannde 26 nduu lewru tataɓuru. Kono ɗum laataaki sabu ɓee konunkooɓe liɓuɓe laamu e nder ndii leydi gila hitaande 2020 nattiriino suɓngooji ɗii yeeso. Gila nden ɓe ɓamii pellitte ɗuuɗuɗe, harɓirɗe ndimaaku konngol.

Ɗum non, hino annditina malinaaɓe laamu jaggu Muusa Tarawore. Ko ñannde 26 lewru tataɓuru malinaaɓe liɓunoo laamu makko caggal seppooji mawɗi. Ko gila nden demokrasi fuɗɗii e nder ndii leydi. Kono hannde oo demokrasi hino yaari caggal sanne e nder Mali. Ko holno nguu laamu faddewu joofinirtee, e hinle no tijjaa wonnde konunkooɓe ɓee faalaake immaade ? Koɗo men hannde ko Bintu Mayga, joɗiƴinɗo fedde rewɓe malinaaɓe no wi’ee « COFEM ». Oo debbo hino

tawaa e rewɓe darinooɓe haɓugol laamu jaggu Muusa Tarawore. Himo jaaboo laamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Senegaal, ko Basiiru Jomaay Faay fooli e suɓngooji hooreyaaku leydi. Aamadu Ba, foolondiraaɗo makko oo noddii mo e talefon ngam weltanagol mo caggal poolgu nguu. Laatagol Basiiru Jomaay Faay hooreejol Senegaal wonii taariika, sabu ko kanko wonihooreeji ndii leydi ɓurɗo famɗude duuɓii. Holko saabii yo oo gorko mo duuɓii 44 laatoo mawɗo leydi caggal balɗe yaltugol mo kaso ? Ko holɗum garral makko waylata e laamu ndii leydi ? Ko holno gollidal makko e Usmaan Sonko saatii wa’ude ? Ko Dr Sheek Tijjaan SOW hertorɗo dawro woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Sengaal suɓngooji hooreeyaku leydi ndii waɗan ado manndaa Makki Sall joofude. Ɗii suɓngooji laatoto ñannde 24 lewru tataɓuru.  Ko ɗum wonunoo faale kanndidaaɓe haanuɓe taweede e majji. Ko Suudu Reenooru Doosngal leydi ndii ƴetti ndee yamiroore lunndiinde faaleeji Makki Saal hooreejo leydi ndii. Ko ɗum so Dr Fatimata Lih Faal hertorɗo Demokrasi holli wonnde ngal pellital ko poolgal laatanii demokarasi. Ko kanko woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Koɗo men hannde ko Banngali Jallo hertorɗo dawro. E faandu haala Ibrahiima Timmbi Bah, o hollii yi'annde makko no ɗii suɓngooji Senegaal feƴƴiri non.  Heɗoɗen.

Haande ko Dokteer Mammadu Lamiin Bah hooreejo kiɗɗo suudu toppitiindu metewo Gine woni koɗo men. Omo tawano kadi e yiilirde metewo. E oo saha ko e fooftere woni. Fedde winndereyankoore toppitiinde alhaali weeyo nantinii e talaata ɓennunde ndee  e nder ciimtol mum ngol fedde ndee waɗata hitaande kala wonnde hitaande 2023 woni hitaande ɓurnde wulde gila duuɓi 174. Holko waɗi non?Kono no tijjaa nde 2024 ɓura ɗum wulde.Ko holɗum woni sabu ɗum? Hannde ko ɗum njiɗɗen yeewtude e dow mum e kaa taskaram.

Senegaal Ngaynaaka no tawaa e fannuuji ɓurɗi jogaaɗe nafoore e ngartam e nder leydi ndii. Sabu komiliyonji yimɓe dillata e ngal meccal. Kono hay so tawii golle waɗaama ngam ɓamtugol ngaynaaka e nder leydi ndii, geɗe ɗuuɗuɗe  hino heddorii caggal. E ɗen no tawaa e ɗen nguyka daabaaji, hare wonunde hakkunde remooɓe e durooɓe wonndude e battane mbayliigu weeyo. Holko hooreejo Senegaal saatiiɗo arude oo haani waɗude ngam ɓamtugol ngaynaaka ? Koɗo men hannde ko Jeynaba Sidibe, hooreejo yiilirde rewɓe aynooɓe daabeeji e nder Senegaal,  Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Gooto e  depiteeɓe Gammbiya, de naɓii eɓɓoore sariya ka suudu sarɗiynkooɓe ngam newnugol sunningol walla haddugol sukaaɓe rewɓe. Depiteeɓe ɓee no haani ndartude ndee eɓɓoore. Kono pelle rewɓe ɗuuɗuɓe holli mettu ɓerɗe maɓɓe e oo alhaali. Ɓe waɗii mbatu e altine Banjul ngam hollude wonnde ɓe yaadaa e ndee eɓɓoore, ɓe jaɓaataa nde laatoo. E bi’ol maɓɓehaddugol walla sunnugol sukaaɓe rewɓe, huunde dartinaande gila hitaande 2015, waawahaddugol curbaaɓe haanaa fuɗɗitaade e nder Gammbiya. Koɗo men hannde ko Pennda Bah, tawaaɗo e fedde Women inliberation and leadership. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.