Koɗo men hannde

Koɗo men hannde ko debbo daadiraawo, depiteejo (sarɗinkojo)  ɗo suudu sarɗinkooru Kamerun. Habre maako ngam yottingo bojji ummaatoore accataaa hayɗingo koo ndey fuf. Galluure Marwa laamorde diiwal seɓato woyla Kamerun, heɓii kuuɗe ngam ñiiɓugo laabi muuɗum. Nduuɓu ɓaawo fuɗɗuki kuuɗe ɗen, 30 lewru ƴaɓɓiindu winndani jaagorɗo halfitinaaɗo joonde galluuje e ɓantal muuɗum ngam jahargal kuuɗe ɗen no ɗe kuwiraama. Be Rufaa'u Baaba Ashwariya nultondiraaɗo meeɗen haa Marwa, o ɗo famtina en sababu patakewol ngol e ko luuti ɗo, ɓe ngewtidi dow elto, jannde ɓiɗɗo debbo e walliinde joonde muuɗum, ñannga bee ɓural ko waɗete dow rewɓe, soynde kisal, kuɓɓam e kuuɗe derke'en nder diiwal ngal.

Hooreeɓe senegaal hiɓɓe, ñaagike senegalnaaɓe yo ɓe dartin fitinaaji jaaliiɗi e nder leydi ndii. Abdu Juuf e Abdullaay Wad noddii dawroryankooɓe e yimɓe sosiyete siwil yo ɓe nooto noddaandu Makki Sall ngam waɗugol jeewte ngenndi. Ko ngol ɗoo woni laawol aranol yo ɓee mawɓe ɗiɗo waɗu nduu noddaandu. Holko saabii yo ɓee waɗu ndee yewtere fewndo ɗoo ? Mbele senegalnaaɓe jaɓan nde? Ko Ibrahiima Aan jaayndeyankeejo taskotooɗo kabaruuji woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Foolotiral KAN 2024 joofii e ndee alatiire hecci-hanki Abijan. Hikka, ko timmi yimɓe miliyarji ɗiɗo ndaarii ɗii fijooji ka telewisiyonji e nder nduu adunaaru, e bi’ol ardiiɓe "CAF", fedde toppitiinde fuk- koyngal e nder Afrik. Ngal poolgu wonaa ka telewisiyonji tan heɓii. Ngal heɓike e baŋŋeeji fow. Ko ɗum holli Yoro Manngara. E bi’ol oo hertorɗo fijo balon, Koddiwaar waɗii foolotiro mawngo. Gila e estaadji haa e ñaawooɓe fuku-koyngal wonndude e mbawdi ɗiɗɗe ɗee. E bi’ol makko, ko heddii hannde ko ɓamugol pehe ngam tammbitagol mahanteeriiji (Infrastructures) oo KAN fii wota ɗi bonu. Ko Yoro Manngara woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Senegaal yimɓe 7 maayi, ɗuuɗuɓe barmii ñannde 29 1ɓuru Dakar e nder laamorgo leydi ndii. Ko saabii ngoo masiibo ko yanugol suudu ndu ɗagge e hoore maɓɓe. Oo bone hino annditina en wonnde, yanugol cuɗɗi, hoɗiraaɗi e wonaaɗi e darneede no ɗuuɗuɗo e nder ndee duunde men Afrik. Musiibaaji wonuɗi e saabaade mayeele e bonondaaji. Holko ko woni saabaade ngol yanugol ɗii cuuɗi ? Ko holɗum haanaa waɗeede ngam toppitagol ɗee koɗanɗe? Ko Faaja Jallo, arshitekjo, ɗum woni hertorɗo koɗanteeri e darnoodi cuuɗi woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Keɗoɗen ɗoo jooni ñoggannde jewte waɗaaɗe ka taskaram On Tottaama Konngol e nder ndee yontere. Ko Muusa Umaar Bari waɗani en ndee ñoggande.

Gine, lurral no teskaa hakkunde pelle senndikaaɓe leydi ndii e guwerneman on. Ko saabii ngal lurral ko naadegol Seku Jamal Pendesa kaso. Senndikaaɓe ɓee hollii fuɗɗoto yoppere golle si hooreeɓe leydi ndii accitaali oo senndikaajo ɗimmoojo maɓɓe. Fawii e jonte ɗiɗi, Seku Jamal Pendesa hino e nder kaso sabu himo noddi seppo lanndorngo yo guwerneman on accu sakkagol mejaaji renndo e suuƴingol (Brouiller) rajooji goɗɗi. Waɗii lebbi guwerneman Gine hino haɓude mejaaji renndo e rajooji e telewisiyonji ɗi yowondiraa e laamu. Ngam yewtugol ndee toɓɓere ko Hajja Wuuri Baylo JALLO woni koɗo men hannde. Himo tawaa e fedde senndika CNTG. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Senegaal, toowa ganndalɓe 116 yaltinii winndannde saliinde ko hooreejo leydi ndii bugitori suɓngooji hooreyaaku yeeso. E bi’ol ɓee jannginooɓe iniwersiteeji, ngal pellital Makki SAAL hino lunndii sariya. E kadi ngal artirii Senegaal caggal ko faati e demokrasi walla laamu potal. Ko ɗun saabii yo ɓee toowaganndalɓe lamndo yo wote  ɗee laato e nder leydi ndii e nder laawol sariya. Ko Profeseer Umaar JAA, jannginoowo to iniwersite Cheik Anta Joop, tawaaɗo e siifuɓe ndee winndannde woni koɗo men hannde. Himo jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Senegaal, Makki SAAL nattirii suɓngooji hooreyaaku leydi ndii yeeso. Hooreejo leydi ndii, hollii ko lurral taskaangal hakkunde mbatu mawngu nguu e suudu ñawooru mawndu nduu, wonndude e tuumegol kandidaaɓe woɓɓe jogagol nasiyonaliteeji ɗiɗi saabii ɗun. Konnguɗi ɗi lunndiiɓe laamu makko wonndude e yimɓe sosiyete siwil jaɓaali. E bi’ol maɓɓe faandaare Makki SALL ko ɓooyugol e hoore leydi ndii. Elimaan Habi KAAN, tawaaɗo e pelle sosiyete siwil Senegaal kañun e fedde wiɗtotoonde noddirteende think-tank Legs-Africa, hollii ngal pellital Makki Saal hino bonani laamu potal. Hino jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi Bah.

Senegaal, Makki SAAL nattirii suɓngooji hooreyaaku leydi ndii yeeso. Hooreejo leydi ndii hollii ko lurral taskaangal hakkunde mbatu mawngu nguu e suudu niawooru mawndu nduu, wonndude e tuumegol kandidaaɓe woɓɓe jogagol nasiyonaliteeji ɗiɗi saabii ɗun. Mawɗo leydi ndii nantinii wonndema o noddan kaldal e kawral ngam fewnugol laawol ɗii suɓngooji haanunooɗi waɗude ñannde 25 lewru 2ɓuru. Kono lunndiiɓe laamu makko ɗuuɗuɓe hino tuumimo ɓeydugol mandaa makko ɗiɗaɓo kaŋun e wallugol Karim WADE riiwaaɗo e ɗii suɓngooji no o tawtiree. Ko holɗun ngal pellital Makki SAAL battinta? Mbele ngal kalda ngal o noddi artiran kawral hakkunde dawroyankooɓe leydi ndii? Mammadu Albeer SI woni koɗo men hannde. Hino jaaboo lamnde Ibrahiima Timmbi BAH.

Keɗoɗen ɗoo jooni ñoggannde jewte waɗaaɗe ka taskaram On Tottaama Konngol e nder ndee yontere. Ko Muusa Umaar Bari waɗani en ndee ñoggande.