Koɗo men hannde

CPI, Suudu Ñaawirdu Winndere ommbi e ɗee balɗe faltiiɗe ñaawoore tuumirnde, Khalid Mohamed Ali el-Hishri. Ko kanko ardiino kaso ɗannotooɓe Mitiga e nder Libye. Prokireerjo CPI, hino fawi e ɗee tuume mawɗe : Warngo neɗɗanke, bone hare, doole rewɓe e fitinaaji goɗɗi. Ñaawooɓe CPI ƴettay pellital maɓɓe paatungal e ñaawugol walla accitugol Khalid Mohamed Ali el-Hishri, e nder lebbi ɗiɗi.

E bi’ol Elhadj Mohamed Diallo, laamndal alaa, oo ko haanaaɗo faweede kaso kattudi nguurɗam. E wiide oo ardiiɗo Fedde Ginenaare Haɓoore Ɗalle ɗe rewaali Sariya, kala lummbinoowo e golluɗo e kasooji Libye jogorɗi ɗannotooɓe saabike ko waɗboniyankoojo haanaaɗo faweede kaso. Ko Elhadj Mohamed Diallo woni koɗo men hannde. O sifanike Ibrahima Timbi Bah ko yi’i e nder kasooji Libye. Heɗoɗen.

Leyɗe heewɗe juuli donki walla julde layya hankin e alarba. Kono Sénégal ko hannde ndee juldeere waɗata. E mayre kala julɗo jogiiɗo feere hino haani hirsude jawdi, woni ko dammol walla nagge. Julɓe ɗuuɗuɓe ko baali hirsata. Kono hitaade kala, coggu ɗee jawle hino ɓeydoo. Hol saabii ɗum ? Ko limoore jawle ɗee famɗi walla ko ngaynaaka kaa sattii ? Hol woni batte ŋakkere jam e ɗee leyɗe sahel e aynooɓe e daabaaji maɓɓe ? Koɗo men hannde ko Abdoul Aziz Njim, ngaynaako. Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah.

Senegal balɗe 4 ɓaawo folleedemo ka hooreyaaku jaagorɓe, Ousmane Sonko suɓaama hannkin hooreejo suudu sarɗiyankoore. E konnguɗi makko, o holli wonndema gooto waawa laamaade Sénégal ɓaawo PASTEF fedde ɓurnde jogaade cemmbe e ndii leydi. Mbele koddigal hino waawa laataade hakkunde Ousmane Sonko hooreejo suudu mbatu mawndu e Bassirou Diomaye Faye, hooreejo leydi ndii ? Holko wonata darnde depiteeɓe PASTEF faade e
guwerneman mo Bassirou Diomaye Faye joɗɗinta ? Koɗo men hannde ko Ibrahima Anne, jaaydeyankeejo taskotooɗo kabaaruuji. Himo jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah...

Benin, Romuald Wadagni, hooreejo leydi keso oo fuɗɗike kisan golle makko e ardiigu leydi ndii. O joɗɗinii guwerneman makko, hankin kiikiiɗe. Ɓee jaagorɓe ɓe Romuald Wadagni suɓii hino jilli: woɓɓe ko hiɓɓe sabu ɓee ɓooyi gollidude e Patrice Talon hooreejo leydi kiɗɗo oo . Hino woodi kadi hesɓe e ɓee suɓaama. Ko tasaare honnde haana wadeede e oo
guwerneman keso ? Hol haani wonnde golle mkko arane? Hol wonata darnde Romuald Wadagni e piile fawiiɗe kuliyankaaku jaaliingu rewo leydi ndii? Koɗo men hannde ko Dr Arame Hamidou, ko karallooɓe Romuald Wadagni jannginoowo to iniwersite Abomey Calavi. Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah

Dental Leyɗe Afrik OUA, fedde laatiinde UA gila e hitaande 2002 heɓii duuɓi 63 hannde. Faandaare ndee fedde sahaa mo nde sincete e hitaande 1963 ko tabintingol ndimaagu leyɗe Afrik fow, dartina kolonaaku (colonisation) e nder ndee duunde. Ko caggal nde, ndee faandaare timmi, hooreeɓe Afrik wayli innde ndee walde e hitaande 2002, ngam lelnugol peeje tabintinayɗe Potal e Ɓamtaare e nder Afrik.

Ko fawi duuɓi 20 gila ndeen, ko holto ndee eɓɓoore tolni? Hol ko saabi haa hannde kareeli no jaali Afrik ? Ɓamtaare tabitaali? Koɗo men hannde ko Professeur Gourmo Abdoul Lo, jannginoowo wittotooɗo to iniwersite Nouakchott.

Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah...

 E follugol Ousmane Sonko, laatiiɗo jooni hooreejo jaagorɓe kiɗɗo. Ibrahima Timbi Bah, hino jaɓɓi Abdoulaye SOW depiteejo PASTEF e Dr Djirirou Daouda Ba, tawaaɗo e ardiiɓe Coalition Diomaye Président, himo tawaa kadi e ƴettoowo konngol ndee fedde.

Neɗɗo hino ndikka nawnaare Ebola kono o seedata e battane mayre. Ɗii ko konnguɗi Kemo Camara, mo nguu ñawu Ebola nanngi Guinée e hitaande 20214. Hannde yiitere makko wonnde hino miwɗi battane ndee nawnaare. E bi’ol ñawndoowo, Ebola ko rafi hulɓiniiɗo saabotooɗo bononda mawɗo. Ko ɗum saabii gila o nani wonndema ndee nawnaare arti République Démocratique du Congo, ɗum hino laataniimo annde. E faandu haala Ibrahima Timbi Bah,
Kémo Camara yewtii no Ebola nanngirimo, no o ndikkiri, e battane Ebola e Ngurɗam makko. Heɗoɗen ɓe.

République Démocratique du Congo, nguu ñaw Ebola jaaliindu ton saabike mayde yimɓe ɓurɓe 130. OMS salndu ONU toppitiindu Cellal jertinii nduu adunaaru sabu hulɓinannde e yaaweendi layugol ndee nawnaare. Oo noone Ebola yiaaɗo ɗoo, alaa lekki, alaa marke, walla pesol. Ko ɗum ɓuri sembinde kulol ngol. Ngam taskagol nguu ñaw, annda sabaabe maggu e danditorɗi, hiɗen jaɓɓii Dr Ahpha Mahmoud Barry, ñawndoowo hertorɗo cellal dawla. Himo tawaano e haɓuɓe Ebola, nde nguu ñaw aruno Guinée. Dr Alhpha Mahmoud Barry hino jaaboo lamnde Ibrahima Timbi Bah...

Mbele gannde hiisa ƴellitiiɗe e ɗemɗe Afrik ina njahda ? Jaabawol ngol ko "eey," tee ina waɗa e leydi Moritani. Ñande, 7 lewru 5ɓuru, Diiso diiwal Nouakchott waɗii mbayliigu limrewal tokoosu : udditgol lowre StochArena.
Ko ɗum wiɗtirdu hono laboratuwaar baɗaaɗo e gannde hasre(hasard) e gaaɓe (probabilité), Ina heɓoo e Pulaar-Fulfulde. Caggal ndee eɓɓoore ina woodi yiɗde tiiɗnde hollirde wonde ɗemɗe men ngenndiije ina mbaawi yettinde miijooji ganndal ɓurɗi saɗtude e teeminannde 21ɓiire. Ngam yeewtude ɗum haa ɓura ɗoon faameede, eɗen njaɓɓii hannde cosɗo ndeen
eɓɓaande, hiisiyanke kadi wiɗtiyanke, o wiyetee Dr Mohamadou Falil SY. O yeewtidi ko e nultondiraaɗo men to Nouakchott Oumar El-Hadj Thiam.

Guinée, teddingol hakkeeji yimɓe ɓe laamu jogi hino ŋakki. Ko ɗum holli Fedde Ginenaare daraniinde hakkeeji neɗɗanke OGDH. Joganɗe ɓooyɗe ɓaawo ñaawoore, nennaare (lenteur) cuuɗi ñaawooɗi, waasere awokaaji yiidugol e kiliyanɓe maɓɓe, ko ɗii ellaaji ɗoo, wiɗto OGDH waɗaango e nder lebbi 7 maandini.

Ndee walde ñaagike ardiiɓe Guinée ndartugol ɗii ellaaji, teddina sariyaaji yimɓe tuumiraaɓe boneeji waɗaa e joge. Aboubacar Sylla no tawaa e ardiiɓe OGDH. Ko kanko woni koɗo men hannde. Himo jaaboo laamnde Ibrahima Timbi Bah.