Kuma bɛ aw bolo

Sisan wasadenw sɔnna ko yɛlɛma ka don kalata sariyasen 29 ani 30 nan na, i n'a fɔ fanga ka polotikitɔn pastef tun y'a laɲini cogo min na . Halini k'a sɔrɔ ko fangasina wasadenw ma sɔn o ma Sénégal. Wasadenw y'a latigɛ ka yɛlɛma don jamana kalata sariyasun na. Kan 127 de sɔnna yɛlɛma in ma, 11, olu banna. 

Fangasina wasadenw k'u labɛnnen don walasa marabagajɛkulu ɲɛmɔɔ Ousmane Sonko ka se ka kɛ cɛbɔ ye san 2029 jamanakuntikikalata la. PASTEF maaw ye kumakan in sɔsɔ ko sariya tara bɛɛ de ye. Bi an ka mɔgɔ welelen ye Aboubacar Demba DIABY ye k abɔ La guinée, politikiko lɔnbaga lo.

Tile saba JNIM jatigɛwalekulu ni FLA banbaganciw ka binkanniw kɔ, kunu sura mugucikanw bɔra Bamako pankurunjigiso gɛrɛfɛ. Seereyaw la, basigi seginna dɔɔnin mara tɔw kɔnɔ, nga kɔkɔduguyanfan na, halisa JNIM ni FLA ko Kidal mara bɛɛ b’olu ka bolo kan. Halini mankanw jɔra fan caman na hakiliw ma sigi kosɔbɛ. Aw ye mun faamu nin kow la? 

Mali la, kasɔrɔ mɔgɔw bɛ ka bɔ k'u ɲɛsin u ka baaraw ma, tile fila jatigɛwalebinkanni kɔfɛ, jamanaden dɔw sirannen don halisa, politikimɔgɔw, olu dɔw ko waati sera sa marabagaw ka sigikafɔw bololda jamana ka basigi kama. Aw dun? aw hakilinaw ye mun ye nin binkanniwalew la min tara ka ɲɛsin dugu caman ma ɲɔgɔn fɛ? Mun de ma ɲɛnɛbɔ? mun bɛ se ka kɛ a fura ye? 

Sénégal jamanakuntiki kɔrɔ Macky SALL ye kuma ta kunu New York diɲɛ tɔnba ONU ka ko ɲanabo kulu ɲɛ kɔrɔ walasa ka a ka baara fɛɛrɛ jira. Olu minnu be tali kɛ krɛnkrɛn ne yala kulu in ka laɲini bele belew kan i n'a fɔ bɛn, lakana, hadamadenw ka hakɛ ani yiriwa. Macky SALL ka fɔ la, ale kɛra kulu in ɲɛmɔgɔ ye, a ka baara fɔlɔ bɛna bɛn danaya sabatili la mɔgɔw ni ɲɔngɔn cɛ, ka fu siri fɔ jɔngonw la ani ka jigiya ɲumɛn di jɛ ka baaraw ma. 

Sénégal jamana na, bɛn ani kalana lajɛrɛba baaraw damina na kunu, Diamnidio, Dakar dugu kɛrɛfɛ. A taako 14  in bɛ ka kɛ k'a sɔrɔ jatigɛwalew bɛ ka yɛlɛman ka se kɔkɔjidala jamanaw fanan ma Farafinna. 

Sénégal, Mauritanie, ani Sierra Leone jamana ɲɛmaaw minu tun bɛ kɛnɛ kan, u ko Farafinna yɛrɛ lo ka kan k'a ka gɛlɛyaw furakɛ. 

Talikɛba tɔw, i ko lakanako lɔnbaw, u ye fɛɛrɛ dɔw jira, walasa lakanako ka sabati farafinna gun kan ani ka jatigɛwale DR kɛlɛ. Baaraw bɛ to senna bi tarata, ka soro k'a kuncɛ wula fɛ. DR Mamadou KONATE, ɲininiikɛla, a ye talikɛ lajɛrɛ in na..

Kɔnikanw, damakasikanw ni dimikanw tɛ ka kɔtigɛ Mauritanie jamana la kabini dɔgɔkun furancɛ in na, muso dɔ su yera Nouakchott kin dɔ kɔnɔ. A tɔgɔ ye Faty Hamadou Ba, a somɔgɔw ka fɔ la a tun bɔra k'a bɛ taa furusiriyɔrɔ dɔ de la. Tile kelen o kɔ a ka saya kunnafoniya lasera u ma. Aw hakilinaw ye mun ye nin musofagawalew kan Mauritanie? Foo jumɛn dan bɛna se ka sigi u la? 

Kunu fɛɛrɛ kura lajɛrɛ Sahel tɔgɔ la, n’u ko « Nouvelle stratégie pour le Sahel », o dayɛlɛla kunu sibiri Togo jamana na. AES jamanaw ka cidenw tun b’a kɛnɛ kan ka fara CEDEAO, UE ani Russie taw kan. U tun be ka kuma fɛɛrɛ ɲini na walasa ka Sahel lakana. O de senfɛ, Togo y’a yira k'a fɔ k’a labɛnnen don ka AES jamanaw dɛmɛ 

Bi juman, aw ye babu kura fila sugandi, a fɔlɔ ye Benin Jamanaden Hakililafɔla Kemi Seba minɛli ye Afrique du Sud Jamana kan tɛnɛlon, wa a kunnafoni lase kɛra bi Alamisa le la Pretoria polisiw fɛ. 

Babu kura filana ye Mauritanie jamana kuntigi Mohamed Ould Cheick Ghazouani ka tile 3 taama ye fransi, a sera jamana kuntigiso Elysée kɔnɔ kunu. 

Babu kɔrɔw cɛman, aw seginna Iran, USA ni Israël ka kɛlɛ kan, ale ni kerteiyɛn katolikiw ɲɛmaa, Pape Léon XIV ka farafinna tagama kan a y'o min daminin kabi ni kalo in tile 13, na ka kan ka kuncɛ a tile 23.

Algérie kɔ, keretiyɛn katolikiw ka ɲɛmɔgɔba bɛ Cameroun nin waati in na. A makɔnɔnen don fana Angola ani Guinée equatoriale. Kabini avirilikalo tile 13, Pape Léon XIV bɛ taama na farafinna. Ka kumaɲɔgɔnyaw kɛ ni jamanaɲɛmɔgɔw ni jamanadenw ye, ka aladeliw kɛ ani dantigɛliw kɛ. Pape Léon XIV ka taama baara dɔw y'o ye. O baara ninnu nafa bɛ se ka kɛ mun ye farafinna ma?